Hiperaktif çocuklar korkulacak çocuklarmıdır

'Hastalıklar' forumunda Yasemin tarafından 11 Şubat 2012 tarihinde açılan konu


  1. Hiperaktif çocuklar sahiden korkulacak çocuklarmıdır


    Eminiz ki bu başlığı okuyan ve hiperaktif öğrencisi olan öğretmenler daha büyük bir dikkat ve heyecanla okuyacaklardır.

    Özellikle bu tür çocukların eğitiminde yalnızlık ve çaresizlik duygusuna kapılan öğretmenlerin bu çocukların da eğitime kazandırılması gereğine tüm yüreği ile katıldıkları için ‘umut’la yazıya sarılacaklarına eminiz başaracaklarına güveniyoruz.

    Şimdi hiperaktif çocukların genel özellikleri ve eğitimdeki durumlarına kısaca bakalım.

    Hiperaktif çocuklar aşırı hareketli ve dikkatleri dağınıktır. Kuşkusuz bizim için önemli olan bu çocukların özelliklerinden dolayı eğitimde karşılaştığı güçlükler ve çözüm önerileri olmalıdır.

    Hiperaktivite teşhisi tıbbi bir teşhisdir ve yalnızca alanlarında uzmanlaşmış olan çocuk psikiyatristleri tarafından konur.

    Fakat toplumumuzda bu sorun can yakıcı olmasından kaynaklanan nedenlerle çok yaygınlaşmış ve veliler ya da öğretmenler tarafından en kolay konan ‘teşhis’ olarak ön plana çıkmaktadır. Çocuğun aşırı yaramazlığından ya da hareketliliğinden dolayı hemen hiperaktif ‘teşhisi’ konur ya da kuşku duyulur. Ancak gerçekte hiperaktivite çok kolaylıkla konan bir teşhis değildir ve sıradan aşırı hareketliliklerden çok belirgin farklılıklar gösterir.

    Okullarımızda bu çocukların eğitimlerinde uygulanan yöntemin doğruluğu ya da yanlışlığı adeta iki ucu keskin bıçak gibidir. Eğer yanlış yöntem uygulanırsa adeta bir değer yok olacak eğer doğru yöntem uygulanırsa topluma ve insanlığa bir cevher kazandırılacaktır. Çünkü doğru adımlar atıldığı için tarih bir çok hiperaktif bireylerin buluşlarına tanık olmuştur. Diğer taraftan da yanlış adımlar atıldığı için birçok hiperaktif çocuğun olası becerileri de daha henüz doğmadan yok edilmiştir.

    Öğretmenler Neler Yapmalı?

    Öncelikle çocuk eğer sınıf ortamına uyum sağlamakta aşırı hareketliliğinden dolayı zorluk çekiyor ve her türlü eğitsel önleme rağmen sorun devam ediyorsa okul Rehber Öğretmenine (Psikolojik Danışman) havale edilmelidir. Eğer okulun Rehber Öğretmeni (Psikolojik Danışman) yoksa bağlı bulunduğu rehberlik ve araştırma merkezine ayrıntılı gözlem formu ile müracaat etmesi sağlanmalıdır. Daha sonraki sürelerde de öğretmen bu merkezle devamlı olarak bağlantı kurmalı yardım almalıdır

    Öğretmenler Hiperaktif çocukların eğitimlerinde nelere dikkat etmelidir:

    1. Hiperaktif çocuklar sanıldığının aksine çevresinde kendisine yönelik her türlü davranışın hemen farkına varır ve hemen tepki verirler. Siz çoğunlukla çevresinde olan bitenlerden habersiz olduklarını sanırsınız ama bazen akranlarından daha çok olan bitenlerin farkındadırlar. Dolayısıyla onları gerçek anlamda yüreğinizde hissederek sevdiğiniz zaman hemen o da sizi en az sizin kadar sevecektir. Eğer korku acıma ya da zorunluluktan dolayı ‘severseniz’ bunu hemen anlayacak ve sizden daha dürüst davranıp sizi sevmeyecektir. Severseniz işiniz o kadar kolaylaşacak ki artık çocuk sorun olmaktan kurtulacaktır. Sevmezseniz ya da çaresiz olarak ‘severseniz’ inanın sorun daha fazla büyüyecek ve “Ne yaparsam yapayım olmuyor” noktasına gelecektir.

    2. En önemli sorunun dikkat eksikliği olması nedeni ile eğitimde en temel amaçlardan biri dikkatini daha uzun süreler verebileceği farklı etkinlikler yaratmak olmalıdır

    3. Sınıf içinde devamlı öğretmenin temas kurabileceği ve dikkatini dağıtmayı engelleyen bir yerde yani en ön ve pencereden uzak bir sırada oturtulmalıdır.
    4. Bu çocukların eğitiminde ödev yaparken en iyi performans ara vererek yaptıkları zaman alınır. Bu nedenle uzun süreli ödevlerde sık sık ara vermesini sağlayın. Çalışma süresi çocuktan çocuğa değişir. Bu nedenle en iyi zamanlama çocuğun sıkılmaya başladığı anda verilen aradır.

    5. İçinde varolan enerjinin iyi şekilde değerlendirilmesinin yolu harekete açık ve geniş alana özgü oyunlardır. Bu nedenle oyunun ve teneffüsün kaldırılması ya da kısaltılması gibi uygulamalar yanlıştır. Tam aksine oyun ya da teneffüs gibi uygulamalardan daha çok yararlandırılması sağlanmalıdır. Hatta çocuğun sınıf içinde ciddi anlamda sorun yarattığı görüldüğünde hemen sınıf dışı kısa bir görev verme ya da bahçede koşarak tek başına tur atmasına izin verme gibi uygulamalara gidilmelidir.

    6. Yoğun hareket gerektiren yüzme basketbol futbol folklor gibi sosyal sportif ya da kültürel etkinliklere katılımı sağlanmalıdır.

    7. Sınıf ortamının rahat ve kurallar açısından gevşek değil; katı ve sıkıcı özelliği olmayan ancak kesin sınırları çizilmiş kuralları olmalıdır.
    8. Uzun süreli olan ödevler küçük parçalara ayrılmalı basamaklar halinde ve neden sonuç ilişkisi ile verilmelidir.

    9. Çocuğun iyi niyetli olarak yaptığı her çabayı: eğer olumlu sonuçları olmuşsa destekleyin olumsuz sonuçları olmuşsa görün iyi niyetinden yaptığını bildiğinizi söyleyin.
    10. Ödül ve özellikle puanlara dayalı ödül motivasyonu arttırır. Bu nedenle olumlu davranışları ile ilgili başarılarını yıldız ya da grafiklerle göstermek her zaman yararlı sonuçlar doğuracaktır.

    11. Her türlü talimatlar basit yalın somut ve kesin olmalıdır.
    12. Sık sık grup çalışması yaptırın. Bu yolla gruba kabul edilmesinin keyfini yaşayacak motivasyonu artacak ve kurallı yaşamayı/kurallara uyum sağlamayı öğrenecektir.
    13. Ders anlatırken olabildiğince görsel işitsel ve hareketli araçlar kullanılmalıdır. Mümkünse bu araçların kurulması ve kullanılmasında ondan yardım alınmalıdır.
    14. Sık sık tahtaya kaldırın ve silmeniz gereken yazıları sildirin sınıfta dağıtılması gereken materyalleri onun dağıtmasını sağlayın.15. Sık sık geri-bildirimde bulunulmalıdır.
    16. Eyleme geçmeden önce durması düşünmesi ve sonra uygulamaya geçmesi söylenmelidir.
    17. Sık sık ders anlatırken hareketli olmaya çalışılmalı olabildiğince durağan olmaktan kaçınılmalıdır.

    18. Özellikle dikkatinin dağıldığını hissettiğiniz zaman ona yanıt verebileceğine emin olduğunuz soruları sormalı ve sırasına yakın yerlerde bulunarak ders anlatmaya çalışılmalıdır.

    19. Ders içi ya da ders dışı zihinsel ve fiziksel aktivitelere daha çok yer verilmelidir.

    20. Çocuğun derste olmadığı bir zamanda diğer öğrencilere açıklama yapılmalıdır. Bu açıklamada çocukla ilgili olarak zaman zaman dikkatini toplamakta güçlük çektiğini ancak iyi yardımsever ve iyi niyetli olduğunu kendilerinin de onu aralarına alarak yardım etmeleri gerektiği vurgulanmalıdır.

    21. Sınavlarda dikkatinin dağınıklığı gözönüne alınarak değerlendirme yapılmalı ve sınavlarda çok sıkıldığı hissedildiği zaman ara verilerek sınav yapılmalıdır. Ayrıca sözlü sınavlarda daha başarılı olduğu gerçeği unutulmamalıdır.



    22. Bu çocuk için önlem alırken kıskanılacağı olasılığı düşünülerek mümkün olduğu kadar diğer çocukların dikkatini çekecek aşırılıktan kaçınılmalıdır.



    23. Kalabalık sınıflarda ders yapabilmesi daha güçtür. Bu nedenle aile okul seçiminde bu özellikleri de aramalı ve istekli ilgili ve tecrübeli öğretmenin yanı sıra mevcudu az olan sınıflarda okuması sağlanmalıdır.24. Genellikle erkek öğretmenler tarafından verilen eğitimde daha başarılı sonuçlar alınmaktadır. Bunun nedeni de erkek öğretmenin otoriteyi temsil etme özelliğinin daha belirgin olması olarak düşünülebilir.
    25. Sıklıkla sınıf değişikliği yapmak bu çocuklar için olumsuz reaksiyonlar göstermelerine neden olmaktadır. Ancak ciddi sorunların yaşandığı sınıftan gerçek anlamda yararlanabileceği bir sınıfa geçtiği zaman çok olumlu sonuçların yaşandığı da görülmektedir.

    Yukarıda olabildiğince açık yalın ve uygulaması olası önerileri sınıfımızda uygulamayı başardığımız zaman gerçek anlamda sorun yumağı haline gelebilecek durum daha henüz sorunlaşmadan önünü almak mümkün olacaktır.Rehberlik ve araştırma merkezlerine ulaşan hiperaktif öğrencilerle ilgili yapılan çalışmalarda eğer öğretmen doğruları yakalıyabilmişse sınıf içinde ciddi anlamda herhangi bir sorun yaşanmamakta ve çocuğun gelecekte çok farklı ve başarılı bir öğrenci olması avantajını da beraber getirmektedir.Çocuğun eğitiminde özellikle ilkbaşlarda rehber öğretmen rehberlik araştırma merkezi ve veli ile devamlı ve sıklıkla temas içinde olmakta önemli yararlar görülecektir.

    Herşey sevmek ve yardıma hazır olmakla başlar. Gerçek anlamda sevmeyi ve yardım almayı baaşardığınız zaman bunların eğitiminin çok da zor olmadığını göreceksiniz. Kimbilir belki de ileride insanlığa çok büyük bir armağan hediye etmenin haklı gururunu hayatınız boyunca taşıyacaksınız. Çünkü bu çocuklar da sizi sevmişlerse birgün nerede olursanız olun sizi bulacak ve haklı gururunuzu yüzünüze haykıracaktır.