Hastane öncesi Acil bakım

'Sağlık Rehberi' forumunda CalviN tarafından 29 Eylül 2009 tarihinde açılan konu


  1. Hastane öncesi Acil bakım
    hastane öncesi ilkyardım

    Hastane öncesi acil bakım, sağlık personeli açısından heyecan verici ve çaba gerektiren, tıbbi bir yaklaşımdır. Acil bakım gerektiren olayın meydana gelişini takip eden ilk dakikalarda atılacak her adım, ölümle yaşam arasında seçim yapmak demektir. O nedenle, hastane öncesi acil bakım özel önem taşımaktadır. Acil tıp hizmetleri, sağlık sistemi içinde oldukça yeni bir alandır. Diğer ülkelerde gelişme sürecini tamamlarken, Türkiye’de henüz başlangıç aşamasındadır.



    PARAMEDİK (Ambulans ve Acil Bakım Teknikeri, AABT):

    Hastane öncesi acil bakımın bir parçası olan AABT, genellikle hayatı tehlikede olan hasta ya da yaralılara ilk anda müdahale eden, kişidir. AABT, Acil tıp komitesi tarafından, yaşam zincirinin anahtarı olarak tanımlanmaktadır. AABT nin bilgi merkezinde, örgütlü-etkin değerlendirme, hareket planı geliştirme, acil tedavi, triyaj ve nakil için karar verme becerisi, olmalıdır. Çünkü hastanın yaşaması için bunların her biri gereklidir. AABT, her yaşta ve çok değişik durumlardaki hastalarla, belki de uygunsuz çevre koşullarında karşılaşacaktır. AABT; bilim ve teknolojinin gelişimine paralel olarak gereksinim duyulan alanlarda kendini geliştirmekle yükümlüdür. Her an ölümle yaşam arasında karar vermek zorunda kalabilen AABT buna hazırlıklı olmalıdır; acil bakım verirken, içgüdüsel ve kendine güvenerek hareket etmelidir. Tüm acil bakım profesyonellerinde olduğu gibi AABT de olay yerinde vereceği acil bakımı neden ve nasıl yapması gerektiğini bilirse daha etkin olacaktır. Acil bakımı neden ve nasıl yapacağını anlayabilmesi için, daha eğitim aşamasında yönlendirilmesi gerekir. Bu nedenle, klasik tıbbi eğitim, hastanın saptanan gereksinimleri doğrultusunda, sebep - sonuç ilişkisi ile bağdaştırılarak, öğrencinin olay yerinde kullanabileceği şekilde geliştirilmiştir. Eğitimin tıbbi kapsamında anatomi, fizyoloji, patofizyoloji, hastanın değerlendirilmesi ve acil bakımı yer almaktadır. Hastanın değerlendirilebilmesi ve tedavi edilebilmesi için gereken diğer bilgi ve beceriler, tıpkı bir bina inşaatında olduğu gibi, bu temelin (anatomi, fizyoloji, fizyopataloji vb.) üzerine kat kat eklenerek, öğrenciye kazandırılmaktadır. Değerlendirme, hastanın durumuna göre travmatik(kaza geçirmiş, yaralı) ve nontravmatik (tıbbi sorunu olan hasta) olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.

    Konular çoğunlukla sistemlere göre gruplandırılmış ve solunum, dolaşım, sinir sistemleri öncelikle ele alınmıştır. Çünkü bu sistemler ilk değerlendirmenin temelini oluşturmaktadırlar. Bu sayede, tüm hastalarda, çabuk ve etkili bir değerlendirme ile acil bakım(tedavi) gerçekleştirilebilir. AABT’ nin acil bakım, daha doğrusu, kazandığı bilgi ve becerilerle, hastanın yaşamı ile ölümü arasında karar verebilmesi için profesyonel olması gerekir. Profesyonellik için bilgi, deneyim, kendine güven ve içgüdüsel hareket etme becerisi gerekir. İçgüdüsel hareketle kast edilen; bilgilerini deneyimle öyle içselleştirmelidir ki hastayla/yaralıyla karşılaştığında düşünmeye gerek kalmayacak şekilde doğru müdahaleyi yapabilmelidir. Bunu araba kullanmaya benzetebiliriz, araba kullanmayı bilen kişi direksiyonun başına oturduğunda nereden başlayabilirim diye düşünmez ve hareketleri otomatikleşmiştir; bu bir içselleştirmedir ya da içgüdüsel davranıştır.

    [​IMG]

    Bu yazıda Paramedik yerine genellikle AABT kullanılmıştır, çünkü ülkemizde diplomalar “Sağlık Teknikeri – Ambulans ve Acil Bakım Teknikeri” ibaresini içermektedir.

    Acil bakım verilirken, zaman kaybına yer yoktur. O nedenle, zamanı en iyi şekilde kullanmak üzere kurallar geliştirilmiştir. Bu kurallar, hastane öncesi yapılan işlemlerin en verimli şekilde yapılması süreci doğrultusunda oluşturulmuştur. Amaç, en kısa zamanda, en etkin acil bakım verilerek, hastanın hastaneye ulaştırılmasıdır. Bu kurallardan, benimsenen ve yaygın olarak kullanılan, Altın dakikalar kuralının 5 maddesi aşağıda sıralanmıştır.

    Beş Altın Kural

    1-Paniğe kapılma

    2-Hasta ile iletişim kurmak ve hastayı değerlendirmek üzere sistematik bir yaklaşım gelişir.

    3-Olası tehlikeleri (Komplikasyonları)göz ardı etme

    4-Görünen sorunun çevresini araştır (bak ve incele)

    5-Var ise, protokollerden yararlan ve hastanın hayati tehlikeyi atlatması (stabil duruma getirmek) için acele et.

    Öyle sanıyorum ki, Paramedik olarak çalışmaya başladığınızda bazı basit soruların yanıtını bilmek istersiniz. Örneğin; Acil Tıp Hizmetleri nedir (ATH )? Bugüne hangi aşamalardan geçerek gelindi? Paramediğin ATH içindeki yeri nedir? Bu bölümle sorular yanıtlanacaktır.