Haritalarda yer şekillerini gösterme yöntemleri nelerdir

'Okulistik' forumunda Burcu tarafından 23 Ocak 2016 tarihinde açılan konu


  1. Haritalarda yer şekillerini göstermek için çeşitli çizim yöntemleri geliştirilmiştir. Haritalar çizilirken kullanış amacına uygun yöntem seçilir.

    1- İzohips (Eş Yükselti Eğrisi) Yöntemi:
    Yeryüzünde deniz seviyesine göre aynı yükseltiye sahip olan noktaların birleştirilmesiyle elde edilen içi içe kapalı eğrilere izahips eğrileri denir. Eğrilerin sık ya da seyrek olması yüzey şekilleri hakkında bilgi verir. Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan eğrilere ise izobat (eş derinlik) denir. Kıyı çizgisi haritalarda izahips ile izobatların başladığı noktalardır. Bu yöntem, haritalarda yer şekillerini gösterme yöntemlerinden en yaygın olanıdır.

    2- Kabartma Yöntemi
    Bu yöntemle yer şekillerinin gerçeğe uygun kabartmaları yapılır ve boyanır. Bu haritalarda yatay mesafeyi gösteren ölçek yanında dikey mesafeyi gösteren ikinci bir ölçek bulunur. Bu haritalar yer şekillerinin üç boyutlu ve gerçeğe en uygun olarak gösterilmesini sağlar. Maliyeti yüksek olduğundan çok kullanılan bir yöntem değildir.

    3- Renklendirme Yöntemi
    İzohips yöntemiyle çizilen haritalarda yükselti basamaklarını daha iyi gösterebilmek için, deniz seviyesinden itibaren her yükselti basamağı belli bir renkle gösterilir.

    4- Tarama Yöntemi
    Fazla kullanılmayan bir yöntemdir. Çizgiler, eğime paralel olarak uzanır ve yükselti basamaklarını gösterir. Eğimin fazla olduğu yerlerde çizgiler kısa, kalın ve sık uzanır Eğimin azaldığı yerlerde ise çizgiler ince, uzun ve seyrek uzanırlar. Bu haritalar yüzey şekilleri hakkında genel bir fikir verir. Ancak üzerinde ölçüm yapılması zor bir yöntemdir.

    5- Gölgelendirme Yöntemi
    Haritası çizilen arazinin sol üst köşesinden yani kuzeybatıdan 45 derece eğimli bir ışık geldiği varsayılarak yüzey şekilleri çizilir. Işık alan ve düzlük yerler aydınlık olarak gösterilir. Gölgede kalan yerler siyaha boyanır. Böylece yeryüzü şekillerinin uzanış ve biçimleri gösterilmeye çalışılır. Bu yöntemde yükselti basamakları bulunmadığı için yükseltileri tespit etmek ve profil çıkarmak olanaksızdır. Bu nedenle gölgelendirme yöntemi modern haritacılıkta yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.