Hammaddesi Taş Olan Geleneksel Sanatlar

'El Becerileri' forumunda YAREN tarafından 21 Mart 2009 tarihinde açılan konu


  1. Taş işçiliğinin en güzel örneklerini; Anadolu Selçuklu, Beylikler, Osmanlı Devri mimarisinde görmek mümkündür.Taş yalnızca yapım aşamasında değil, iç-dış dekorasyonda da ana malzemeyi teşkil etmektedir.

    Türk sanatında geniş bir alanı içine alan dekoratif taş işçiliği başlangıcından bu yana devirlerin üslubuna uygun olarak bazı değişimler göstermiş olsa da ustalıkta yüksek kalitesini her zaman korumuştur.

    Taş işçiliğimizin en güzel örneklerini;anıtsal taç kapılarda,şehir,saray duvarlarında,cami,medrese gibi yapıların avlu,ana kapılarında,sütun başlıkları, minare şerefeleri,mihrap,minber,çeşme,sebil,şadırvanlarda görmek mümkündür.

    Geometrik örgüler,geçmeler,bitkisel bezemeler,alçak-yüksek kabartma hayvan figürleri,palmetler en çok rastlanan bezemelerdir.Mimaride kullanılan tuğlalarla da duvarları değişik şekillerde işlemişlerdir.Bu süslemeler daha çok açık koyu renkli tuğlaların geometrik şekillerde yerleştirilmesi ile gerçekleşmektedir.

    Cami,türbe,kale gibi yapıtların dış duvar örgülerinde güzel örnekleri görülmektedir.Hammaddesi taş olan el sanatı ürünlerinin yapımında kullanılan taşlar, kullanım alanlarına, yapım tekniklerine göre;

    Taş İşçiliği (Mimaride kullanılan Taş İşçiliği, Çeşmeler, Mezar Taşları)

    Geleneksel mimaride dış cephe ve iç mekan yapımı, süslemesinde taş işçiliği önemli bir yer tutmaktadır.Taş işçiliğinin mimari dışında en çok kullanım alanı mezar taşlarıdır.Taş işçiliğinde, oyma, kabartma, kazıma (profito) gibi teknikler uygulanmaktadır.Kullanılan süsleme öğeleri; bitkisel, geometrik motifler ile yazı figürleridir.Hayvansal figür azdır,insan figürlerine ise Selçuklu Dönemi eserlerde rastlanılmaktadır.


    Mermer İşçiliği

    Mermer;başkalaşıma uğramış kireçtaşı olan, güzel bir parlaklık verebilen, çeşitli sanat dallarında kullanılmaktadır.Ana kütleden sarmal telle kesilerek ayrılan kütle, genellikle basınçlı havayla çalışan delici matkapla parçalanmaktadır.

    Makineli keskiyle veya elmas diskli testereyle ocaktan çıkarıldığı yönde kesilen mermer levhalar, işlenecek yere göre biçimlendirilmektedir.Sünger taşı, zımpara tozu çamuruyla yumuşatılarak kalay pasta emdirilmiş kumaş tamponlarla cilalanmaktadır.

    Süs Taşları İşçiliği

    Takılar,tespihler,ağızlık,pipo, baston vb. aksesuar,günlük kullanım eşyaları yapımında kullanılan taşlar olarak sıralamak mümkündür.

    Lüle Taşı İşçiliği

    Günümüzde Eskişehir'de tütün çubuğu, pipo, nargile vb. uçlarının yapımında kullanılan lüle taşından eskiden kap - kacak, kutu, fincan, heykel yapıldığı bilinmektedir.

    Oltu Taşı İşçiliği

    Oltu taşı; siyah, tıkız, parlak, kavlı biçiminde kırıkları olan, parlatılabilir, tıraşlanabilir bir linyit türüdür.Orta çağda tespihler, kutsal emanet sandıkları, heykelcilik yapımında kullanılmıştır. XIX. yüzyılda ise mücevher yapımında kullanılmaya başlanmıştır.

    Türkiye'de Erzurum'un Oltu ilçesinde üç yüzü aşkın ocaklardan çıkarılan yörede Erzurum kehribarı olarak adlandırılan,Oltu taşından sigaralık,tespih, altın, gümüşle birlikte kullanılarak takı (kolye, broş, küpe, yüzük, bilezik vb) yapımında kullanılmaktadır.
     



  2. Cevap: Hammaddesi Taş Olan Geleneksel Sanatlar

    Teşekkürler yarencim bence her biri çok zor emek ve ustalık isteyen işler