Haber ve dilek kipi nedir

'Bilgi Rehberi' forumunda Ezlem tarafından 27 Kasım 2010 tarihinde açılan konu


  1. Haber ve dilek kipi nedir?, Haber kipi ve dilek kipi kendi arasında kaça ayrılır?

    Haber Kipleri :

    İş, oluş ve hareketleri bir zamana bağlayarak bildiren kipler haber kipleridir.

    - Di' li (belirli , görülen) geçiş zaman : Bu kip, eylem tabanlarına -di eki getirilerek yapılır. İşin, oluşun, sözden önce greçekleştiğini ve kesin olduğunu bildirir.

    Kitabını al-dı-m
    Tatile git-tik


    - Miş' li ( belirsiz) geçmiş zaman : Bu kip eylem tabanlarına -miş eki getirilerek yapılır. Eylemin geçmişte olduğunu bildirir. Ancak, eylemi anlatan kişi eylemi görmemiş; duymuş ya da sonradan farketmiştir. Olanın kesinliğinden emin değildir.

    Koltukta uyu-muş-sun
    Aydın, balık tut-muş


    - Şimdiki zaman : Eylem tabanlarına -(i)yor eki getirilerek yapılır. İşle anlatış birliktedir.

    Dersine çalışı-yor
    Beni görmü-yor


    - Gelecek zaman : Eylem tabanlarına -ecek (-acak) eki getirilerek yapılır. Eylemin, sözden sonra yapılacağını anlatır.

    Bir ay sonra Antalya' ya gideceğiz

    - Geniş zaman : Eylem tabanlarına -(i)r eki getirilerek oluşturulur. Eylemin her zaman yapılabileceğini anlatır.

    Her gece kitap okur.
    Babam beni bekler
    .
     



  2. Cevap: Haber ve dilek kipi nedir

    Dilek Kipleri :

    -İstek bildiren kiplerdir.
    -Bir zaman kavramı taşımazlar.

    4 çeşidir vardır:

    1- İstek kipi : Eylem tabanına -e (-a) getirilerek yapılır. İşin, hareketin olması isteğini belirtir.

    2- Dilek Şart kipi : Eylem tabanına -se (-sa) eki getirilerek yapılır. Hem dilek hem de şart bildirir.

    3- Gereklilik kipi : Eylem tabanına - meli (-malı) eki getirilerek yapılır. Eylemin mutlaka olması, yapılması gerektiğini anlatır.

    4- Emir (buyrum) kipi : Kip eki yoktur. Emir anlamıyla eylemleri bildirir.