Güzelleme ne demektir?

'Ders çalışıyorum' forumunda Sibel tarafından 8 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. Güzelleme ne demektir?

    Güzelleme; Âşık edebiyatında insan ve doğa güzelliklerini işleyen koşmalardır. Güzellemelerde genellikle aşık olunan kadın, kız, gelin veya çok sevilen dağ, ağaç, hayvan, çiçek gibi unsurlar işlenir.

    Aşık edebiyatında doğa, sevgili ya da at, kuğu, keklik, turna, doğan gibi sevilen bir varlığı övmek amacıyla söylenen lirik şiir. Divan şiirindeki karşılığı medhiyedir.

    Daha çok koşma biçiminde söylenen gü*zelleme, koşmanın konusuna göre aldığı adlardan biri sayılır. Genç kız ve gelinler için söylenen güzellemelerde onların cilve*sinden; ağız, diş, yüz, kaş, göz ve saç güzelliğinden; boylarının uzunluğundan söz edilir. Doğa güzellemelerinde dere, pınar, çiçek, dağ ve ağaçlarla ilgili izlenimlere, övgülere yer verilir. Âşığın bu varlıklardan yola çıkarak kendi sorunlarını dile getirme*si, sevgilisinden ya da felekten yakınması güzellemelerde sık rastlanan özelliklerden*dir. Gezginci âşıkların sıla özlemini dile getiren şiirleri de güzelleme sayılır. Bazen bir güzellemede birkaç konunun birlikte ve karışık olarak anlatıldığı da olur. Azerbay*can ve Doğu Anadolu'da yetişen bazı âşıklar güzelleme dörtlüklerinin arasına bağlantı sözleri eklerler. Bu bağlantı sözleri yerine, güzellemenin konusuna uygun ba*yanların yerleştirildiği de olur. Güzelleme*ler, saz eşliğinde ve konuya göre oynak ya da hüzünlü makamlarla söylenir.Âşık edebiyatında güzelleme söyleyen pek çok âşık vardır. Başta Karacaoğlan olmak üzere Türkmen âşıklarının birçoğu güzellemeleriyle ünlüdür.

    Güzelleme Örneği:

    Nasıl vasfedeyim güzelim seni
    Rumeli Bosna'yı değer gözlerin
    Dünyaya gelmemiş eşin akranın
    İzmir'i Konya'yı değer gözlerin

    Kimsede görmedim sendeki nazı
    Tunus Tırablus Mısır Hicaz'ı
    Kars'ı Kağızman'ı Acem Şiraz'ı
    Girid'i Yanya'yı değer gözlerin

    Yüzünde görünür Yusuf nişanı
    Yüzünü görenler çeker efganı
    Büsbütün Gürcistan Erzurum Van'ı
    Belh-i Buhaça'yı değer gözlerin

    Ruhsatı'm eyledim senin de mehdin
    Al yanaktan bir buse ver himmetin
    Yüzbin saraf gelse bilmez kiymetin
    Âhirî dünyaya değer gözlerin
    Ruhsati
     




  2. # Halk edebiyatında konusu aşk olan, lirik bir şiir türü.

    # Şen, sevinçli duyguları anlatan türkülerde özel bir ezgi.