Güneydoğu Anadolu bölgesinin oyunları

Konusu 'Türkiye ile ilgili' forumundadır ve YAREN tarafından 3 Aralık 2010 başlatılmıştır.

  1. YAREN Üye

    Güneydoğu Anadolu bölgesinin halk oyunları,
    Güneydoğu Anadolu bölgesi oyunları,
    Güneydoğu Anadolu bölgesinin yöresel oyunları


    Güneydoğu Anadolu bölgesinde oynanan halk oyunları


    Güneydoğu Anadolu'da genellikle oynanan oyunlar şunlardır;

    Ağır halay, Düz halay, Ağır Malatya, Berde, Deriko (derino), Galüç, Üçayak, Ağır hava, Dik hava, Hasandağlı, Lorke, Pekme-zo, Dokuzlu, Dokuzokkalı, Tırpano, Kudaro halayı, Ağır Govcuk.Tırge, Simsimi, Sevda,

    Bu oyunlar Türk halk danslarının adlarından da anlaşıldığı gibi Adıyaman halk oyun Halay bölgesinde oynanan dizi biçimindeki oyunlardandır ve genellikle ağır olarak sürdürülen oyunlardır. Kadınlar da bu oyunlardan bir kısmını kendi aralarında oynamaktadırlar.

    Oyunlara eşlik eden müzik aletleri
    Davul, Zurna, Kaval, Bağlama, Tef, Iklığ, Darbuka, Cümbüş, Leğen, Cura.

    Diyarbakır’da halk oyunları; kına geceleri, düğün, bayram ve özel zamanlarda oynanır. Bazen sohbet ve eğlenme amaçlı gidilen yerlerde halk oyunları da oynanır. Bazen de yöreye özgü eyvanlı evlerde eğlence amaçlı bir araya gelinir ve bu muhabbetlerin açılışı halk oyunlarıyla yapılır ve ardından müzik ile devam eder, hatta bu güzel sohbetler için özel davul zurna bile temin edilir.
    Yörede oyunlar genelde ağırdan başlayıp hızlanarak devam eder. Oyun formları genellikle ;
    • Düz çizgi,
    • Karşılıklı iki düz çizgi,
    • Yarım daire,
    • Daire formundadır.
    Bazı kırsal kesimlerde ise çeşitli biçimde diziler oluşturulur ve sözlü sözsüz ezgiler eşliğinde oynanır. Oyunlar serçe parmaklar, kollar ve avuç içlerinin birleşmesiyle oynanmaktadır. Bazı oyunlarda kollar serbest bir halde seyir gösterir.
    Örneğin Çepik oyunu gibi. Yörede bazı oyunlar belli araçlar eşliğinde oynanır. Bu araçlar genelde ;
    Teşi,
    Bakraç,
    Tüfek,
    Sopa,
    Tırpan,
    Kepenek ‘tir.

    Seyirlik oyunları geçmişte gerçekleşen olaylar, doğadan etkileşim, dini inançlar ve hikayelerden derlenip belli bir formda ve uygun müzikle sahneleme olayıdır. Bu oyunlar yörede halen eski canlılığını koruyarak oynanmaktadır.

    DİYARBAKIR’DAKİ HALK OYUNLARI İSİMLERİ

    KEŞE – O
    DELİLE (DELİLO)
    GOVEND (HALAY)
    HARRANİ (ESMERİM)
    ŞUŞANE (TEK AYAK)
    DU – NIG (ÇİFT AYAK)
    ÇAÇAN
    ÇEPİK
    MERYEMO
    PAPURE
    DÜZO
    KADIN DELİLOSU
    KADIN HALAYI
    TEŞİ
    BERİ
    TEŞİ (ERKEK)
    GUR – U PEZ (KURT KUZU)
    HASAT
    KELEK
    ŞUR – U MERTAL (KILIÇ KALKAN)
    ÇÖMÇE GELİN

    Gaziantep ilinde en çok sevilip oynanan oyunlar
    Dokuzlu, Oğuzlu, Çepikli -Çibikli (Havarişko da denir), Fatige demune , Mani, Şirin Nar, Mendilli, Leylim.

    Gaziantep ili sınırları içerisinde Türkmen oymaklarından Barak aşireti de yaşamaktadır. Bunların da kendilerine özgü çok güzel Türk halk dansları vardır. Bu oyunlara Davul Zurna eşlik eder. Bu oyunlarda müziğe, kartal kanadından yapılan ve Zambur adı verilen bir halk çalgısı da eşlik etmektedir.

    Gaziantep ili Türk halk dansları kadar halk müziği bakımından da çok zengin illerimizden biridir. Yörede yapılan araştırmalar bu bölgedeki türkü ve melodilerin Uzun havalar, Kırık havalar ve Halaylar olmak üzere üçlü grup altında toplanabileceğini göstermektedir.
    Halk müziği araçları : Üflemeli sazlar, başta orta kaba olmak üzere Zurna, dilli dilsiz Kavallar, yaylı sazlardan Kemane, vurmalı sazlardan başta Davul olmak üzere, Tef, Darbuka ve Zil.

    Barak’lar arasında bugün de çok sevilip oynanan oyunlardan bazıları;Meryem, Mermere, Kaba, Tam Kaba, Kırıkcan, Çobanbeyli, Nahsani, Barak Halayı ya da Barak İki Kamış oyunu, Üçürdüm.