genleşmenin yararları nelerdir

'Sorun Cevaplayalım' forumunda EyLüL tarafından 3 Eylül 2011 tarihinde açılan konu


  1. genleşmenin yararları hakkında bilgi

    Maddelere verilen ısı, sıcaklığı artırırken maddelerin boyutlarında da değişime neden olur. Isının etkisiyle maddelerin boyutlarındaki bu değişime genleşme diyoruz. Maddeler ısıtılınca ne kadar genleşirse ısıtılmadan önceki sıcaklığına döndüğünde o kadar büzülür. Son sıcaklık ile ilk sıcaklık arasındaki fark, fazla olduğu zaman genleşme de fazla olur. Farklı maddelerin sıcaklıkları aynı oranda artırılsa bile genleşme oranları farklı olabilir. Yani genleşme miktarı maddenin cinsine bağlıdır.
    Genleşme özelliği maddenin boyutlarına göre farklılık gösterir. Madde tel şeklinde ise boyca uzar veya kısalır.Madde saç veya levha şeklinde ise yüzeyce genleşir.Madde üç boyutlu ise hacimce genleşir.Yaz mevsiminde ısınan elektrik telleri sarkar.Tren rayları ve köprüler ısınarak genleşir ve boyları kısalır. Soba ilk defa yakılırken boruları, kalorifer yanarken de bağlantı yerleri çıtırdar…
    Maddelerin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunduğunu biliyorsunuz.
    Gazlar ve katılar gibi sıvılar da genleşir. Sıvıların genleşme özelliğinden yararlanılarak termometreler yapılmıştır.Kaynayan sütün taşması buna örnektir.
    Günlük yaşamımızda kullandığımız maddelerin çoğu, sıcaklıkları arttığı zaman genleşir. Aynı maddeler, sıcaklıkları azaldığı zurnan büzülür. Bu değişiklikleri çoğunlukla fark edemeyiz. Çünkü genleşme ve büzülme miktarları gözle görülmeyecek kadar küçük ve yavaştır.

    Termometrenin sıvısı sıcaklık arttıkça yükselir. Kavanoz kapakları ısıtılınca daha kolay açılır. Gözlük çerçevelerine camlar, çerçeve ısıtıldıktan sonra takılır.
    Gözle görülmese de binalar durmadan yenleşip büzülür. Bunun sebebi, metal ve beton gibi maddelerin sıcaklığa bağlı olarak genleşmesi ya da büzülmesidir. Her malzeme, belli sıcaklık değişimi sonucu farklı bir oranda genleşir veya büzülür. genleşmesinden yararlanarak, insan taşıyabilen balonlar yapmışlardır. Acaba bu balonlar nasıl uçar?
    Evlerimizde kullandığımız çamaşır ve bulaşık makineleri, buzdolabı, fırın gibi aletlerde sıcaklık ayarını termostat yapar. Bu termostatlar farklı malzemelerin farklı oranlarda genleşmesi ilkesi üzerine yapılmıştır.