Geleneksel giyim kültürleri

'Ülkeler' forumunda Wish tarafından 10 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. geleneksel giyim kuşam,Geleneksel giyim,yöresel giyim kuşam,türk geleneksel giyim kuşam,geçmişten günümüze giyim kuşam

    Aba (giysi)

    Aba bir tür yünlü giysi Aba giysilerde eskiden Bulgaristan şayağı kullanılırken, sonraları Feshane abası denen kalınca bir kumaş kullanılmıştır Abalar baldır uzunluğunda, bol kesimli, iki parmak yüksekliğinde dik yakalı olup cüppeye benzer, bazısının yakasında kürk bulunurdu Şayaktan yapılan cüppe, kukuleta, maşlah, ve dikişli libadeye de aba denirdi Kısa salta (kolları açık ceket) Aydın abası, daha uzun biçimi Balıkesir abası, kalınca softan yapılanı Bağdat abası olarak anılırdı

    Osmanlı toplumunda bir zamanlar yoksulluk gösterges sayıldığı ve daha çok dervişler, ilmiye sınıfının alt tabakasındakilerle medrese öğrencilerince giyildiği halde, 17 yüzyılda Sultan IV Murat, zarif giyimiyle tanınan Abaza Mehmet Paşa'nın aba cepkenini beğenip kendine de bir tane yaptırınca, aba tüm kentte moda olmuştu

    Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sinde abacıların Kapalıçarşı'nın en ünlü esnafından olduğu yazılıdır İstanbul'da 300 dükkânda usta ve çırak düzeyinde 700 kadar abacının çalıştığı belirtilir Bu abacılar esnaf alaylarına büyük olasılıkla eski bedestenlilerle birlikte katılmıştır 19 yüzyılda İstanbul'un abacıları Zindankuyu ile Odunkapısı arasında yerleşmişti Bu bölgede bulunan Abacılar Caddesi de adını bu esnaftan almıştır


    Basma


    Basma, çoğunlukla pamuk ipliği kullanarak dokunan kumaşların genel adıdır Anadolu'da uzun yıllar boyunca ucuzluğu nedeniyle erkeklerin, kadınların, genç kızların ve çocukların birincil giyim malzemesi olmuştur

    Basmadan dikilen giysilere yörelere göre değişim göstermek koşuluyla; göynek, entari, pistan, elbise, libas, tımman, içlik gibi isimler verilmiştir


    Burka


    Burka, her taraftan kapalı, giyenin önünü görmesi için yüz kısmı kafesli çarşaf Taliban yönetimi zamanında Afganistan'da giyilmesi zorunlu hale getirilmişti Yeni yönetimle serbest bırakılmasına rağmen, halk bazında büyük bir değişim görülmemiştir Bunun dinî, geleneksel ve sosyal sebepleri olduğuna dair yorumlar yapılmıştır Şu anda yaygın olarak Afganistan, Pakistan ve Hindistan'ın kuzey bölgesinde rağbet görmekle beraber, dünyanın hemen her yerinde kullanılmaktadır


    Ferace

    Ferace, Osmanlı'ya mahsus uzun kollu, yakasız, bol ve siyah renkte pardüseyi hatırlatan üst elbise Günümüzde, Türkiye'nin Batı kesiminde köy kadınları tarafından günlük elbise olarak tercih edilir Bazı yörelerde ferece diye de söylenir


    Fes (şapka)

    Fes, tepesi düz, genellikle kırmızı, püsküllü, silindirik şapka İsmini başlıca üretim merkezi olan Fas'ın Fes şehrinden alır Başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere birçok müslüman ülkede kullanılagelmiştir Kırmızı rengini kızılcık boyasından almıştır


    Gakuran

    Gakuran Japonya'da ortaokul ve liseye giden erkek öğrencilerin giydiği üniformadır Normalde rengi siyahtır fakat bazı okullarda denizci mavisi veya koyu mavi renklerde olabilir

    Üst tarafında yaka olur ve bu yakadan başlayarak aşağıya kadar düğmeler vardır Düğmeler genellikle okul amblemi ile süslenir Pantalonlar düz tek renklidir ve siyah veya koyu bir kemer takılır Erkekler genelde üniforma ile beraber deri veya bez ayakkabı giyerler Bazı okullarda öğrencilerin yakaların ufak bir broş okul veya sınıf derecesini gösterir Manga ve animelerde başkahramanların veya sert çocuk karakterlerinin gakuranları dikkat çekecek seviyede farklı olabilirler; normalden çok uzun veya kısa ceketler veya farklı renkler gibi

    Erkek üniformalarının üstten ikinci düğmesi genellikle kendilerini seven kızlara veririlir ve bir çeşit itiraf sayılır Diğer düğmelerde birden daha fazla kız tarafından istenmesi durumunda verilebilir
    Gakuran Prusya ordu üniformalarından esinlenerek yapılmıştır

    Jile


    (Fransızca: gilet
    İspanyolca: gileco ya da jaleco arkası ve önü tek parça olan, kolu ve yakası omayan bir yelek türü

    Kumaştan veya yünden yapılabilir Genellikle içine gömlek veya bluz giyilerek kullanılmaktadır Özellikle kadın giyiminde giysi boyunda yapılanları da vardır Bisiklet yarışçıları genelde önü rüzgar korumalı ve arkası fileli ince ve hafif bir jile türü kullanmaktadır

    Kaftan

    Kaftan , üste giyilen, kumaştan yapılan, uzun, süslü ve astarsız elbise, hilat Üzerine cübbe giyilirdi Kaftanlar cins ve nevilerine göre murabba, keçe, çuha gibi isimler alır Kaftanların kıymetleri, renk, şerit ve düğmelerinden anlaşılırdı

    Ağır kıymetli kumaştan yapılanların önü ve kolları altın telli şeritler ve kordonlarla süslenirdi Kadifeden yapılan vezir kaftanları ise kıymetli düğmeli, sırma şeritli olur ve kışın üzerine samur kürk geçirilirdi Yeniçeriler, entariler üzerine kaftan giyer, yürürken zorluk vermemesi için eteklerini toplayıp bellerine sokarlardı Bunlara dolama denilirdi

    Osmanlılarda, önemli hizmetler görenleri mükafatlandırmak için, padişah tarafından kaftan hediye edilirdi Kumandanlara bir imtiyaz verildiği zaman, buna işaret olarak kılıç ve kaftan verilirdi

    Padişah tarafından Mekke Şerifi ile başkalarına ihsan olunan kaftanları giydirene kaftan ağası denirdi

    Mükafat maksadıyla kaftanı, bazan padişahlar giydirdikleri gibi sadrazamlar ve vezirler de giydirirlerdi

    Kavuk

    Kavuk, beyaz renkte pamuk ipliğinden örülmüş olan kumaştan yapılmış, üzerine sarık sarılan erkek başlığına verilen ad

    Osmanlı imparatorluğu zamanında giyen kişinin sosyal sınıfına göre kavuğun şekli ve rengi değişirdi Sadrazam ve devlet erkanı üstü dar silindir prizma şeklinde tepesi kırmızı renkte olan ve pamuk sargılı mücevveze denilen bir kavuk kullanırdı

    1842 yılında fes giyilmeye başlandıktan sonra kavuk giyimi terk edilmiştir

    Kilt

    Kilt, İskoç erkeklerinin giydiği etek

    İskoçya'da düğün ve balo gibi özel günlerde giyilen bu etekler aslında ulusal gururun ve aile/klan ilişkilerinin önemli bir sembolüdür

    Düğün ve balo gibi özel günlerde giyilse de, ulusal gururun ve aile/klan ilişkilerinin önemli sembolüdür kilt İskoç kostümü; ceket, yelek, gömlek, kravat, kilt, kilt iğnesi, dize kadar yün çorap, kurdele ve hafif takım elbise ayakkabılarından oluşur


    Kimono


    Kimono , kiru ve mono , kelime kelime çevirisi "giyilen eşya" yani "elbise" Kelimenin etimolojik kökeni ki yani "giymek" ve mono yani "şey"dir[1][2]) Japonya'nın geleneksel giysisidir Aslında tüm giysi çeşitleri için kullanılan kimono sözcüğü sonradan hâlâ kadın, erkek ve çocuklar tarafından giyilen uzun giysiyi tanımlamak için kullanılmaya başlamıştır

    Kimono T şeklinde, ayak bileğine kadar uzanan düz hatlı, yakalı ve uzun kollu bir giysidir Kollar özellikle bileklerde çok geniştir, genişliği yaklaşık olarak yarım metreye kadar varır Geleneksel olarak, özel günlerde evlenmemiş kadınlar hemen hemen yere kadar uzanan çok geniş kollu kimonolar giyer Giysi gövde etrafına sarılır ve her zaman sol taraf sağın üstüne gelir Obi adı verilen geniş bir kuşak ile arkadan bağlanır Kimonolar genellikle geta veya zori adı verilen geleneksel tahta sandallar ve tabi adı verilen çoraplarla giyilir Kimononun içine, nagajuban denilen daha kısa bir kimono içlik olarak giyilir


    Külah


    Külah, Farsça kökenli sözcük
    Eskiden erkeklerin giydiği, sivri uçlu keçe başlık


    Maşlah

    Türk kadınlarının eskiden giydikleri bir tür üstlüktür Maşlahların kolları derin yırtmaçlı olur, böylece elbise üstüne rahatça giyilebilirdi Şehirli kadınlar maşlahı daha çok sabahlık olarak giyerler, köy ve kasabalarda ise sokak kıyafeti olarak kullanılırdı


    Mukluk


    Mukluk, Eskimolar tarafından giyilen ayı balığı veya ren geyiği derisinden yapılmış bot Ordu tarafından kullanılan mukluk botlarına Eskimolar (kamik) derler Bunların tabanları kuru tabaklanmış deri veya kauçuktandır; yelken bezinden konçlar dizin alt kısmına kadar uzanır Bu botlar ayaklarını çok sıcak tutar


    Palto (giysi)


    Soğuk havalarda, mevcut giyeceklerin üstüne giyilen kalın kumaştan giysiye palto adı verilir[1] Paltolar genellikle dizin aşağısına kadar uzanır; soğuğu engellemek için ağır kumaştan veya kürkten yapılır Dizde veya dizin yukarısında biten türleri de vardır Bu ikinci türdeki paltoların kumaşları ise daha hafif olur

    Peştamal


    Peştamal hamamda belden aşağısını örtmek için kuşanılan veya çalışırken elbiselerin kirlenmemesi için belden itibaren sarılan dokuma bezdir Doğu Karadeniz bölgesi kadınlarının günümüzde bile kullandığı geleneksel giyim eşyası olup, ipekli olanlarına Fota,Futa denilmektedir Türkçeye Farsçadan girmiştir

    Peştamal renkli çubuklu desenli olur keten ya da pamuk ipliğinden dokunur Boyu bir metreden uzun eni 75-80cm kadardır Eskiden peştamallarıniki ucuna enlemesine işlemeler yapılırdı Tümüyle sırma işlemeli peştamallar de vardır Bazı peştamallar ise, üstlerine beyitler yazılarak süslenirdi Farklı şekillerde kullanılır Anadolu peştamalının birinci kullanılış biçimi hamam peştamalıdır Kadın erkek olarak ayrılır Erkekler belden aşağı, kadınlar koltuk altlarından itibaren kullanırlar Enleri daha geniş, kenarları püsküllüdür Diğer kullanılış şekli ise giysilik peştamallardır Çeşitli yörelerde dolay peştamal olarak adlandırılan bu tür, genellikle çizgili, desenli, pamuklu dokumalardır Tarlada, bahçede, evde, pazarda önlük olarak kullanılır Renk ve ölçüleri yöreye göre değişmektedir Karadeniz bölgesinde İnebolu - Akçaabat arasında kırmızı beyaz, Sürmene'de kırmızı-siyah, Rize'de kavuniçi-siyah peştamaller giyilmektedir Artvinde ise genelde siyah peştamaller giyinilmektedir

    Doğu Karadeniz bölgesinde feretiko adı verilen el tezgahlarında tarlada ekilen kenevirin dokunması suretiyle kadınlar tarafından üretilmekteydi

    Dikdörtgen şeklinde dokuma bir bez olan peştamal en ilkel giysilerdendir Örneğin Mısır Medeniyetlerinden günümüze kalan rölyeflerde giyim biçimi, kalçaların etrafına sarılan dört köşe peştamaldır İnsanlığın başlıca giyim eşyası olarak doğan peştamal giderek hem şekil değiştirmiş hem de çeşitlenmiştir Osmanlı döneminde esnaf loncalarında bir zanaatı öğrenenler çıraklık ve kalfalığa geçtikten sonra usta olacakları zaman bir peştamal kuşanma töreni düzenlenirdi Peştamal kuşandıktan sonra artık dükkân açmak isteyen usta tutacağı yerin durumuna göre mal sahibine peştamallık denen bir para öderdi

    Yazma

    İnce dokunmuş basma nın üzeri işlemeli ve desenlilerine verilen isim Yazma kadınların ve genç bekar kızların kullandığı günlük ve özel günlerde giyilen başörtüsüdür Giyilen biçimlerine göre ikiye ayrılır

    Yaşmak


    Yaşmak (Eski Türkçe: yaşmak, "örtmek, gizlemek") Osmanlı İmparatorluğu zamanında Müslüman kadınların ferace ile birlikte giydikleri yalnızca gözleri açıkta bırakan ince kumaştan iki parçalı yüz ve baş örtüsü

    Yaşmak, türlü ince kumaşlardan yapılırdı Kapalı ve açık olmak üzere iki şekilde bağlanırdı Kapalı bağlama yönteminde yaşmağın her iki parçası da ikiye katlanırdı Sonra alt parça burun üstünden geçirilmek suretiyle ensede bağlanırdı Üst parça ise kaşların üzerinden baş ve alına sarılırdı Açık bağlama yönteminde ise üst yaşmak alın üzerinden bağlanır ve giyenin yüzü açıkta kalırdı

    Osmanlı zamanında uzun bir dönem için ferace ile birlikte kullanılan yaşmak, 19 yüzyılda çarşafın yayılmasıyla beraber kullanımdan kalktı

    Yelek


    Yelek önü ait olduğu takım elbisenin kumaşından dikilmiş, ceket altına giyilen düğmeli, yakasız ve kolsuz giysi

    Geleneksel olarak, Osmanlı İmparatorluğu zamanında ve günümüzde yöresel olarak özellikle kadınların giydiği, ipekli kumaş, kadife veya deriden yapılmış, işlemeli ve genellikle iki yanında cepleri bulunan bir giysidir

    Mintan vs'nin üzerine giyilen yeleklere de dış yelek denir İç yelek ise iç çamaşır üzerine giyilen ve giysinin içinde kalan yelek türüdür

    Çelik yelek, genellikle güvenlik kuvvetlerinin kullandığı plastik ya da metalden yapılan koruyucu yelektir

    Şalvar


    Şalvar, genellikle ağı çok bol olan, bele bir uçkurla bağlanan geniş bir tür pantolondur Özellikle Adana (Adana Şalvarı) ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde sıkça giyilen yöresel giysi türüdür
    Şalvar bol olduğundan bağ bahçe ve tarlada çalışanlar için uygundur Bu özelliği nedeniyle şalvarı hala kırsal alanda tarım ve hayvancılık yapan insanlar kullanmaktadır

    Anadolu'da özellikle kırsal alanda giyilen şalvar, artık yerini pantolana bırakmış ve artık sadece folklor oyun ekiplerinde görülmekte olsa da Adana'da halen oldukça tercih edilen ve çok yaygın bir kıyafettir


    Şantung (giyim)


    Şantung, genellikle yazlık giyim eşyası yapılan, üzerinde kendinden desenli çizgileri bulunan, ham ipekle dokunmuş kumaşa verilen addır

    Çin'in doğu sahillerinde Şantungyöresine özgü bir dokuma türü olan Şantung, dupionni tipi ipek olarak da adlandırılır