Fransız ihtilali (1789-1804) nedenleri, sonuçları

'Genel Türk Tarihi' forumunda HazaN tarafından 28 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Fransız ihtilalinin tarihi

    Fransız İhtilali (1789-1804)

    Nedenleri :

    a)Krallık Rejiminin İstibdadı: Fransa XVI yüzyıldan beri koyu bir mutlakıyetle yönetilmekte idi Krallar, memleketin sahibi ve efendisi sayılırdı Kralın Tanrı'dan başka kimseye hesap vermeyeceği kabul olunurdu Kral ve çevresinin , zengin ve gösterişli yaşamına karşılık, halkın sıkıntılı yaşamı, Kral'a tepki duyulmasına yol açmıştır

    b) Sosyal Durum ( Halkın çeşitli Sosyal Sınıflara Ayrılması ) : Fransız milleti eşitsizlik üzerine kurulmuş sosyal bir yapıya sahipti Halk, birbirlerine eşit olmayan ve başka hak ve imtiyazlara sahip bulunan; Soylular - Rahipler - Burjuvalar- Köylüler olarak, dört ayrı sınıfa bölünmüştü

    Soylular : Büyük toprak ve Malikane sahibi idiler Devlet memurluğu ve askerlikle uğraşırlar, devlete vergi vermezlerdi Topraklarında, köylüleri çalıştırırlardı

    Rahipler : Arazi ve mal sahibi idiler Din bakımından Papa'ya bağlıydılar Devlet ve Halk üzerinde dinsel otoriteye sahiptiler Devlete vergi vermezlerdi

    Burjuvalar : Şehir ve kasabalarda oturan , iş ve ticaret'le uğraşan kesimdi Aydınlar bu sınıf içinde idi ( Doktor, Mühendis, Avukat, Tüccar, Sanatçı ) Siyasal hakları yoktu Devlete vergi verirlerdi

    Köylüler : [/center] Halkın çoğunluğunu oluşturmakta idiler Vergi verirler, askerlik yaparlar, soylu kişilerin ve rahiplerin tarlalarında çalışırlar, gerektiğinde onların angaryalarını görürlerdi Hiçbir siyasal hakları yoktu Okuma - Yazma bilmezlerdiEkonominin bütün yükü, vergileri bu sınıf karşılıyordu


    c) Fransız Aydınlarının Etkisi : XVIIIyyda Fransa'da yetişen filozoflar, düşünceleri ve eserleriyle, Fransız halkını etkilemişlerdir Bu aydınlar içinde en etkili olanları, Monteskiyö , Volter, Didero ve Jan Jak Ruso' dur

    Monteskiyö , "İran Mektupları " adlı eserinde, bir İranlının ağzından Fransa' daki devlet rejimini, memleket yönetimini, sosyal durumu eleştirerek, hükümetin uygulamalarını ve soyluların yaşayışlarını halka göstermeye çalışmıştır
    " Kanunların Ruhu Üzerine " adlı eserinde, devlet rejimlerini inceleyerek, en iyi devlet rejiminin, kanunları yapan kuvvetle, yürütme kuvvetlerinin birbirlerinden ayrıldıkları rejimler olduğu fikrine ulaşmıştır

    Volter : Felsefe, Tarih, Edebiyat, Sosyoloji, Din alanlarında eserler yazmış, eserlerinde özgürlük ve vicdan özgürlüğü üzerinde durarak, genellikle Kilise ve Papazları eleştirmiştir

    Didero : Fransa'nın en büyük Ansiklopedist lerindendir Fransızları kültür yoluyla yükseltmeye çalışmış, devlet yönetimini eleştirerek, rejimin değişmesi gerektiğini söylemiştir

    Jan Jak Ruso : Düşünceleriyle, Fransız halkını en çok etkileyen düşünürdür " Sosyal Mukavele " ( Contrat Social ) adlı eserinde; " İnsanın hür olarak doğduğunu, fakat her yerde zincire vurulmuş bulunduğunu, hakları çiğnenen insanların, bu haklarını geri almaları için, ihtilalin meşru bir araç olduğunu, hükmetme hakkının yalnız millette bulunması gerektiğini söylemiştir

    ç) İngiltere ve Amerika'nın Yönetimlerinin Etkileri : İngiltere' de , 1688' den itibaren görülen " Meşruti Krallık " yönetimi, ve Fransızların destekledikleri Amerika'nın yönetim anlayışları (Özgürlük), Fransızları etkilemiştir


    d) Mali Zorluklar, Vergilerin Ağırlığı : Fransız ihtilalinin en temel nedenidir Sarayın israfları, Fransa'nın XVIIIyyboyunca girdiği savaşlar, devletin ekonomik durumunun daha da bozulmasına yol açmış, halktan alınan vergilerin artırılmasına yol açmıştır

    İhtilalin Başlaması ve Dönemleri :

    Fransa Kralı, XVI Lui ' nin, halktan yeni bir vergi almak için "Etajenero" yu toplamasıyla başlayan İhtilal 5 dönemden geçmiştir

    Dönemleri :

    1 Etajenero, Milli Meclis ve Kurucu Meclis Devri (1789 - 1791) : Etajenero' nun, 5 Mayıs 1789 ' da toplanmasıyla başlayan bu dönemde , köylü ve Burjuvaların milletvekilleriyle, soylu ve rahiplerin milletvekilleri arasında toplanma konusunda anlaşmazlık baş göstermiştir Toplantıların ayrı ayrı salonlarda değil, aynı salonda yapılmasını isteyen köylü milletvekillerinin isteği , soylu ve rahip milletvekilleri tarafından reddedilmiş, bunun üzerine bir araya gelen köylü ve burjuva milletvekilleri , halkın % 96 ' sını temsil ettiklerini ileri sürerek , Etajenero' ya, "Milli Meclis" adını vermişlerdir

    Kral' ın soylu ve rahip milletvekillerinin etkisinde kalarak ,meclise karşı zor kullanmak istemesi, ve maliye bakanı Neker' i görevinden atması üzerine halk ayaklanarak , siyasal hükümlülerin hapsedildikleri " Bastil Hapishanesi" ni basmıştır Hükümlüleri kurtardıktan sonra hapishaneyi yakmış, yıkmıştır ( 14 Temmuz 1789 ) Bu olaydan sonra Fransız halkı silahlanmış ve İhtilale katılmıştır

    Milli Meclis;*Soyluların ve Rahiplerin derebeylik döneminden kalma bütün haklarına ve ayrıcalıklarına son vererek, eşitliği kabul etti Yeni bir Anayasa yaparak, İnsan ve Vatandaş Hakları bildirisini ( 17 madde ) anayasa'nın başlangıcına koydu Yaptığı yeni Anayasa nedeni ile Milli Meclise, Kurucu Meclis ( Assamblée Constituant) adı verildi

    Kurucu Meclis : Çalışmaları ;Fransa Meşruti bir krallık olmuştur

    Kanunları yapma yetkisi meclise, yürütme görevi kralın seçeceği Bakanlar Kurulu'na bırakılmıştır
    Kral' a kanunları veto hakkı tanınmıştır

    Kralın kaçma girişimi üzerine Cumhuriyet'in ilan edilmesini isteyenlere katılmamış, Kral'a Anayasa'ya sadık kalacağına dair yemin ettirmiştir

    Üyelerinin hiçbirisinin, yeniden seçilmemesi koşuluyla kendini dağıtmıştır ( 30 Eylül 1791)

    2 Meşruti Krallık Meclisi Devri ( 1791-1792 ) : Bu dönemde, yeni anayasadan memnun olmayan halk ve Cumhuriyetçiler, Paris'te büyük bir gösteri yapmışlar, kraldan yana olan Paris Belediye Meclisini dağıtarak " Komün" denilen Belediye Meclisini kurmuşlardır Kralın oturduğu "Tüilöri Sarayı" na yürümüşler, sonuçta Kral tahttan indirilerek, ailesiyle birlikte hapsedilmiştir Meşruti Krallık Meclisi' nin dağılması üzerine, Ülke yönetimi " Komün " ün eline geçti 1791 Anayasa'sı yürürlüğünü kaybetti


    3 Milli Konvensiyon Meclisi Devri ( 1792-1795) : Cumhuriyet ilan edilmiş ancak Cumhurbaşkanı seçilememiştir

    Mecliste; Jirondenler (İllerden seçilmiş milletvekilleri), Montanyarlar (Paris Milletvekilleri), Mutediller (Meclisin ortasında oturanlar-Kararsızlar) olmak üzere üç parti oluşmuştur

    Jirondenler ; İhtilalle kazanılan hakların kan dökülmeden yürütülmesini ve uygulanmasını, Montanyarlar ; Cumhuriyetin ve kazanılan hakların kan dökülerek ve şiddetle korunmasını istemişlerdir

    Jirondenlerin yönetimi ele geçirme çabası sonuç vermeyince, Montanyarlar'la arası açılmıştır Kral ve Kraliçe yargılanarak idama mahkum edilmişlerdir

    " Devrim evlatlarını yer " kuralının işlediği dönemdir İhtilalin etkili isimlerinden Danton ve Robespiyer idama mahkum edilmişlerdir "Genel Kurtuluş Komitesi " ve " İhtilal Mahkemeleri " kurularak , haklı-haksız binlerce kişi öldürülmüştür
    Meclis tarafından Komite ve İhtilal Mahkemeleri ne son verilmiş, Konvensiyon meclisi yeni bir Anayasa yaparak kendini dağıtmıştır

    4 Direktuvar Devri ( 1795-1799 ) : Devletin rejimi Cumhuriyettir
    " Beşyüzler Meclisi " ve " İhtiyarlar Meclisi " olarak iki meclis oluşmuştur

    Kanunları yapmak, Beşyüzler meclisinin, onaylamak İhtiyarlar Meclisinin görevidir Yönetimi iki meclisin belirleyeceği 5 kişiden oluşan Beş Direktör yapacaktı

    İçte kralcılar ve rahiplerle, dışta Avusturya-Prusya-Hollanda ile yapılan savaşlarla uğraşılmıştır
    Napolyon, Mısır başarısızlığı üzerine Fransa'ya geri dönmüş, bu yönetime karşı olanlarla birleşmiş, Beşyüzler Meclisi toplantı sırasında iken meclisi askeri kuvvetlerle basarak üyelerin hepsini tutuklatmıştır Bu gelişmeler üzerine İhtiyarlar Meclisi kendini dağıtmış, böylece Direktuvar devri sona ermiştir [/center]

    Konsüllük Devri (1799-1804) :

    Anayasa'nın yeniden yapılması için iki komisyon kurulmuş, yürütme ve yönetme işlerine bakmak için de üç kişiden oluşan, Konsül seçilmiştir Konsülün birinci kişisi Napolyon Bonapart' tı

    Napolyon ' un yazdığı Anayasa'ya göre üç konsül ülkeyi on yıl yönetecekler, kanunları Senato ve Tribuna adlarıyla anılan meclisler yapacaktı

    Meclis üyelerinden birisinin, Napolyon'un İmparator olmasını önermesi üzerine halkoyuna gidilmiş, Napolyon İmparator seçilmiştir Böylece Konsüllük devri sona ererek Iİmparatorluk dönemi başlamıştır

    Fransız İhtilali'nin Sonuçları :

    Dünyada yeni bir devlet rejiminin ( Demokrasi ) doğmasına yol açmıştır Mutlak krallıkların yıkılabileceği görülmüştür

    Milliyet, eşitlik, özgürlük, adalet, kardeşlik gibi kavramlar dünyaya yayılmaya başladı Milliyetçilik akımı dünyada etkili olmuş, çok uluslu yapıdaki imparatorlukların parçalanmasına yol açmıştır İnsan hakları kavramını geliştirmiştir

    Getirdiği ve dünyayı etkilediği evrensel düşüncelerden dolayı yakınçağın başlangıcı kabul edilmiştir


    Osmanlı Devletine Etkileri :

    Osmanlı Ülkesindeki Azınlıklar arasında, özellikle Milliyetçilik akımı çok etkili olmuş ve İmparatorluğun parçalanmasına ve sonuçta yıkılmasına yol açmıştır

    İhtilal sonrası dünyaya yayılan yeni düşünceler Osmanlı aydınları arasında da etkili olmuştur Tanzimat'ın ilanında, yeni Osmanlıların ortaya çıkmasında, Kanun-i Esasi' nin hazırlanmasında bu etkiler görülür