floresan lambanın çalışma prensibi nedir

'Etüt Merkezi' forumunda DiScOvErEr tarafından 23 Nisan 2008 tarihinde açılan konu


  1. Floresan Lambalar Nedir ve Avantajları Nelerdir

    Floresan lambalar ilk olarak 1939 yılında, NewYork Dünya Fuarı'nda'General Electric' tarafından sergilendi. Amerikan evlerinin elektrikleaydınlatılmasından yaklaşık 60 sene sonra ortaya çıkan floresanlambanın bilinen ampul ile savaşı günümüze kadar sürdü.

    Aynı evin içinde banyoda yumuşak ışığı ile floresan galip gelebilirken,yatak odasında mücadeleyi romantik ışığı ile ampul kazandı. Uzunmücadele sonunda zafer floresanın oldu. Bunun esas sebebi ise evlerdekitercihin değişmesi değil, elektrik giderlerinin azaltılması gerekenyoğun yaşamın olduğu işyerleri ve okullardı.

    18 Watt'lık bir floresan lamba, 75 Watt'lık bir ampul kadar ışıkverebilir. Yani floresanlar daha az enerji harcayıp, daha çok ışıkverirler, yaklaşık yüzde 75 enerji tasarrufu sağlarlar. Piyasa satışfiyatları daha yüksektir ama en az on misli daha uzun ömre sahiptirler.Işık tek bir noktadan değil de tüpün her tarafından geldiği için dahafazla dağılır. Mavimsi ışıkları daha yumuşaktır ve gözleri yormaz.

    Floresan lambalarda, elektrik düğmesine basıldığında, transformerdengeçen elektrik, tüpün bir ucundaki elektrottan diğerine bir arkoluşturur. Bu arkın enerjisi tüpün içindeki cıvayı buharlaştırır. Bubuhar elektrik yüklenerek gözle görülmeyen ültraviyole ışınları saçmayabaşlar. Bu ışınlar da tüpün iç yüzeyine kaplanmış olan fosfor tozlarınaçarparak görülen parlak ışığı oluşturur.

    Floresan lambalar ilk açılışları sırasında çok elektrik çekerler.Halbuki bu miktarda enerjiyi bir saatlik açık durumda ancak harcarlar.Ayrıca çok sık açıp kapama ile ömürleri de kısalır. Örneğin tipik birfloresan lamba devamlı açık bırakıldığında 50.000 saat çalışabilir. Üçsaatlik aralarla kapanıp açıldığında ömrü 20.000 saate düşer. Sonuçolarak floresan lambaları bir saat sonra açacaksanız hiç kapatmamanızdaha ekonomik olabilir. Normal ampullerde açıp kapamanın ciddi biretkisi yoktur.

    Bazı insanların floresan tipi ışıklara duyarlıkları vardır. Aslındaayırt edemeyiz ama floresanın ültraviyole içeren arkı saniyede 120 kezçakar. Işığın bu frekansı bazı insanlarda migren denilen baş ağrılarıyaratabilir. Bu titreşimleri lambaya doğrudan baktığınızda göremezsinizama gözünüzün köşesinden baktığınızda görebilirsiniz.

    Evlerdeki çiçekler genellikle yeşil yapraklı olup, ışığın kırmızı vemavi kısmını absorbe ederler. Mavi onlar için özellikle önemlidir.Ampul ışığında mavi renk çok azdır. Bu nedenle evdeki çiçekler içinfloresan lambalar daha faydalıdır.
     



  2. Esas olarak alçak basınçlı civa buharlı lamba sınıfına giren floresan lambalar günümüzde akkor lambaların 3-5 katı ışıksal verimlilikleriyle ve gelişmiş renk seçenekleriyle en popüler ışık kaynaklarındandır. Floresan lambalar bir balast ve starter devresiyle çalıştırılabildiği gibi bazı tipleri starter devresine ihtiyaç duymadan da çalışabilir. Kompakt floresan olarak bilinen tipler ise çalışması için gerekli olan yardımcı elemanları bünyesinde barındırdığı için şebekeye doğrudan bağlanılır. Floresan lambalar elektriksel boşalmayla ışık açığa çıkarır. Lamba elektrotlarından yayılan elektronlar, tüp içerisinde hareket ederken aynı ortamda bulunan civa atomlarının elektronlarıyla çapışır. Civa atomlarının elektronları bu çarpışmanın etkisiyle yörüngelerinden çıkar ve tekrar yörüngelerine dönerken UV ışınım yayar. Floresan lambanın iç yüzeyindeki fosfor kristalleri (florışıl) tarafından görünür ışığa dönüştürülür. Floresan lambaların verimleri (ışıksal etkinliği) lamba gücüyle doğru orantılı olarak artış gösterir. Bunun nedeni büyük güçlü lambalarda elektrotları optimum sıcaklıkta tutmak için gereken gücün küçük güçteki lambalara oranla daha düşük olmasıdır. Lamba akımının verim üzerindeki etkisi büyüktür. Artan lamba akımı etkinlik faktörünün düşmesine sebep olur.Floresan lambanın tüp yapısında kullanılan malzemeler, kullanım alanına ve lambanın çeşidine göre farklılık gösterebilir. Genelde tüp şeklindeki floresan lambaların ampulleri soda-kireç camdan yapılırken eğrisel ve dairesel floresan lamba tüpleri kurşun katkılı camdan imal edilir. Floresan lambanın içindeki civa buharı tek başına görünür bölgede ışık üretemediği için lambanın iç yüzü florışıl tozlarla kaplanır. Bu tozun türü ; lambanın verimini, rengini ve renksel geriverimini etkileyen en temel bileşendir. Tozun saflığı ve kristal boyutuda oldukça önemlidir. Floresan lambanın elektrotları iki veya üç bükümlü olabilir. Elektrotların ana görevi deşarj için gerekli olan serbest elektron olusumunu sağlamaktır. Elektrotlar ön ısıtmalı (starter yapılı) olabileceği gibi startere ihtiyaç duymayan devre yapısında da olabilir. Floresan lambalarda civa buharı tek başına deşarjın devamı için yeterli olmaması nadeniyle belli oranlarda argon ve kripton gazı içerir. Bu gazlar asal gazlardır. Lamba içindeki gazların basınç değerleri lamba ömrü ve verimi açısından doğrudan etkilidir. Işıksal verim açısından en ideal değerler; civa buharı için 0.8 Pa, yardımcı gazlar için 2500 Pa dır. Floresan lambaların verimliliğini; öncelikle kullanılan florışıl tozlar belirler. Ayrıca ortam sıcaklığı, dış çevredeki ısıl değişimler, lamba içerisindeki civa buharının basıncı yayılan ışık akısı verimliliğini etkiler. Kullanılan balast ve yardımcı elemanların kalitesi de yayılan toplam ışık akısı üzerinde etkilidir. Floresan lambalarda ısıl kayıplar çok azdır ve lambaların verimleri 45-200 lm/W değerlerindedir. Floresan lambalarda, normal çalışma değerlerinin üzerindeki ve altındaki sıcaklık değerlerinde ışık akısında azalma gözlenebilir. Floresan lambaların ömürlerini etkileyen en önemli faktör, açma kapama sıklığıdır. Lambanın ateşleme süresince flamanlar üzerinden geçen yol alma akımı ciddi yıpranmaya neden olur. Floresan lambaların ömürleri hesaplanırken 3 saatlik kullanım süresi baz alınır. Lamba için belirtilen 7500 saatlik kullanım süresi 2.500 açma kapama için geçerlidir. Yakma periyodunun daha da uzatılması lambanın ömrünü ciddi oranda artırır.1 saatlik yakma periyodu -%3510 saatlik yakma periyodu +%40Sürekli yanma +%150Yüksek frekanslı balast ve ateşleme yapısı lamba ömrünü artıran etmenlerdir. Floresan lambalar, yapılarına ve fosfor tuzlarına bağlı olarak sıcak beyaz, beyaz, soğuk beyaz, günışığı, soğuk günışığı gibi geniş bir renk yelpazesinde üretilir.