Fethullah-I Mûsuli Kimdir Kısaca

'Biyografi' forumunda zamaneanne tarafından 30 Haziran 2012 tarihinde açılan konu


  1. Fethullah-I Mûsuli Kısaca Hayatı




    Fethullah-I Mûsuli Biyografisi





    Musullu (Musuli) unvanı ile tanınmış olan Fethullah Efendi, Türkistan yöresinden (Bu günkü Türkmenistan’dan geldiği sanılmakta, fakat doğum yeri ve tarihi hususunda bilgi yoktur.) Musul vilayetine gelerek, Musul ve Bağdat’ta öğrenim gören, -fen bilimleri, sosyal ve dini bilimlerde dâhil olmak üzere- çok yönlü bir bilim adamıdır.


    Müderrislik ve şeyhlik mertebelerine yükselmiştir. Musul’da bulunduğu sırada, fıkıh (İslam hukuku) konularındaki bazı görüş ve beyanları nedeni ile devrin yönetimiyle ters düşmüştür. O tarihte, Darendeli Hüseyin Paşa, birinci defa Musul valisidir (H.1136–1139 / M.1723–1726). Hüseyin Paşa, bu esnada Fethullah El Musuli ile tanışmış, akabinde derin bir dostluk tesis olunmuştur. Hüseyin Paşa’nın İki yıl üç ay süren birinci valilik görevi sonunda (ikinci defa valiliğe atanması H.1140. Görev süresi bir yıl) Musul’dan ayrılırken, Şeyh Fethullah el Musuli’yi Darende’ye davet ederek, orada eğitim vermesi hususunda ikna etmiştir. Fikir ve görüşleri nedeniyle, Musul’da pek huzurlu olmayan Fethullah el Musuli, Hüseyin Paşa’nın bu teklifini kabul ederek Darende’ye gelmiştir.

    Bir eserinde kendisini şöyle ifade eder: “Fethullah el Musuli el Hanefî el Kâdirî: sümme en Nakşibendî bin el Mevlâ Mahmut bin Ahmet bin Şabân.” Başka bir eserinde de künyesini şu şekilde vermiştir: “Fethullah bin eş Şeyh el Mevla Mahmut el Musuli el Hanifi el “Matüridi” el Nakşibendî el Kadiri.” Buradan babasının adının Şeyh Molla Mahmut olduğu anlaşılmakta, bir önceki künyede ise dedesinin ve de büyük dedesinin isimlerini vermektedir. El Matüridi ibaresi, itikadını; El Kadiri, terimi ise Nakşibendi’liğin Kadiri kolundan olduğunu göstermektedir. Torunu Müftü Mehmet Namık Efendi’den sonra aile, Namıkzade’ler olarak tanınmıştır. 1934 yılında yürürlüğe giren soyadı yasasıyla birlikte de, Paksoy soyadını almışlardır. Ailenin bu gün yaşayan fertleri, Darende, Adana, Osmaniye, Antakya, İstanbul, Ankara, Antalya, Balıkesir, Bursa, Çanakkale, Muğla illeri başta olmak üzere, muhtelif yerlerde ikamet etmektedirler.

    Din bilimleri ve diğer bilim dallarındaki tarzı ve bilgeliği, zekası, çalışkanlığının yanında Tanrı vergisi bir yeteneğe sahip” olduğu anlaşılan Fethullah el Musuli gibi bir bilim adamının Darende gibi küçük bir kasabada 200’ün üzerinde eser vermiş olması, senelerce müftülük ve müderrislik yapması. Anadolu kültürü ve Türk bilim ve inanç hayatına vurulmuş olan bir mühürdür.

    Fethullah El Musuli, ağırlıklı olarak Arapça dilini kullanarak, 200 den fazla kitap yazmıştır. 35 kadar el yazması eseri Darende Mehmet Paşa Halk Kütüphanesindeyken, Konya Bölge El yazmaları Kütüphanesine gönderilmiştir. Eserlerinden bazıları, Şeyh Hamid-i Veli Kütüphanesi’nde mevcuttur. Ayrıca Kayseri ve Bursa Kütüphaneleri’nde de 11 tane eseri kayıtlı bulunmakta, Sivas Kütüphanesinde de eserleri olduğu söylenmektedir. Hüseyin Paşa’nın isteği üzerine, i ‘Siyasiyat’ adlı eseri yazmıştır. Mehmet Paşa Halk Kütüphanesi’nde Fethullah El Musuli’nin oğullarından Muhammed Darendevi’ye ait eserler de bulunmaktadır.