Fergani (Astronomi, matematik) Hayatı ve Eserleri

'Biyografi' forumunda EyLüL tarafından 21 Haziran 2012 tarihinde açılan konu



  1. Fergani (Astronomi, matematik) Hayatı ve Eserleri


    Doğum 800 - 805 ?
    Ölüm 870 - Fergana - Özbekistan
    Bilim dalı Astronomi, matematik

    HAYATI
    Hayatı hakkında yeterli bilgi olmayan ilim adamının Fergana’da doğduğu düşünülmektedir. Halife Me’mun, Mu’tasım-Billah, Vasik-Billah ve Mütevekkil-Alellah dönemlerinde devrin önde gelen astronom ve matematikçileri arasında yer alan Fergani, devlet hizmetinde mühendis olarak çalıştığıı bilinmektedir. Fustat’ta Nil nehrinin su seviyesini tesbit etmek için inşa edilen el-Mikyasü’l-cedid’in yapımı onun sorumluluğundadır. Fergani’nin ölüm tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte bu projeyi 861 yılında tamamlandığına göre bu tarihten sonra vefat ettiği düşünülmektedir.

    ESERLERİ
    Cevamiu ilmi’n-nücum ve usulü’l-harekati’s-semaviyye, Fergani’yi İslam dünyasından daha çok Batı dünyasında üne kavuşturmuş olan kitaptır. Batlamyus’un el-Mecisŧî adlı eserinin bir özeti mahiyetinde olmakla birlikte gerek birinci ve ikinci fasıllarında takvimlerle tarihler hakkında verdiği bilgiler, gerekse Batlamyus’a karşı ortaya koyduğu bazı itirazlar bakımından ayrı bir öneme sahiptir.

    Bu kitabın Ortaçağ Avrupası’nda astronomi ilminin gelişmesine ne büyük ölçüde tesir ettiğini anlayabilmek için onun kütüphanelerdeki Latince yazmalarının bolluğuna dikkat etmek yeterlidir. Hiç şühesiz XII. Yüzyıldan itibaren XV. Yüzyılın sonlarına kadar Avrupa’da astronomi alanındaki çalışmalar için vazgeçilmez bir kaynak olmuş ve özellikle Batlamyus’un astronomik sistemi onun vasıtası ile yayılmıştır.

    El-Kamil fi sanati’l-usturlab, yıldız hesapları, usturlap ve matematik teorilerinden bahsetmektedir. Çeşitli yazma nüshaları da mevcuttur.