Ezgilerine Göre Türküler

'Masallar ve Hikayeler' forumunda Wish tarafından 5 Ocak 2011 tarihinde açılan konu


  1. Ezgilerine Göre Türküler Nelerdir
    Ezgilerine Göre Türkü Örnekleri
    Ezgilerine Göre Türkü Sözleri



    Ezgi ile türkü sözleri birbirini tamamlayan iki öğedir. Türkünün daha kalıcı olması ezginin varlığıyla mümkündür. Ezgiye güzellik sağlayan türkü sözleri, müzikte gaye değil araçtır. Melodinin daha rahat anlaşılmasına yardımcı olur. Bu bakımdan sözler ile melodi arasında bir uyumluluğun olması esastır. (Türk halk müziğinin en bariz özelliklerinden birisi; yapısında prozodinin yok denecek kadar az olmasıdır. Bu bakımdan prozodi, bir ezginin otantik değer kazanması gibi belirleyici bir özelliğe sahiptir.) Nitekim aynı ezgiye sahip olup ayrı bölgelerde değişik sözlerle söylenen şu türkü bunun en bariz örneğidir.

    Cide:

    Fatıma'm nnerden geliyon Bartın'dan

    Ben de seni bilemiyom yandım şeker Fatıma

    yanındaki kumandan

    Tokat:

    Ayşe'm nerden gelin Alan'dan

    Ben de seni bilemedim yandım da ala gözlüm

    yanındaki kocandan

    Uşak:

    Ayşe'm nerden geliyon Uşak'tan

    Ben de seni bilemedim yandım çakır Ayşe'm

    belindeki kuşaktan


    Ezgisi aynı, sözleri kısmen farklı olan bu türkülerin yanında TRT Repertuarında, sözleri aynı fakat ezgileri farklı pekçok örneğin bulunduğunu da hatırdan çıkarmamak gerekir.

    Türküler, melodi ile ilişkisi bakımından beş gruba ayrılır.

    1. Meledik ritmle metin ritmi arasında tam bir uygunluk bulunan türküler. (Melodiyi meydana getiren her sesin altına bir tek hece düşer.)

    2. Melodik ritmle metin ritmi arasında beraberlik bulunmayan türküler. (Kelimenin bazı heceleri, melodinin birden fazla sesine dağılır.)

    3. Metnin aslında olmadığı halde melodinin bünyesi icabı, bilhassa ortalara eklenen metin dışı sözler taşıyan türküler.

    4. Türkünün edebî formunu bozacak kadar geniş eklemeli türküler.

    5. Tekrarlanan kelime veya cümle parçalarından meydana gelen türküler.

    Folklor değerlerimiz içinde türküler ayrı bir yere sahiptir. Çünkü insanımız inancını, duygusunu, içinde bulunduğu durumu, düşüncesini sanatlı bir yolla değerlendirirken, bunu en güzel şekilde türkü çerçevesinde gerçekleştirir.

    Ruhi Su, türkülerin özelliklerine göre lied, arya ve resitatif karekter taşıdığı fikrindedir. Felâketleri, gurbeti, askerliği, ölümü,seferberliği, aşkı, kahramanlığı, tabiatı hülasa insanın içiçe olduğu bütün hadise, durum ve ortamları kendisine konu edinen türkünün bu özellikleri taşımasını tabii karşılamak gerekir.

    Türküler ezgileri bakımından uzun havalar ve kırık havalar olmak üzere iki büyük kısımda değerlendirilmiştir.