Evladın ana baba üzerindeki hakları

'Sorularla İslamiyet' forumunda Wish tarafından 16 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Evladın ana baba üzerindeki hakları - Çocuğu güzel terbiye etmelidir! Hadis-i şerifleri - Çocuk kokusu Cennet kokusudur - Çocuklara beddua etmemelimi - Çocuğu helal gıda ile beslemelidir - Babanın, çocuklarına ilim ögretme zorunlulugu - Çocuk sevgisi


    Evladın ana baba üzerindeki hakları


    Evladın, ana-baba üzerinde hakları vardır Bazıları şöyledir:

    1- İleride, çocuk annesiyle kötülenmemesi için, evladına anne olacak kızı, iyi yerden seçmelidir Saliha olmasına dikkat etmelidir!

    2- Çocuğa iyi isim koymalıdır! Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
    (Çocuğa güzel bir ad koymak, evladın baba üzerindeki haklarındandır) [Beyheki]

    Ahmed, Muhammed, Mahmud gibi Peygamber efendimizin isimlerini koymalıdır! Allahü teâlâ, (Habibimin isminde olan müslümana azap etmeye hayâ ederim) buyurdu Resulü de, (Üç oğlu olup da, birine benim adımı vermeyen, cahillik etmiş olur) buyurdu (Taberani)

    3- Çocuğu güzel terbiye etmelidir! Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

    (Çocuğu güzel terbiye, evladın babasındaki haklarındandır) [Beyheki]

    (Evladınıza ikram edin, onları edepli, terbiyeli yetiştirin!) [İbni Mace]

    (Çocuğu terbiye etmek torunlara sadaka vermekten daha sevaptır) [Tirmizi]

    4- Çocuğa karşı şefkatli davranmalıdır! Peygamber efendimiz aleyhisselam, torununu öperken birisi görüp, (Ya Resulallah, benim on çocuğum var, hiç birini öpmem) dedi Ona, (Merhamet etmeyen merhamet bulamaz) buyurdu (Buhari)

    Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

    (Çocuklarınızı çok öpün, her öpmenizde Cennetteki dereceniz yükselir) [Buhari]

    (Çocuk kokusu Cennet kokusudur) [Taberani]

    5- Çocuklara beddua etmemelidir İbni Mübarek hazretleri, çocuğunu şikayet edene, (Çocuğa beddua ettin mi?) dedi O da, evet deyince, (Çocuğun ahlakını sen bozdun) buyurdu

    6- Çocuklara iyilik etmelidir! Hadis-i şerifte buyuruldu ki:

    (Evladınıza ikram edin, ana-babanın sizde hakkı olduğu gibi, evladınızın da sizde hakkı vardır) [Taberani]

    7- Çocuğu helal gıda ile beslemelidir! Haram gıdanın etkisi çocuğun özüne işler, çocukta uygunsuz işlerin meydana gelmesine sebep olur Hadis-i şerifte (Yiyip içtikleriniz helal, temiz olsun! Çocuklarınız, bunlardan hasıl olur) buyuruldu (RNasıhin)

    8- Babanın, çocuklarına ilim, edep ve sanat öğretmesi farzdır Önce, Kur’an-ı kerim okumasını öğretmelidir Sonra imanın ve İslam’ın şartlarını öğretmelidir Yedi yaşından itibaren namaz kılmaya alıştırmalıdır! Dünya ve ahirette kurtuluş ilimledir Çocuğu, din bilgilerini öğrendikten sonra, okula göndermeli, lise ve üniversite tahsili yaptırmalıdır Dinini öğrenmeden mektebe gönderilirse, artık bunları öğrenecek vakit bulamaz Din düşmanlarının tuzaklarına düşüp, onların yalanlarına aldanır Dinsiz ve İslam ahlakından mahrum olarak yetişir Dünya ve ahirette felaketlere sürüklenir Millete zararlı olur Kendine ve başkasına yapacağı kötülüklerin günahları, ana-babasına da yazılır Çocuğunu, din bilgilerini öğretmeden önce, kâfir ve Hıristiyanların mekteplerine göndermenin büyük zararları, İrşad-ül-hiyara kitabında yazılıdır

    9- Çocuk akıl baliğ olup evlendikten sonra ona şöyle demelidir:

    (Evladım, seni terbiye ettim Okutup, evlendirdim Dünyada bir felakete, ahirette azaba uğramaktan Allahü teâlâya sığınırım Aklını başına topla, buna göre çalış!) [İHibban]

    10- Ahnef bin Kays hazretleri buyurdu ki:
    (Çocuklar için zorluklara katlanmalı, onların ayakları altında yumuşak yer, başları üstünde gölge olmalıyız! Onlara sert davranmayalım ki bizden uzaklaşmasınlar Bizden usanıp ölümümüzü beklemesinler Uygun isteklerini yerine getirmeli, hiddetlenirlerse teskine çalışmalıyız!)

    11- Çocuklar arasında adalete riayet etmelidir Hadis-i şerifte buyuruldu ki:

    (Hediye verirken çocuklarınız arasında eşitliğe riayet ediniz!) [Taberani]

    12- Fudayl bin Iyad hazretleri buyurdu ki:
    (Ana-babasına iyilik eden, akrabasını ziyaret eden, din kardeşine ikramda bulunan, çoluğu çocuğu ve hizmetçisi ile iyi geçinen, dinini koruyan, malını iyi yerlerde harcayan, dilini tutan, gözünü haramlardan koruyan, fuzuli işlerden uzak duran ve Rabbine ibadet eden mürüvvet ehlidir)

    13- Baba, yapmayacağını zannettiği emri çocuğuna söylememelidir Söyleyip de onu itaatsizliğe sürüklememelidir Salih zatın birisi, oğlundan hiçbir şey istemezdi Sebebi sorulunca, (Bir şey istediğim zaman, oğlumun bana karşı gelmesinden korkarım Karşı gelince, Cehenneme müstehak olur Ben de oğlumun ateşte yanmasına razı olamam) buyurdu Hadis-i şerifte buyuruldu ki:

    (Şunlar, saadet alametidir: Saliha hanım, itaat eden çocuklar, salih arkadaş) [Hakim]


    Çocuğun da hakkı var

    Bir adam, Hazret-i Ömer’e, oğlunu şikayet eder Hazret-i Ömer, bu kimsenin oğluna der ki:
    İmandan sonra birinci vazifemiz ana babanın kalbini kırmamaktır Onlar ne kadar kötü olsalar da, yine her şeyin üstünde hakları vardır Onların kalbini kıranın ibadeti kabul olmaz Müslüman doğmamıza ve Müslüman yetişmemize sebep olan ana babamızın kalbini kırarsak Cennete nasıl gireriz? Onlar bize hakaret etse de, yalvararak gönüllerini almamız lazımdır Müslüman ana babamız, bizden razı olmadıkça, Allahü teâlânın sevdiği kulu olmak çok zordur

    Çocuk Hazret-i Ömer’e der ki:
    Ya Emir-el-müminin, söylediklerini aynen kabul ediyorum Fakat çocuğun ana babası üzerinde hiç mi hakkı yoktur?

    Hazret-i Ömer buyurdu ki:
    Evet çocuğun da hakkı vardır Evlenirken çocuklarına anne olacak kızı veya kadını iyi aileden seçmesi, çocuğa güzel bir isim koyması ve dinini öğretmesi gerekir

    Çocuk, Hazret-i Ömer’e şöyle cevap verdi:
    Babam, bana terbiye nedir öğretmedi Anam ise, zenci bir Mecusinin kızı idi İsmimi “Karaböcek” koymuş ve Allah’ın kitabından bana bir harf bile öğretmedi Maalesef dinim hakkında hiçbir şey bilmiyorum

    Hazret-i Ömer, çocuğun babasına dedi ki:
    Gelmiş, bir de bana oğlunu şikayet ediyorsun; halbuki sen onun hakkını çiğnemiş ve o sana kötülük etmeden, sen ona kötülük etmişsin


    Çocuk sevgisi

    Büyük-küçük çocuklarımıza sevgi ve şefkat göstermek, sevip öpmek sünnettir Resulullah efendimiz, evine gelen küçük çocukları sevip başlarını okşar, evin içinde oynamalarına da izin verirdi Enes bin Malik hazretleri anlatır:

    Resulullah, çocuklara karşı da insanların en şefkatlisi idi Oğlu İbrahim’in süt annesi, Medine’nin bir kenarında otururdu Kadının kocası demirci idi Resulullah ile bu eve sık sık giderdik Varınca demircinin dumanla dolmuş evine girer, çocuğu kucaklar, öper ve bir müddet sonra dönerdi Bir torunu ve kendi oğlu İbrahim ölünce de ağlamış, (Şefkatimden ağlıyorum Allahü teâlâ ancak merhametli olana rahmet eder) buyurmuştur

    Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:

    (Çocuklarınızı çok öpün, her öpüşte Cennetteki dereceniz yükselir) [Buhari]

    (Çocuk kokusu Cennet kokusudur) [Taberani]

    (Çocuk dünyada nur, ahirette sürurdur) [Şir’a]

    (Çocukları sevip okşayın, onlar gönül meyvesi, göz nurudur) [Ebu Ya’la]

    (Çocuklarımız ciğerpârelerimizdir) [BArifin)]

    (Çocuk sevgisi, Cehennem ateşine karşı perdedir Çocuklara iyilik etmek, Sıratı geçmeye sebeptir Onlarla beraber yiyip içmek, Cehennemden kurtuluştur) [Şir’a]

    (Cennetteki “Sevinç sarayı”na, ancak çocukları sevindirenler girer) [İAdiy]

    (Evladınıza ikram edin, nasıl ana-babanızın sizde hakkı varsa, evladınızın da sizde hakkı vardır) [Taberani]

    (Çocuğuna iyilik etmek için yardımcı olan babaya Allah rahmet etsin!) [İ Hibban]

    (La ilahe illallah diyene kadar çocuğu terbiye eden, hesaba çekilmez) [Taberani]

    (Çocuksuz bir evin bereketi olmaz) [Ebuşşeyh]

    Bir bedevi, (Ya Resulallah, siz çocukları sevip öpüyorsunuz Biz hiç öpmeyiz) dediği zaman, ona, (Şefkat ve merhamet duygusu olmayana ne diyeyim?) buyurdu (Buhari)

    Ahnef bin Kays hazretlerinin bir babaya nasihati şöyle:
    (Çocuklar gönlümüzün meyvesi, sırtımızın dayanağıdır Bizler, onların ayağı altında yumuşak yer, başları üstünde gölge olur ve onlar için her müşkülata katlanırız Ne isterlerse verir, öfkelenirlerse hiddetlerini teskine çalışırız Sana olan sevgileri, seni memnun etsin Sıkıntı verme ki, senden uzaklaşmasınlar veya senden usanıp ölümünü istemesinler!)

    Bir göreve tayin edilen bir zat, Hazret-i Ömer’in çocuğunu öptüğünü görünce der ki:
    - Benim birkaç çocuğum var, ama hiçbirini öpmem
    Hazret-i Ömer ise buyurur ki:
    - Senin küçüklere şefkatin yokmuş, büyüklere nasıl merhamet edersin? Sana verdiğim görevi geri alıyorum

    Ebu Seleme anlatır:
    Çocukken sofradaki yemeği herkesten önce yemeye çalışırdım Yine aynı şeyi yapınca, Resulullah nazikçe, Besmele çekilmesini, sağ eli ile önünden yenilmesini söyledi


    Torun sevgisi


    Torun sevgisi, evlat sevgisinden daha ileridir Resulullah efendimiz, namaz kıldırırken secdede, torunu Hazret-i Hasan, mübarek omzuna çıkıp oturdu Resulullah efendimiz, secdeyi uzatınca, sahabeden, “acaba emr-i hak vaki olup, vefat mı etti” diye düşünenler oldu Namazdan sonra secdeyi niçin uzattığını soranlara buyurdu ki:

    (Secdede iken torunum omzuma çıktı Gönlü oluncaya kadar indirmediğim için secde uzadı) [Nesai]

    Bir zat, Peygamber efendimiz Hazret-i Hasan’ı öperken görünce, (On oğlum var, hiçbirini öpmem) dedi Resulullah efendimiz, (Merhamet etmeyen, merhamete kavuşamaz) buyurdu (Buhari)

    Resulullah efendimiz, Hazret-i Hasan’ı bir dizine Hazret-i Hüseyin’i de öteki dizine oturtur, bağrına basar, sonra da, (Ya Rabbi, bunlara rahmetini ihsan et, bunları seviyor, bunlara şefkat duyuyorum) derdi (Buhari)

    Peygamber efendimiz, Hazret-i Hasan’ı öptükten sonra Eshab-ı kirama buyurdu ki:

    (Çocuk çekingendir, hâli bilinmez, belki üzüntülüdür) [BArifin)]

    Kur’an-ı kerimde, malın, evladın, fitne yani imtihan olduğu bildiriliyor (Tegabün 15)

    (Ya Rabbi, düşmanlarıma çok mal, çok evlat ver) hadis-i şerifi, mal ve evlat hayırlı olmadığı takdirde bela olacağını bildirmektedir (Berika)

    Mal, çocuk ve hanım, cihad, namaz gibi ibadetlerden alıkoyabilir Dikkatli olmak gerekir Peygamber efendimiz, (Ahir zamanda sizin en iyiniz, çoluk çocuğu olmayandır) buyuruyor En iyilerden olanlara müjdeler olsun! Bunun için bir İslam âlimi, (Bu devirde çocuğu olmayan şükür secdesi yapmalıdır) buyurmuştur