Eski ve yeni ölçü aletleri nelerdir?

'Bilgi Rehberi' forumunda HazaN tarafından 30 Ağustos 2010 tarihinde açılan konu


  1. Eski ölçü birimleri
    Eski ve yeni ölçü birimleri
    Ölçü birimlerinin dönüşümü

    1 zirai mimari = zirai = mimari arşını = 2 ayak (kadem) = 0,75774 m = 24 parmak = 288 hat = 3456 nokta
    (yol, sokak uzunluğu, bina yüksekliği vb.)
    1 parmak = 12 hat = 0,03157 m
    1 hat = 12 nokta = 0,00263 m
    1 nokta = 0,00022 m
    1 kulaç = 2,5 zirai =1,895 m (ip boyu, su derinliği, kuyu derinliği vb. için)
    1 kara mili = 2500 zirai = 1895 m (kara yolculuğundaki mesafeler için)
    1 fersah = 3 mil = 7500 zirai = 5685 m
    1 berid (menzil) = 4 fersah = 12 mil = 30900 arşın = 22740 m
    1 merhale = 2 berid = 45480 m
    1 çarşı arşını = 8 rubu (urup) = 0,680 m (kumaş için)
    1 rubu = 2 kirah = 0,085 m
    1 kirah = 0,0425 m
    1 endaze = 8 rubu (urup) = 0,650 m (artan ipekli fiyatlarına karşılık burakkonulan ölçü birimi)

    Uzunluk ölçü birimlerinde ters dönüşümler:

    Eski Alan ölçü Birimleri [değiştir]1 arşın (zirai) ²= 0,57417 m²= 4 ayak²
    1 dönüm (yeni) = 2500 m²
    1 dönüm (büyük) = 2720 m²
    1 dönüm (atik) = 4 evlek = 1600 zirai² = 918,672 m² (bir kenarı 40 arşın (zirai) olan kare)
    1 atik evlek = 400 arşın²= 229,668 m²
    1 yeni evlek = 250 m²
    1 cerip = 3600 zirai²= 2067,012 m²
    1 ayak² = 144 parmak²= 0,14354 m²
    1 parmak² = 144 hat²= 0,00099751 m²
    1 hat² = 144 nokta²= 0,000006927 m²
    1 çarşı arşın² = 0,46240 m²
    1 urup² = 0,007225 m²
    1 kirah² = 0,0018062 m²
    1 endaze² = 0,422500 m²
    1 urup² = 0,0066015 m²
    1 kirah² = 0,0016504 m²

    Alan ölçü Birimlerinde Ters Dönüşümler

    1 m² = 1,740450 zirai²= 1 zirai²+ 426 parmak² + 71,89 hat²
    1 m² = 2,162629 çarşı arşın² + 2 arşın² + 10 rubu² + 1,63 kirah²
    1 m² = 2,366887 endaze² + 2 endaze² + 23 rubu² + 1,9 kirah²
    1 ar = 0,1087781 dönüm = 174 zirai² + 25 parmak² + 133,24 hat²

    Eski Ağırlık ölçü Birimleri [değiştir]Ağırlık ölçü birimi de uzunluk ölçü birimi gibi farklılıklar gösteriyordu. Şimdi kullanılan ağırlık birimi kilogram olup 0 derecede bir desimetreküp suyun ağırlığı olarak tanımlanmış ve Uluslararası ölçü ve Ağırlık Birliğinden Türkiye’ye bir örnek verilmiştir.

    1874 yılı iridyumlu platin alaşımından 1928/29 da yapılmış olan 42 nolu Türkiye milli kilogram prototipinin kullanılmasında gösterilen dikkatsizlik ve özensizlikten dolayı bozulduğunun anlaşılması üzerine 1953 yılında yapılan 54 numaralı prototipi ile değiştirilmiştir.

    1 okka (kıyye) = 400 dirhem = 1282,945 gr (1280 gr)
    1 batman = 6 kıyye = 7,544 kg
    1 kantar = 44 kıyye = 100 ludre = 56,320 kg
    1 çeki = 4 kantar = 176 kıyye = 225,798 kg
    1 tonilato = 1000 kg = 4 çeki + 1 kantar + 37,4 okka
    1 tonilato = 17 kantar + 31 okka + 183 dirhem
    1 miskal = 1,5 dirhem = 4,8 gr
    1 dirhem = 4 dünük = 3,2 gr
    1 dünük = 4 kırat
    1 kırat = 4 bakray = 1/24 miskal
    1 bakray = 4 fitil
    1 fitil = 2 nekir
    1 nekir = 2 kıtmir
    1 kıtmir = 2 zerre

    Ters Dönüşümler

    1 kg = 312,5 dirhem = 0,781257 kıyye (okka)
    1 kg = 0 okka + 311 dirhem + 12,5225 kırat

    Kullanıldığı yere göre değişen alan ölçü birimleri
    Afyon 1 dönüm 2000,00 m² İzmir 1 satraç 0,57417 m²
    Ankara 1 mucur 32,3544 m² Karapınar 1 çiftçi dönümü 2500,00 m²
    1 şinik 129,1883 m² 1 yeni dönüm 2025,00 m²
    1 yarım 516,753 m² 1 hükümetdönümü 1000,00 m²
    Aydın 1 satraç 0,57417 m² K.Maraş 1 çiftlik 3000,00 m²
    1 külek 17 kg
    Arhavi 1 kıye 150,00 m² Kelkit 1 kile 918,672 m²
    Bursa 1 muzur 4643,36 m² Niksar 1/2 tenekebuğday 1300,00 m²
    Çumra 1 dönüm 2500,00 m² Reşadiye 1 kil 2067,75 m²
    1 havayi 17 litre 1 kot 459,00 m²
    Elazığ 1 kot 57,417 m² 1 evlek 229,75 m²
    1 ölçek=4 kot 229,668 m² Samsun 1 kil 918,672 m²
    1 urub (rubu) 918,672 m² Çarşamba 1 kesim 2765,0 m²
    1 kil 3674,688 m² 1 kesim 2025,0 m²
    Eskişehir 1 araba ot 4-6 dönüm Terme 1 kesim 3600,00 m²
    Erzurum 1 batman 459,336 m² Alaçam 1 kabak 8000,00 m²
    Ermenek 1 kutu 4,5-5 kg Sivas 1 ölçek 918,672 m²
    Gaziantep 1 kile 160-170 kg 1 evlek 229,668 m²
    1 timin 1/8 kile 1 kile 12861,408 m²
    Giresun 1 kod 1500,00 m² Tokat 1 rublağ 1837,344 m²
    1 kıye 2500,00 m² Trabzon 1 kot 1200,00 m²
    1 karış 20 cm² Ş.Urfa 1 timin 1837,344 m²
    Hadim 1 mandal 30-40 m² 1 kile 14698,752 m²
    1 evlek 250,00 m² 1 ölçek 918,672 m²
    1 dönüm 1435,4247 m² Yozgat 1 kile 918,672 m²
    İstanbul 1 kile 1837,344 m² 1 çerik 150,00 m²
    1 müd 36746,88 m²