erozyon ile ilgili yazı yazılar

'Kısa Bilgiler' forumunda YAREN tarafından 3 Ocak 2011 tarihinde açılan konu


  1. erozyon ile ilgili yazı,
    erozyon hakkında bilgi,
    erozyonlailgili yazı yazılar


    Erozyon, toprağı tutan bitki örtüsünün yok edilmesi sonucu toprağın rüzgarın yağmurun vb. öğelerin etkisiyle aşınması olayıdır. Yani erozyonun sebebi bitki örtüsünün tahrip edilmesidir. Erozyon sonucu aşınan toprak baraj ve göllerin içine dökülerek baraj ve göllerin hacimlerini azaltır,erozyon sonucu toprağın verimli kısmı kayarak tarımda verim oranı düşer.

    Erozyon, diğer adıyla "toprak aşınımı", toprağın su ve rüzgarın etkisiyle aşınması ve taşınması olayı.

    Türkiye topraklarının %90'ı su erozyonu %1'i de rüzgar erozyonuna maruz kalmaktadır. Tarım topraklarında ise bu oran su erozyonu için %75 civarındadır.

    Erozyonun başlıca nedeni, toprağın üzerinde bulunan ve aşınmasını önleyen bitki örtüsünün yok olmasıdır. Ayrıca arazi eğimi, toprak yapısı, yıllık yağış miktarı, iklim faktörleri, bitki örtüsü ve insanların yaptığı müdahaleler de erozyon şiddetini belirler. Erozyon, tabiatın normal süreci içinde meydana geliyorsa normal erozyon; insanın tabiattaki toprak, su ve bitki arasındaki dengeyi bozucu nitelikteki müdahaleleri sonucu meydana geliyorsa hızlandırılmış erozyon adını almaktadır. Normal erozyon, genellikle insan müdahalesi olmayan yerlerde görülür ve çok yavaş olarak gelişir. Meraların aşırı derecede otlatılması, ormanların tahrip edilmesi ile daha az korunan toprak, su ile kolayca taşınabilmektedir ve erozyon hızlanmaktadır.


    Su Erozyonu
    Bu erozyon çeşidi ülkemizde en çok görülen erozyon çeşididir. Suyun toprağı aşındırıp taşıma şekli açısından bakıldığında ise;

    Damla Erozyonu
    Yüzey Akış Erozyonu
    Oluk Erozyonu
    Yarıntı Erozyonu
    Akarsu Yataklarının Yarattığı Erozyon
    olarak 5'e ayrılabilir.


    Damla Erozyonu
    Damla Erozyonu, yağış esnasında damlanın düştüğü sırada toprağı aşındırması ve mevcut enerjisi ile toprağı sıçratarak taşıması sonucu oluşan erozyondur. Bu sıçramalar 60cm yukarıya 100 - 150cm uzağa kadar olabilmektedir. Bu erozyon çeşidi en ciddi aşınım ve taşınım yaratan erozyondur. Toprakların bitki örtüsü ile kaplı olması bu erozyonu önlemenin en önemli etmenlerindendir. Damla erozyonuna etki eden unsurlar ise aşağıdaki gibidir.

    Şekil Açısı
    Sıçrama Açısı
    Krater Genişliği
    Damlanın Yüksekliği
    Eğer yüzeyde birikmiş su tabakası varsa sıçrama açısı küçülür ve yaklaşık 85 - 90 derece civarında bir açı oluşur. Bu erozyon çeşidi yağmurun ilk başladığı sırada etkili olan bir erozyon olmasına karşın akan suya oranla daha etkilidir. Damlanın çapı da verdiği zarar ile doğru orantılıdır. Bir örnek ile anlatmak gerekirse 2mm çapındaki bir yağmur damlası limit hızda yere çarptığında yaklaşık olarak 40g ağırlığındaki bir toprağı 1cm kadar havalandırabilir. Bu erozyonda yağışın etkisi ile toprak sıkıştırılarak yüzeyde geçirimsiz olan bir tabaka oluşumunada neden olur.


    Yüzey Akış Erozyonu
    İnfiltre olmayan suyun, yüzey akışa geçerek toprak yüzeyinde bulunan tanecikler ve parçalanmış agregatlar ile karışıp yaratmış olduğu erozyon çeşididir. Yüzey akış erozyonu her zaman gözlemlenemez özellikle toprak renginin koyu olması gözlemlemeyi oldukça zorlaştırır.


    Oluk Erozyonu
    Yüzey akışın devam etmesi ile aşınım artar ve belirli bir aşamadan sonra oluklar oluşur. oluşan oluklar aracışığı ile erozyon hızlanarak devam eder. Bu şekildeki erozyona "Oluk Erozyonu" denilmektedir.


    Yarıntı Erozyonu (Gully)
    Oluk erozyonunun ilerleyen aşamasından sonra artık oluklar daha geniş ve derin bir hal almaya başlarlar. Oluklara göre daha büyük olarak yarıntılar oluşur ve bu erozyona yarıntı erozyonu denir. Yarıntı erozyonu şekillerine göre 3 şekilde incelenir.

    U şeklindeki Yarıntılar
    V şeklindeki Yarıntılar
    Basamak şeklindeki Yarıntılar

    Akarsu Yataklarının Yarattığı Erozyon
    Akarsular aktıkları yatakları derinlemesine ve genişlemesine aşındırırlar bu şekildeki erozyona "Akarsu Yataklarının Yarattığı Erozyon" denir. Aşındırma akarsuyun debisine göre değişir. Bu tip erozyonda materyalin taşınımı üç şekilde gerçekleşir.

    Süspansiyon Şekilde Taşınım
    Sıçramalar Şeklinde Taşınım
    Yatak Yükü şeklinde Taşınım

    Özel Erozyon Çeşitleri
    Tünel Erozyonu = Üst kısımda sıkışmış bir toprak tabakası varken yoğun bitki kökleri tarafından sarılmış üst toprak tabakasının altında eğer su ile doymuş bir tabaka bulunursa toprağın altında bir aşınma gerçekleşir.
    Sivri Tepe Erozyonu = Daha çok volkanik tepelerdeki aşınmalar sonucu oluşan sivri tepelerdir.
    Korunmuş Sütun Erozyonu = Volkanik arazilerdeki çok siddetli aşınımlardır. Peri bacaları bu erozyone en iyi örnektir.
    Kütle Hareketleri = yer çekiminin etksisyle ortaya çıkan suyunda katılımyla oluşan hareketlerdir.

    Rüzgâr erozyonu
    Rüzgâr erozyonu sonucu verimli toprakların kaybı, buharlaşmanın hızlanmasıyla toprak emliliğinin azalması, bitki büyümesinin yavaşlaması, ulaşımın aksaması ve verimin düşmesi olumsuzluklarını ortaya çıkarmaktadır. Taşınan kum ve verimsiz toprak, üretken tarım topraklarını kaplayarak, tarım yapılamaz hale getirmektedir. Rüzgâr erozyonu en şiddetli olarak; bitki örtüsünün fakir, iklimin kurak olduğu İç ve Doğu Anadolu'da görülür.
    vikipedi​
     



  2. Cevap: erozyon ile ilgili yazı yazılar

    Bu, çok güzldi ama yeterli deyir biraz daha olmalı ve doğrusu çok iyi olmayı hakediyor.
     



  3. Cevap: erozyon ile ilgili yazı yazılar

    güzel olmuş ama keşke daha uzun olsaydı :]]