Elazığ hakkında bilgi ve resimleri

'Türkiye ile ilgili' forumunda By_TuaL tarafından 15 Ekim 2008 tarihinde açılan konu


  1. ELAZIĞ

    GENEL TARIHI

    ELAZIG ili dogal sartlarin elverisli olmasi nedeniyle paleolitik (yontma tas) döneminden beri çesitli topluluklarin yerlestigi bir alan olmustur.
    Keban ve Karakaya barajlari eski eserleri kurtarma projesi çerçevesinde yapilan arkeolojik kazi ve arastirmalar ,yöre tarihinin bilinmesine büyük katkilar saglamistir.
    Bu çalisma isiginda Elazig-Harput yöresinin bilinen en eski sakinleri Hurriler’dir. Arkeolojik kazilar sonunda elde edilen tabletlerden anlasildigina göre Hurriler ,Ön Asya da büyük bir bölgeye yayilmis ,M.Ö.2 bin yilinin sonlarinda kuvvetlenerek irkdaslari Subar Beyleri’ni de egemenlikleri altina alarak ,sinirlarini genisletmislerdir. Hurriler den sonra bölge Hititlerin hakimiyeti altina geçmistir.
    M.Ö.IX, yüzyildan itibaren Urarturlar bölgeye egemen olmuslardir. Urartu dönemine ait Palu,Kömürhan ve Bagin’da çivi yazili kitabeler bulunmaktadir. M.Ö.VII. yüzyillar da bölgeye Medler hakim olmus , sonraki yüzyillarda Pers Straplar’in Büyük Iskender’e yenilmesiyle Pers hakimiyeti sona ermis , bölge Iskenderin ordularinin denetiminde kalmistir.M.Ö.546 yilinda Roma ordusu Persler’e yenilince yörede Persler’in hakimiyeti görülmeye baslamistir.
    Bu hakimiyetle birlikte yöre M.S.III. yüzyila kadar Pers-Roma mücadelesine sahne olmus ,Büyük Roma Imparatorlugu’nun M.S.395 yilinda ikiye bölünmesinden sonra yörede ,Sasani Bizans mücadelesi baslamistir. Sonuçta Firat’in batisi Bizans,dogusu Sasaniler ,hakimiyetine girmistir.

    HARPUT VE ELAZIG ADININ KAYNAGI

    Asur ve Hitit yazilarinda Harput'tan söz edilmektedir. Bogazköy'de bulunan Hititler'e ait çivi yazili belgelerde Harput yöresine ISUVA denildigi görülmektedir.M.Ö.19. uncu asirda bulunan Asurlar'a ait çivi yazili Kapodokya metinlerinde KARPATA adiyla geçen yerin Harput oldugu söylenmektedir.Urarturlar döneminde Harput'a KARBERD denilmekte idi."KAR " tas, "BERD" ise kale anlamina gelmektedir.
    M.Ö.13. asra ait Hitit çivi yazili bir vesikada Harput, HARPUTTAS olarak adlandirilmistir. Vesikada Harputtas ,Harziuna ülkesinin dört sehrinden birisi olarak gösterilmistir.Harputtas sehri ile bugünkü Harput'un ayni oldugu konusundaki fikri Prof.Bossert ileri sürmüstür.M.Ö.9. ve 8. yüzyilda Hitit kitabelerinde Harput'a HARPUTTAVANAS denilmektedir.
    M.Ö.900-650 yillarinda Urarturlar Harput'a SUPANI adini vermislerdir.Eski Yunan ve Romalilar bu kelimeyi SUPHANE ya da SOFEN seklinde kullanmislardir.Bununla beraber ünlü Alman Cografyacilarindan "K.Ritter" Harput'un bütün SUPHANE eyaletinin merkezi olarak göstermekte ve bu fikri Lehman Haupt da muhtemel görmektedir.
    Arap kaynaklarinda Harput ve yöresi HINZIT,Ermeni kaynaklarinda ise HANDZIT olarak geçmektedir.Arap kaynaklarinda Iranlilar'in zapt ettikleri ZIATA CASTELLUM denilen yerin Harput'tan baska bir yer olmadigi , ZIYATA kalesine Araplar'in HISN-I ZIYAT dedikleri ,Ziyata'nin Ziyad'a benzetilmis oldugu ve Castellumun'da Arapça kale manasina gelen HISN kelimesinin karsiligi oldugu muhakkakdir.
    Harput bir zamanlar bu sekilde isimlendirilmis ve Hisn-i Ziyat ismi yakin asirlara kadar devam etmistir.Bazi bilginler Hisn-i Ziyat isminin yalnizca kaleye verildigi ,sehre ise HARTABIRT denildigi ve Arapça'ya bu sekilde ve bazende HATR-EL-BUYUT geçtigi ifade edilmektedir.
    Harput'un Elazig'a tasinmasiyla Elazig'da oturan insanlar Harput'a yukari sehir demeye basladilar.
    Elazig'in Osmanli Dönemindeki ilk adi Mezradir.Elazig'in Sultan Abdulaziz zamaninda bayindirlastigi ve buraya MAMURET'ÜL AZIZ yani Aziz'in yaptirdigi kent adi verilmektedir.Sonralari halkin agzinda daha kolay söylenebildigi için ELAZIZ olarak kullanilmistir.17 Kasim 1937 'de ELAZIZ'e gelen Atatürk ,sehrin adinin ELAZIK olmasini istemis; Atatürk'ün önerisi ve bakanlar kurulu karari ile Elaziz,Elazik olarak degistirilmistir.Azik diyari anlamina gelen bu kelime , söylenis zorlugu nedeniyle 10 Aralik 1937 'de bir bakanlar kurulu karari ile bugünkü söylenis sekliyle kabul edilmistir.

    arapbabatrbesiax1. buzlukmaaraswy3. elazgecefotorafld8. gazicaddesiyh5. harputcv9.