Eğitimin Toplumsal Temelleri

'Bilgi Rehberi' forumunda YAREN tarafından 4 Ocak 2009 tarihinde açılan konu




  1. TOPLUMSAL KURUM OLARAK EĞİTİM
    Toplumsal yaşantıda toplum-doğa ve toplum-insan olmak üzere iki temel ilişki söz konusudur.bu ilişkilerin kimileri süreklilik gösterir ve zamanla kalıplaşarak kurumları oluşturur.
    Toplumsal kurumlar,tüm toplumlarda görülür.toplumsal yaşam ancak kurumsallaşma ile olanaklıdır.

    kurumların kimi ortak özellikleri vardır:
    *kurumlar, toplumun gereksinimlerinin bir parçasını karşılar.
    *kurumlar birbirleri ile etkileşim içindedir.
    *kurumlar düzenlenmiş statüler,roller ve normlar bütünüdür.

    EĞİTİM KURUMLARININ İŞLEVLERİ
    Toplumsallaşma:insan biyolojik bir varlık olarak çok ya da az örgütlenmiş toplum dediğimiz kümeler içinde dünyaya gelir ve çevresiyle etkileşim kurarak sosyal bir varlık durumuna dönüşür. işte bireyin bu yolla toplumun bir üyesi gelme sürecine toplumsallaşma denir.
    okullarda öğrencilere okulların ortak değerleri, davranış kalıpları, toplumda oynayacakları rollerin gerektirdiği davranışlar, planlı ve denetimli bir biçimde öğretilir.Böylece,onların toplumla uyumlu, işbirliği duygusuna sahip, hak ve sorumlulukların sınırlarını iyi çizen ve ona göre davranan bireyler durumuna gelmesi sağlanır.

    Toplumun kültürel mirasını aktarma
    insan düşünen,düşündüklerini konuşarak ve yazarak anlatabilen tek canlı varlıktır.insanın bu özellikleri onun kendi yaşantıları yoluyla elde ettiği, beceri ve yetenekleri sonraki kuşaklara aktarmasını sağlar.
    kültürel mirasın yeni kuşaklara aktarılması görevi okullarca üstlenilmiştir.
    okulların, varolan kültürün aktarılması işlevinin yanısıra, kültürün geliştirilmesi yükümlülüğü de vardır.

    Varolan siyasal düzeni koruma:
    eğitim kurumları toplumdaki bireylere milli ideoloji, değerleri ve idealleri kazandırarak onları varolan siyasal düzene bağlı vatandaşlar olarak yetiştirirler.

    Seçme ve yöneltme
    eğitimin bir başka işlevi de öğrencileri ilgi,beceri ve yetenekleri doğrultusunda eğitmektir.eğitim kurumları, çeşitli yeteneklerdeki çocukların en iyilerini, en yeteneklilerini seçerek, onlara çok iyi bir eğitimolanağı sağlamak zorundadır.
    eğitim kurumlarının,seçme işlevinin yanı sıra, yönlendirme işlevi de önemlidir. eğitim kurumları,öğrencilerin ilgi veyeteneklerini belirleyerekonları yönlendirmelidir.

    Toplumu kalkındırma:
    ülkelerin kalkınması ile toplumdaki insanların eğitim düzeyleri arasında yakın ilişki vardır.kalkınmış ve gelişmiş ülkelere bakıldığı zaman, bu ülkelerde çocukların okullaşma oranının çok yüksek olduğu,zorunlu eğitim sürelerinin arttığı görülmektedir.

    Bireyi geliştirme
    birey eğitim kurumlarında ,doğal ve toplumsal çevresini tanıyarak bunlardan en iyi biçimde yararlanma ve temel gereksinimlerini karşılama yollarını öğrenir.

    EĞİTİMİN ÖTEKİ TOPLUMSAL KURUMLARLA İLİŞKİSİ
    Ekonomi ve eğitim:ekonomik gelişme için gerekli olan teknolojiyi üretme ve insan gücü yetiştirme işlevlerinin eğitim kurumlarınca yürütülmesi,eğitim ile ekonominin karşılıklı etkileşimde bulunmasına neden olmaktadır.

    siyaset ve eğitim:devlet, siyasi partier,hükümet belli başlısiyasal kurumlardır.
    her toplumda, devlet yönetimini üstlenen siyasal kurumlar, eğitim yoluyla toplumdaki bireylere kendi siyasal ideolojilerini benimseterek var olan düzeni koruyan ve ulusal bütünleşmeye katkıda bulunan vatandaşlar yetiştirmeye çalışır. bunu sağlamak için de büyük ölçüde eğitim kurumlarından yararlanırlar.

    Din ve eğitim:Tarih boyunca tüm toplumlarda görülen,din, toplumların ekonomik, politik ve sosyal etkinliklerin düzenlenmesinde önemli rol oynamıştır.eğitimin gelişimi incelendiğinde de ilk formal eğitimin dini kurumlarda verilmeye başlaqndığı görülmektedir.
    Dini kurumlardan yarı,laik eğitim kurumlarının kurulması,ticaretin gelişmesi vec endüstrileşme sonucunda ekonomik kurumların güçlenmesiyle olmuştur.

    Aile ve eğitim:aile çocuğun doğuştan üyesi olduğu için en küçük toplumsal kurumlardır.çocuk ilk toplumsal davranışları aile üyeleri ile etkileşim kurarak ve onları taklit ederek öğrenir. başka bir anlatımla çocuğun toplumsallaşması ailede başlar.
    günümüzde çocuğun ilk eğitimi işlevi büyük ölçüde eğitim kurumlarınca yürütülmektedir.
    bu gelişmelere karşın,ailenin çocuğun eğitimi işlevini bütünüyle bıraktığı söylenemez. her aile çocuğuna aile üyelerince benimsenen değerleri,tutumları çoğunlukla bilinçli bir biçimde kazandırılmaya çalışılır. bu nedenle aile içinde çocuğa verilen eğitim, yarı formal eğitim olarak kabul edilebilir.

    BELLİ BAŞLI TOPLUMSAL OLGULAR VE EĞİTİM
    Toplumsal denetim ve eğitim:
    Toplumun bir bütün olarak çözülmeden uyumlu bir biçimde varlığını sürdürmesinde toplumsal denetim önemli rol oynar.
    toplumsal değerler ve normların yanısıra her toplumda yapılması kesinlikle yasaklanmış ve yaptırım gücü zor kullanılmasına olanak sağlayacak bir biçimde örgütlenmiş yazılı hukuk kuralları vardır.
    eğitim kurumlarının ürünü insan olduğu için, bir çok toplumsal kurum, eğitim kurumlarının etkileri ile yakından ilgilenerek onları denetler. eğitim kurumları üzerinde en çok politik, dini, ekonomik ve aile kurumlarının denetimi vardır.

    Toplumsal hareketlilik ve eğitim
    Toplumsal hareketlik:genel anlamıyla toplumdaki bireylerin toplumsal hiyerarşide bir statüden başka bir statüye geçmesidir.bireyin düzeyinin,
    kümenin,üyesi olduğu derneğin,işinin yaşam biçiminin değişmesi toplumsal hareketlilik olarak nitelendirilebilir.
    toplumsal hareketlilik, yatayve dikey olmak üzere iki türlüdür. yatay hareketlilik aynı toplumsal düzeyde kalmak koşuluyla bir benzer küme ya da durumdan bir başkasına doğru ileri geri hareketi anlatır. bu tür hareketliliktestatü değişmesi söz konusu değildir.dikey hareketlilikte ise bir toplumsal tabakadan bir başkasına geçiş sözkonusudur. başka bir anlatımla bireyin toplumsal statüsü değişmektedir.
    toplumsal hareketliliği başlatan en önemli etmen, ticaretin gelişmesi ve endüstrileşmeyle birlikte toplumların ekonomik ve politik yapılarının değişmesi ve eğitimin yaygınlaşmasıdır.

    Toplumun Nüfus Özellikleri ve Eğitim
    bir toplumun nüfusunun azalması ya da çoğalması, toplumdaki iş gücü sayısını, üretim ve tüketim düzeyini bunlara bağlı olarak da ulusal gelirdeki artışı ve gelirin bireylere dağılımını etkiler.
    toplumların eğitim düzeyi ile nüfus yapıları arasında da yakın ilişki vardır.bu ilişki aşağıdaki gibi özetlenebilir.

    1. eğitim düzeyi yükseldikçe,birey sağlıklı kalma yollarını öğrenebileceği ve sağlık hizmetlerinden daha iyi yararlanabileceği için ölüm oranı düşer.

    2. eğitim düzeyi yükseldikçe ailelerdeki çocuk sayısı azalır.


     



  2. Cevap: Eğitimin Toplumsal Temelleri

    Eğitim ve Toplumsal Değişme

    Toplumsal değişme:toplumsal yapının , onu oluşturan toplumsal ilişkiler ağının ve bu ilişkileri, belirleyen toplumsal kurumların değişmesidir.
    Toplumsal kurumlar birbirleriyle etkileşim içinde oldukları için her hangibir toplumsal kurumda olan değişme, öteki kurumları da etkileyerek onların da değişmesine neden olur.
    toplumun değişmesi ve gelişmesi için yaratıcı, yenilikçi ve araştırmacı bireylere gereksinim vardır. bu bireylere ise eğitim kurumlarından yetişir.
    eğitim toplumsal değişmeye ilişkin başka bir işlevi de değişmeye uyum gösterecek bireyler yetiştirmektir.

    1. çeşitli yeteneklerdeki çocuklardan en iyilerini seçerek onlara çok iyi bir eğitim ortamı sağlamak ve öğrencileri ilgi ve yetenekleri doğrultusunda yönlendirmek eğitimin hangi işlevinin yerine getirilmesini gerektirir?
    a. var olan siyasi düzeni koruma
    b. toplumsallaştırma
    c. seçme ve yöneltme
    d. toplumu kalkındırma
    e. bireyi geliştirme


    cevap : "c"dir.


    2.aşağıdakilerden hangisi eğitim kurumunu etkileyen toplumsal kurumlar arasında yer almaz?
    a. ekonomi
    b.siyaset
    c. din
    d. sendikalar
    e. aile


    cevap : "d" dir.


    3.aşağıdakilerden hangisi eğitimle nüfus özellikleri arasındaki ilişki için söylenemez?
    a. eğitim düzeyi yükseldikçe ölüm oranı düşer.
    b. eğitim düzeyi yükseldikçe ailelerdeki çocuk sayısı azalır.
    c. eğitim düzeyi düşük toplumlarda bebek ölüm oranı yüksektir.
    d. eğitim düzeyi düşük toplumlarda ortalama ölüm yaşı da düşüktür.
    e. eğitim düzeyi yükseldikçe toplumlarda nüfus artışı başlar.


    cevap: " e"dir.


    4. toplumsal yapının onu oluşturan toplumsal ilişkiler ağının ve bu ilişkileri belirleyen toplumsal kurumların değişmesi neyin göstergesidir?
    a.toplumlaşmanın
    b. demokratikleşmenin
    c. toplumsal değişmenin
    d. toplumsal gerilemenin
    e. eğitimsizliğin


    cevap: " c" dir.


    5. aynı toplumsal düzeyde kalmak koşuluyla bir benzer küme ya da kurumdan bir başkasına doğru ileri geri hareketi anlatan hareketlilik aşağıdakilerden hangisidir?
    a. yatay hareketlilik
    b. dikey hareketlilik
    c. toplumsal hareketlilik
    d. ekonomik hareketlilik
    e. değişme


    cevap: "a" dır.


    6. aşağıdakilerden hangisi eğitim kurumlarının işlevlerinden biri değildir?
    a. var olan siyasal düzeni koruma
    b. seçme ve yöneltme
    c. toplumu kalkındırma
    d. bireyi geliştirme
    e. temel gereksinimleri karşılama


    cevap: " e"dir.


    7. eğitimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    a. yalnızca bireysel temelleri inceler.
    b. toplumsal kurumları inceleyerek eğitimin görevini belirler.
    c. kültür çözümleri yaparak kültür dinamiklerini yönlendirir.
    d.bireyi sosyo kültürel yapının özellik ve gereksinimleri doğrultusunda geliştirir.
    e. kültürel dinamizme destek olur.


    cevap: "d"dir.


    8. siyasal kurumlar ,nezaman toplumsal yapıda rol oynamaya başlamıştır?
    a. ulus bilincinin gelişmesi ve devlet sisteminin oluşmasıyla
    b. eğitim sisteminin değişip gelişmesiyle
    c. siyasal idolojilerin gelişip zenginleşmesiyle
    d. eğitim- siyaset ilişkilerindeki köklü değişiklerle
    e. siyasal kurumların demokratikleşmesiyle



    cevap: "a" dır.


    9. ekonomik birim niteliğindeki aileler ne tür ülkelerde varlığını sürdürmektedir?
    a. geniş ailelerin yaygın bulunduğu ülkelerde
    b. kırsal alanları bol,geri kalmış ülkelerde
    c. ekonomisi tarıma dayalı,az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde
    d. aile üyelerini çoğunlukla bayanların oluşturduğu ülkelerde
    e. ekonomisi güçlü ama gelişmekte olan ülkelerde


    cevap : "c" dir.


    10. eğitim kurumlarının önemli bir toplumsal denetim aracı olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
    a. toplumda kabul edilen değerleri, normları denetimli biçimde kazandırması
    b. çeşitli olumlu-olumsuz yatırımları topluma uygulaması
    c. toplumsal değer ve normlara uygun davranışlarla örnek oluşturması
    d. toplumsal ürün olarak insana çok değer vermesi
    e. toplumdaki tüm kurumların insan gücü gereksinimini karşılaması


    cevap : "a" dır.