edat ile bağlaç arasındaki fark nedir kısaca

'Sorun Cevaplayalım' forumunda Masal tarafından 25 Eylül 2011 tarihinde açılan konu


  1. Edat ile Bağlaç Arasındaki Farklar

    1. Edatlar cümlenin bir öğesi olurken bağlaçlar bir öğe özelliği göstermez. (Öğe içinde yer alabilirler).

    Sabaha karşı eve gelmişlerdi. (Edat-Zarf Tümleci)
    Kitapları ve defterleri çantasına koydu. (Nesne) (“Ve” bağlacı nesneleri birbirine bağlamıştır.)

    2. “İle yalnız ancak” gibi kelimeler hem edat hem bağlaç görevinde kullanılabilir.

    Cümle içindeki anlamı bu nedenle önemlidir. Ayrıca şu pratik yolla bu kelimelerin edat mı bağlaç mı olduğunu anlayabiliriz:

    •“İle” yerine “ve” getirilebiliyorsa; “ile” bağlaçtır. Defter ile kalemi çantaya koydum. / Arkadaşları ile konuşmuyordu. (Birincisinde “ve” gelebildiği için bağlaç; ikincisinde “ve” kullanılamadığı için edattır.)

    •“Yalnız ancak” kelimeleri yerine “ama” bağlacı getirilebiliyorsa bu kelimeler bağlaçtır. “Sadece” kelimesi getirilebilirse bu kelimeler edat olur. Almak isterim ancak param kalmadı. / Bu işi ancak sen yapabilirsin.

    3.Edatlar cümleden atılamaz. Cümle anlamsızlaşır. Bağlaçlar cümleden çıkartılınca cümlenin anlamı daralsa da cümle anlamsızlaşmaz.

    Senin gibisini görmedim. / Senin görmedim. (Cümle anlamsızlaştı. Bu nedenle “gibi” edattır.) Koştum ama yetişemedim. / Koştum yetişemedim.
    (Cümle anlamını pek kaybetmedi. Bu nedenle “ama” bağlaçtır.)

    DİKKAT! Bu özellik her zaman için geçerli olmayabilir...

    Edatlar ile bağlaçlar arsındaki önemli ayrım şudur:


    A)Bir edatın ilk görevi kelimelere kelime öbeklerine ya da cümlelere şu ya da bu anlam ilgisini kazandırmaktadır. Hiç kuşkusuz bu anlam ilgisini kurarken edatın bağlayıcılık görevi de sezilir; ama bu görev ikinci planda kalır. Bir bağlacın ilk görevi ise cümleleri kelimeleri ya da kelime öbeklerini bağlayıcılıktır. Hiç kuşkusuz bu bağlayıcılığı yaparken bir takım anlam ilgileri de sezilir; ancak bu ilgiler ikinci planda kalır.


    B)Edatlar sıfat takımları ya da zarf öbekleri kurabilirler. Bağlaçlar hiçbir zaman sıfat takımları ya da zarf öbekleri kuramazlar ama gerekirse bunları bağlayabilirler.