Dünya nasıl oluşmuştur

'Sözel Dersler' forumunda HazaN tarafından 25 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. Dünya’nın Oluşumu
    Dünya, Güneş Sistemi oluştuğunda kızgın bir gaz kütlesi halindeydi. Zamanla ekseni çevresindeki dönüşünün etkisiyle, dıştan içe doğru soğumuş, böylece iç içe geçmiş farklı sıcaklıktaki katmanlar oluşmuştur. Günümüzde iç kısımlarda yüksek sıcaklık korunmaktadır. Dünya’nın oluşumundan bugüne kadar geçen zaman ve Dünya’nın yapısı jeolojik zamanlar yardımıyla belirlenir.
    Jeolojik Zamanlar
    Yaklaşık 4,5 milyar yaşında olan Dünya, günümüze kadar çeşitli evrelerden geçmiştir. Jeolojik zamanlar adı verilen bu evrelerin her birinde , değişik canlı türleri ve iklim koşulları görülmüştür.
    Dünya’nın yapısını inceleyen jeoloji bilimi, jeolojik zamanlar belirlenirken fosillerden ve tortul tabakaların özelliklerinden yararlanılır.
    Jeolojik zamanlar günümüze en yakın zaman en üstte olacak şekilde sıralanır.
    Dördüncü Zaman
    Üçüncü Zaman
    İkinci Zaman
    Birinci Zaman
    İlkel Zaman
    İlkel Zaman
    Günümüzden yaklaşık 600 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır.
    İlkel zamanın yaklaşık 4 milyar yıl sürdüğü tahmin edilmektedir.
    Zamanın önemli olayları :
    Sularda tek hücreli canlıların ortaya çıkışı
    En eski kıta çekirdeklerinin oluşumu
    İlkel zamanı karakterize eden canlılar alg ve radiolariadır.
    Birinci Zaman (Paleozoik)
    Günümüzden yaklaşık 225 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. Birinci zamanın yaklaşık 375 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir.
    Zamanın önemli olayları :
    Kaledonya ve Hersinya kıvrımlarının oluşumu
    Özellikle karbon devrinde kömür yataklarının oluşumu
    İlk kara bitkilerinin ortaya çıkışı
    Balığa benzer ilk organizmaların ortaya çıkışı
    Birinci zamanı karakterize eden canlılar graptolith ve trilobittir.
    İkinci Zaman (Mezozoik)
    Günümüzden yaklaşık 65 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. İkinci zamanın yaklaşık 160 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir. İkinci zamanı karakterize eden dinazor ve ammonitler bu zamanın sonunda yok olmuşlardır.
    Zamanın önemli olayları :
    Ekvatoral ve soğuk iklimlerin belirmesi
    Kimmeridge ve Avustrien kıvrımlarının oluşumu
    İkinci zamanı karakterize eden canlılar ammonit ve dinazordur.
    Üçüncü Zaman (Neozoik)
    Günümüzden yaklaşık 2 milyon yıl önce sona erdiği varsayılan jeolojik zamandır. Üçüncü zamanın yaklaşık 63 milyon yıl sürdüğü tahmin edilmektedir.
    Zamanın önemli olayları :
    § Kıtaların bugünkü görünümünü kazanmaya başlaması
    § Linyit havzalarının oluşumu
    § Bugünkü iklim bölgelerinin ve bitki topluluklarının belirmeye başlaması
    § Alp kıvrım sisteminin gelişmesi
    § Nümmilitler ve memelilerin ortaya çıkışı
    Üçüncü zamanı karakterize eden canlılar nummilit, hipparion, elephas ve mastadondur.
    Dördüncü Zaman (Kuaterner)
    Günümüzden 2 milyon yıl önce başladığı ve hala sürdüğü varsayılan jeolojik zamandır.
    Zamanın önemli olayları :
    İklimde büyük değişikliklerin ve dört buzul döneminin (Günz, Mindel, Riss, Würm) yaşanması
    İnsanın ortaya çıkışı
    Dördüncü zamanı karakterize eden canlılar mamut ve insandır.
    Dünya’nın İç Yapısı
    Dünya, kalınlık, yoğunluk ve sıcaklıkları farklı, iç içe geçmiş çeşitli katmanlardan oluşmuştur. Bu katmanların özellikleri hakkında bilgi edinilirken deprem dalgalarından yararlanılır.
    Çekirdek
    Manto
    Taşküre (Litosfer)
    Deprem Dalgaları
    Deprem dalgaları farklı dalga boylarını göstermektedir. Deprem dalgaları yoğun tabakalardan geçerken dalga boyları küçülür, titreşim sayısı artar. Yoğunluğu az olan tabakalarda ise dalga boyu uzar, titreşim sayısı azalır.
    Çekirdek
    Yoğunluk ve ağırlık bakımından en ağır elementlerin bulunduğu bölümdür. Dünya’nın en iç bölümünü oluşturan çekirdeğin, 5120-2890 km’ler arasındaki kısmına dış çekirdek, 6371-5150 km’ler arasındaki kısmına iç çekirdek denir. İç çekirdekte bulunan demir-nikel karışımı çok yüksek basınç ve sıcaklık etkisiyle kristal haldedir. Dış çekirdekte ise bu karışım ergimiş haldedir.
    Manto
    Litosfer ile çekirdek arasındaki katmandır. 100-2890 km’ler arasında bulunan mantonun yoğunluğu 3,3-5,5 g/cm3 sıcaklığı 1900-3700 °C arasında değişir. Manto, yer hacminin en büyük bölümünü oluşturur. Yapısında silisyum, magnezyum , nikel ve demir bulunmaktadır. Mantonun üst kesimi yüksek sıcaklık ve basınçtan dolayı plastiki özellik gösterir. Alt kesimleri ise sıvı halde bulunur. Bu nedenle mantoda sürekli olarak alçalıcı-yükselici hareketler görülür.
    Mantodaki Alçalıcı-Yükselici Hareketler
    Mantonun alt ve üst kısımlarındaki yoğunluk farkı nedeniyle magma adı verilen kızgın akıcı madde yerkabuğuna doğru yükselir. Yoğunluğun arttığı bölümlerde ise magma yerin içine doğru sokulur.
    Taşküre (Litosfer)
    Mantonun üstünde yer alan ve yeryüzüne kadar uzanan katmandır.
    Kalınlığı ortalama 100 km’dir.
    Taşküre’nin ortalama 35 km’lik üst bölümüne yerkabuğu denir.
    Daha çok silisyum ve alüminyum bileşimindeki taşlardan oluşması nedeniyle sial de denir.
    Yerkabuğunun altındaki bölüme ise silisyum ve magnezyumdan oluştuğu için sima denir.
    Sial, okyanus tabanlarında incelir yer yer kaybolur.
    Örneğin Büyük Okyanus tabanının bazı bölümlerinde sial görülmez.
    Yeryüzünden yerin derinliklerine inildikçe 33 m’de bir sıcaklık 1 °C artar. Buna jeoterm basamağı denir.