Devre elemanları kullanarak gece lambası yapımı

'Merak Ettiklerimiz' forumunda Misafir tarafından 2 Ocak 2012 tarihinde açılan konu


  1. Devre elemanlarını kullanarak nasıl bir gece lambası tasarlanır yardımcı olabilirmisiniz.
     



  2. Cevap: Devre elemanları kullanarak gece lambası yapımı

    Tristörlerle sadece bir yönde akim geçmesini saglayan yari iletken bir devre elemanidir. PNPN yapidadir ve üzerinde üç adet uç bulunur. Bunlar katot, anot ve gate uçlaridir. Iletken oldugu anda üzerindeki akimi katotdan anoda dogru geçirir. Gate ucu ise tristörün iletime geçirilmesi için kullanilir. Eger tristör katot gate’li ise pozitif gerilim ile tetiklenir. Anot gate’li tristörler ise katoda göre daha negatif bir gerilim verildiginden tetiklenirler.
    Resimde Katot gate’li bir tristörün devre çizimlerinde kullanilan sekli görülmektedir.
    Tristörler devre üzerinde kullanilirken anot ucuna pozitif katot ucunada negatif bir gerilim uygulanir. Bu durumda tristör yalitkandir ve üzerinden herhangi bir akim geçirmez. Tristörün iletime geçebilmesi için gate ucuna tristörün hassasiyetine bagli olarak küçük bir pozitif gerilim uygulamak gerekmekte. Artik tristör tetiklenmistir ve bu tetikleme islemi saniyenin binde birinde gerçeklesir. Tristör tetiklendiginde iç direnci yaklasik 0.2 ohm gibi bir degere düser.
    Teorik olarak tristör bu sekilde tetiklenebilsede pratikte bu tetikleme islemi sonucunda tristör arizalanir çünkü tristörün üzerinden geçen akimi harcayacak ve tristörü koruyacak bir yük elemani bulunmamaktadir. Pratikte tristörün anot ucuna tristör üzerinden geçecek olan akimi üzerinde harcayacak bir yük elemani baglanmalidir. Bu eleman genellikle devrenin amacina uygun olarak bir lamba, motor veya buna benzer yük elemanidir.
    Tristörlarin iki türlü çalisma sekli vardir. Birincisi DC akim ile çalistirmadir. Bu sekilde çalistirilan bir tristör dogru balantilar yapildiktan sonra gate ucuna verilecek tetikleme sinyali ile iletime geçer ve tetikleme sinyali ortadan kalksa bile iletkenligi devam eder. Tristörü iletimden çikarmak için devreye uygulanan gerilimin kesilmesi gerekir.
    Ikinci yöntem ise AC akim ile çalistirmadir. Bilindigi üzere AC akim çift yönlü bir akimdir yani AC akim kaynaginin frekansina göre kaynaktan alinan akim bir süre pozitif bir sürede negatif akim olarak çikar. Iste bu çalistirma aninda tristörün anodu pozitif katoduda negatif pulsleri aldigi zaman gate ucuna bir tetikleme yapilirsa tristör bu puls boyunca iletime geçer. AC akim yön degistirdiginde ise tristör yalitkandir. Bu durum AC akimin frekansina göre çesitli hizlarda gerçeklesir. Örnegin AC akim 50 Hz ise tristörde saniyede 50 defa iletken ve yalitkan durumuna geçer. Bu sekil çalistirmada gate ucuna verilen tetikleme sinyali sürekli olmalidir aksi halde tristör AC akimin ilk yön degistirdigi anda yalitkan olur ve bir daha iletime geçmez.
    Yapi olarak tristör iki adet transistörden olusan bir devre elemanidir.