Depremle İlgili Sorular

'Kısa Bilgiler' forumunda MeriH tarafından 27 Ekim 2011 tarihinde açılan konu


  1. depremle ilgili sorular
    deprem hakkında sıkça sorulanlar
    deprem konusunda sıkça sorulan sorular





    DEPREMDE SIKÇA SORULAN SORULAR


    1. Dünyada kaydedilen en büyük deprem hangisidir?
    1900 den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 22 Mayıs 1960'ta Şili’de olmuştur (magnitude 9.5 Mw).

    2. Yeryüzünde en az sallanan kıta hangisidir?
    Depremi en az olan kıta Antartika'dır.

    3. Magnitüd ve Şiddet arasındaki fark nedir?
    Magnitüd depremin kaynağında açığa çıkan enerjinin bir ölçüsü; şiddet ise depremin yapılar ve insanlar üzerindeki etkilerinin bir ölçüsüdür.

    4. Depremin Magnitüdü Nedir?
    Depremin Magnitüdü, belli bir zaman diliminde kaydedilen sismogram üzerindeki deprem dalgalarının genliğinin logaritması olarak tanımlanır.

    5. Depremin Şiddeti Nedir?
    Depremin yer yüzeyindeki etkileri depremin şiddeti olarak tanımlanır. Şiddetin ölçüsü, insanların deprem sırasında uykudan uyanmaları, mobilyaların hareket etmesi, bacaların yıkılması ve toplam hasar gibi çeşitli kıstaslar göz önüe alınarak yapılır. Şiddeti tanımlamak için birçok ölçek geliştirilmiştir. Bunlardan en yaygın olarak kullanılanı Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Ölçeğidir (Modified Mercalli (MM) Intensity Scale). Bu ölçek, Romen rakamları ile belirlenen 12 düzeyden oluşur. Hiçbir matematiksel temeli olmayıp bütünü ile gözlemsel bilgilere dayanır

    6. Richter Ölçeği nerede satılır?
    Satılmaz. Richter Ölçeği bir alet değildir; depremin magnitüdünü tanımlayan matematiksel bir formüldür.

    7. Artçı Deprem (Aftershock) nedir?
    Ana depremi izleyen daha küçük sarsıntılar dizisidir.

    8. Artçı Depremler (Aftershocklar) ne kadar süre ile devam eder?
    Belli bir süresi yoktur, 1 ay da olabilir 2 yıl da...

    9. Depremin süresi ne kadardır?
    İki - Üç dakika.

    10. Depremler önceden belirlenebilir mi?
    Var olan koşullarda depremin önceden belirlenmesi olanaksızdır.

    11. Fay nedir?
    Yerkabuğunu oluşturan kayaçların bir yüzey boyunca kırılması ve oluşan iki parçanın birbirine göre göreceli olarak yerdeğiştirmesidir. (Fay Türleri)

    12. Kuzey Anadolu Fay Hattı nedir?
    Doğuda Karlıova ile batıda Mudurnu vadisi arasında doğu-batı doğrultusunda bir yay gibi uzanır. Dünyanın en aktif ve en önemli kırık hatları arasında yer alan Kuzey Anadolu fay zonunun uzunluğu yaklaşık 1200 km dir; genişliği ise 100 m ile 10 km arasında değişir.

    13. Deprem olan her yerde fay var mıdır?
    Eğer yoksa bile yeni bir tane oluşmuştur.

    14. P ve S dalgası nedir? (Animasyon)

    P dalgası: Kayıtçılara ilk ulaşan deprem dalgasıdır. Hızı kabuğun yapısına göre 1.5 ile 8 km/sn arasında değişir. Tanecik hareketleri yayılma doğrultusundadır (boyuna dalga). Yıkım etkisi düşüktür.

    S dalgası: Kayıtçılara ikincil olarak ulaşan deprem dalgasıdır. Hızı P dalgası hızının %60'ı ile %70'i arasında değişir. Tanecik hareketleri yayılma doğrultusuna dik ya da çaprazdır (enine dalga). Yıkım etkisi yüksektir.
    (P ve S dalgalarının Kabuk içerisinde ve Manto sınırında izlediği yola göre bileşenleri)

    15. Sıvı Etkisi (Liquefaction) nedir?
    Kum-kil gibi gevşek malzemeden oluşan katmanların deprem sırasında sıvıların çalkalanmasına benzer bir özellik göstermesidir.

    16. Magnitüdlerine göre 1 yılda tüm dünyada kaç tane deprem olmaktadır?

    • Tanım Magnitüd Yıllık Ortalama
    • Çok Çok Şidetli (Great) 8 >= 1
    • Çok Şiddetli (Major) 7 - 7.9 18
    • Şiddetli (Strong) 6 - 6.9 120
    • Orta Şiddette (Moderate) 5 - 5.9 800
    • Hafif (Light) 4 - 4.9 6,200 (tahmini)
    • Çok Hafif (Minor) 3 - 3.9 49,000 (tahmini)
    • Çok Çok Hafif (Very Minor) <3.0 Mag 2 - 3: günde yaklaşık 1,000
    • Mag 1 - 2: günde yaklaşık 8,000


    17. Aletle deprem ölçümü ilk kez ne zaman yapılmıştır?
    İlk sismoskop M.S. 132 yılında Çinli filozof Chang Heng tarafından icat edilmiştir. Bu aygıt ayaklı bir vazo üzerine eşit aralıklarla yerleştirilmiş 8 tane ejderha başı ile vazonun ayağı üzerine yerleştirilmiş 8 tane kurbağadan oluşur . Kurbağların açık olan ağızları ejderhalara doğru dönüktür. Deprem sırasında ejderlerden bazıları ağızlarındaki bilyeyi kurbagaların ağzına düşürür. Hangi ejderin bilyesi düşmüşse sarsıntının doğrultusu o yödedir. Aletin kendi bulunduğu yerde hissedilemeyen yaklaşık 750 km uzaklıklardaki depremleri algılayabildiği söylenmektedir. Aletin gövdesini oluşturan vazonun içerisinde ne tür bir düzenek olduğu bilinmemektedir. Bu konudaki en yaygın görüş, vazo içerisine çok duyarlı bir sarkaç'ın yer aldığı görüşüdür.


    18. Deprem nerelerde oluşur?
    Deprem herhangibir yerde ve herhangibir zamanda oluşabilir. Genel olarak depremlerin kaboğu oluşturan levhaların sınırlarında oluştuğu söylenebilir. Dünyanın çeşitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerin tekrarlandığı gözlenmiştir ve bu kesiler hep levha sınırlarıdır. Depremlerin yoğun olarak gözlendiği bölgeler yeryüzünde üç ana kuşak oluşturur.

    1. Kuşak (Pasifik Deprem Kuşağı): Şiliden kuzeye doğru Güney Amerika kıyıları, Orta Amerika, Meksika, ABD nin batı kıyıları ve Alaskanın güneyinden Aleutian Adaları, Japonya, Filipinler, Yeni Gine, Güney Pasifik Adaları ve Yeni Zelandayı içine alan en büyük deprem kuşağıdır. Yeryüzündeki büyük depremleri %81'i bu kuşak üzeride gerçekleşir.

    2. Kuşak (Alpine): Endonezyadan (Java-Sumatra) başlayıp Himalayalar ve Akdeniz üzerinden Atlantik okyanusuna ulaşan kuşaktır. Yeryüzündeki büyük depremlerin %17'si bu kuşakta oluşur.

    3. Kuşak (Atlantik): Bu kuşak Atlantik Okyanusu ortasında yer alan levha sınırı (Atlantik Okyanus Sırtı) boyunca uzanır.

    19.Deprem başladı ne yapmalıyım?

    1. Sakin olun.

    2. İçerdeyseniz, masa veya benzeri sağlam bir koruyucunun altına girin, başınızı saklayın ve hareket etmeyin. Pencerelerden ve cam eşyalardan uzak durun.

    3. Dışardaysanız, binalardan, ağaçlardan, telefon ve elektrik direklerinden uzak durun.

    4. Araçtaysanız, üst veya alt geçitlerden uzaklaşın, açık bir alanda durun ve aracınızdan çıkmayın.

    Depremden hemen sonra yapılması gereken en önemli şeyler nelerdir?

    1. Kendinizin ve bulunduğunuz yerdekilrin yaralanıp yaralanmadıklarını kontrol edin ve gereken ilk yardımı yapın.

    2. Ayakkabılarınızı giyin.

    3. Bulunduğunuz yerin emniyetli olup olmadığını kontrol edin. Gaz, su ve elktrikle çalışan herşeyi kapatın; bulunduğunuz yapının hasarını (baca yıkılmaları, duvar çatlakları ve temeldeki hasarları) kontrol edin ve artçı sarsıntılardan etkilenip etkilenmeyeceği konusunda belirlemelerde bulunun.

    4. Çevreye dağılan malzemeleri toplayın.

    5. Radyonozu açın. Yetkililerin, hayati önem taşıyan, uyarı ve açıklamalarına aynen uyun.

    6. Acil durumlar dışında telefonunuzu kullanmayın.

    20. Türkiyede kaydedilen en büyük deprem hangisidir?
    Aletsel dönemde ülkemizde kaydedilen en büyük deprem 26 Aralık 1939 Erzincanda olmuştur. Geceyarısı olan depremde yaklaşık 33 000 kişi ölmüştür.