Çocukluk Çağı Şeker Hastalığı

'Hastalıklar' forumunda EyLüL tarafından 28 Eylül 2011 tarihinde açılan konu



  1. Çocuklarda şeker hastalığının belirtileri nelerdir
    Şeker Hastalığı Çocukluk Çağı Diyabeti
    Çocukluk Döneminde Diyabet ve özellikleri


    Diyabet çocukluk çağında görülen kronik hastalıkların başında gelmektedir. Bu çağdaki diyabet vakalarının %98’inden fazlasını İnsüline Bağımlı Diyabet(IDDM) vakaları oluşturur.

    Bilindiği gibi IDDM, otoimmün veya Tip 1 diyabet terimleri ile eş anlamlı kulanılmakta ve pankreas beta hücrelerinin harap olduğu kronik otoimmün bir hastalık olarak tanımlanmaktadır. IDDM genetik yatkınlık zemininde çevresel (kimyasal ve/veya viral) bir faktörün tetik çekici rolüyle başlamaktadır. Genellikle pankreas beta hücrelerinin % 80’i harap olduğunda klinik diyabet bulguları ortaya çıkmaktadır. IDDM prediyabet (klinik diyabet öncesi), klinik diyabet, hastalığın iyileşmediği ancak belirtilerin kaybolduğu dönem ve kronik (süregen) diyabet olmak üzere 4 döneme ayrılarak incelenmektedir. IDDM’e neden olan immünolojik saldırının klinik diyabet bulgularından aylar-yıllar önce başladığı bilinmekte ve son yıllarda hastalığın prediyabet döneminde saptanıp tedavi edilmesi üzerine yoğunlaşılmaktadır.

    Çocukluk Döneminde Diyabet Ne Sıklıkla Görülmektedir?
    IDDM sıklığı bakımından ülkeler (bölgeler) arasında belirgin farklılıklar vardır. 15 yaş altı çocuklarda IDDM sıklığı Japonya’da 2/100.000, Finlandiya’da 43/100.000’dir. IDDM insidansı10-12 yaş (büyük pik) ve 2-3 yaş (küçük pik) arasında artmaktadır. İskandinav ülkelerindeki veriler özellikle 5 yaş altında IDDM sıklığında artma olduğunu göstermektedir. IDDM soğuk bölgelerde ve kış aylarında daha sık görülür.IDDM için ailesel bir eğilim sözkonusu olmakla birlikte bilinen bir genetik geçiş yoktur. Tek yumurta ikizlerinden birisinde IDDM varsa diğerinde olma riski %35, IDDM’li anne veya babanın çocuğunda görülme riski %6, genel popülasyondaki risk % 0.5'dir.

    Çoçukuk Döneminde Diyabetin Bulguları
    Diyabetli çocuklar genellikle diyabetin klinik semptomları olan çok idrar yapma (poliüri), çok su içme (polidipsi) ve kilo kaybı bulguları ile hekime başvururlar.Bu bulgular olduğunda genellikle tanı güçlüğü çekilmez. Bununla birlikte hastalığın akla gelmemesi veya atipik klinik bulguların görülmesi tanıda gecikmeye neden olabilir. Bazı çocuklar gürültülü bulgularla ve birkaç gün içinde gelişen diyabetik ketoasidoz tablosu ile başvurabilirler. Acil olmayan başvurudaki bulgular şunlardır:

    -Daha önce idrar kaçırmayan çocuklarda enürezis (Gece işemesi) başlaması. Bu bulgu idrar yolu enfeksiyonu veya fazla su içmeye bağlanıp diyabet tanısı gözden kaçırılabilir.
    -Özellikle puberte öncesi kızlarda olmak üzere vaginal kandidiyazis (mantar enfeksiyonu).
    -Kusma (gastroenterite bağlanabilir)
    -Kronik kilo kaybı veya büyümekte olan çocuğun yeterli kilo alamaması.
    -Huzursuzluk ve okul performansında azalma.
    -Tekrarlayan deri enfeksiyonları.


    Çocuklarda Diyabet Koması
    Diyabetli çocukların %50’si Diyabetik Ketoasidoz adı verilen ağır klinik bulgularla seyredebilir. Zamanında farkedilmeyen ve tedavi edilmeyen diyabetik ketoasidoz vakalarında ölüme yolaçan koma tablosu görülebilir. Çocuklarda ağır diyabetik ketoasidoz aşağıdaki bulgularla seyreder./

    -Ağır dehidratasyon (vücudun susuz kalması)
    -Şok (hızlı nabız atımı, tansiyon düşüklüğü, burun kulak parmak uçları vb. organlarda morarma )
    -İnatçı kusma
    -Vücuttaki sıvının azalmasına rağmen devam eden çok idrar yapma
    -Sıvı kaybına, yağ ve kas dokusu yıkımına bağlı kilo kaybı
    -Ketoasidoza bağlı yanaklarda kızarma
    -Nefeste aseton kokusu
    -Diyabetik ketoasidoza bağlı derin ve hızlı solunum
    -Bilinç bozuklukları


    Çocukluk çağında diyabet tedavisi
    Çocukluk çağında ketoasidoz dışı IDDM tedavisi başlıca 4 bileşenden oluşmaktadır: 1. Diyabet eğitimi, 2. İnsülin yerine koyma tedavisi, 3. Beslenme planlaması ve 4. Egzersiz. Bu bölümde diyabet eğitimine kısaca değinildikten sonra insülin replasman tedavisi üzerinde durulacaktır. Bu çağdaki IDDM tedavisinin amaçları şunlardır:

    -Ailenin katılımı ile çocuk/adolesan ve ailenin ihtiyaçlarını belirleyerek kişisel diyabet bakım planı hazırlanması
    -Psikososyal destek
    -Vücuttaki insülin ve şeker dengesinin kontrolü
    -Normal büyüme ve gelişmenin sağlanması

    Bu amaçlara ulaşabilmek için diyabetli çocukların büyüme ile değişen ihtiyaçlarına duyarlı bir tedavi ekibi tarafından izlenmesi gereklidir. Uluslararası Çocuk ve Adolesan Diyabeti Birliği’nin yönergesine göre diyabet tedavi ekibi aşağıdaki kişilerden oluşmalıdır:
    -Hastanın veya ailenin kendisi
    -Pediatrik endokrinolog veya çocuk/adolesan diyabeti konusunda eğitilmiş -pediatrist
    -Diayabet eğitimcisi
    -Diyetisyen
    -Psikolog/sosyal hizmet uzmanı


    Diyabet Eğitiminin Önemi
    Diyabet eğitimi diyabet tedavisinin en önemli bileşenidir. Yakın zamandaki yayınlar diyabet eğitimine insülin tedavisine eşdeğer bir önem verilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.Bunun nedeni diyabet bakımını, dolayısıyla metabolik kontrolün iyileştirilmesini etkileyen en önemli faktörün hastaların kendi kendine bakım becerileri olduğunun gösterilmesidir. Çok küçük yaştaki çocuklar dışındaki her yaştaki çocukların kendi yaşlarına uygun ihtiyaçları ve problemleri dikkate alınarak eğitilmeleri gereklidir. Bazen yapıldığı gibi ailenin eğitilmesi yeterli görülmemeli, diyabet bakım bilincinin küçük yaşlardan itibaren geliştirilebileceği unutulmamalıdır. Diyabetli çocuk ve aileleri için uygulanacak bir eğitimde genel olarak aşağıdaki konuların işlenmesi önerilmektedir:

    -Diyabetin nedenleri
    -İnsülin saklanması
    -İnsülin enjeksiyon teknikleri
    -Kan şekeri ölçümü
    -İnsülin dozlarının ayarlanması
    -Psikososyal ve aile desteği
    -Hipoglisemi ve tedavisi


    Hastalıklar sırasında diyabet tedavisinin düzenlenmesi
    -Yolculukta diyabet bakımı
    -Diyabet ve egzersiz
    -Beslenme ilkeleri
    -Doğum kontrolü
    -Alkol ve diyabet
    -Diyabetin komplikasyonları

    Hazırlayan:prof. Dr. Şükrü Hatun
    Kocaeli Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı - Endokrinoloji ve Diyabet Bilim Dalı