Çocuklara Mahremiyet Nasıl Öğretilir?

'Hastalıklar' forumunda EyLüL tarafından 10 Şubat 2012 tarihinde açılan konu


  1. Çocukta Mahremiyet

    Çocuğun mahremiyet duygusunu öğrenmesi gerekir. Çocuklar genel olarak üç yaşından sonra bedeniyle ilgili bazı kuralları öğrenmeye başlar. Ancak bu konuda katı bir tutum almak onda suçluluk duygusu yaratacaktır. Evde çırılçıplak dolaşmak isteği karşısında aşırı bir tepki gösterip, çok ayıp, günah” gibi sözcükler kullanmayın. Bu soyut ifadeleri anlayabilecek durumda değildir.

    Devir Değişti. “Ayıp, günah” sözcüklerini daha az kullanır olduk. Artık, çıplaklığın en azından belirli ölçülerde açık giyinmenin ayıplandığı devirleri geride bıraktık. Ama ne mayo giymeniz ne de mini etekle dolaşmanız çocuğunuzun merakını gidermek için yeterli olmayabilir. O, dış dünyayı tanımaya ve uyum göstermeye çalışırken en az kendi bedeni kadar, sizinkini de tanımak isteyecektir. Herşeyden önce merak eden çocuğunuzun normal bir gelişim süreci içinde olduğunu bilmeniz gerekir. Uzmanlar, sorularının cevaplanmadığı, ayıp ve yasaklarla karşılaşan çocuğun cevap aramaya devam edeceğini, ancak içe dönerek dışarı yansıtmayacağını belirtiyorlar.

    Ancak, çıplak bedeninizi merak eden çocuğunuz karşısında, çıplaklığı bayağılaştırmadan kuracağınız iletişim çok önemli. Çünkü aşırı çıplaklık olarak nitelenebilecek davranışlar çocuğunuzun yanlış kanılar edinmesini sağlayabilir.

    Aysel Karadam 5 yaşındaki oğlunun meraklı soruları karşısında bazen ne yapacağını şaşırdığnı anlatıyor. “Odamda üstümü değiştirirken, aniden kapıyı açıyor. Anlıyorum ki beni çıplak halimle görmek istiyor. Birkaç kez kızdım. Ama bir işe yaramadı. Arasıra da kucağıma oturup göğsüme dokunmaya çalıştığını farkettim. Annelerin göğüslerinin neden büyük olduğunu anlamaya çalışıyordu. Özellikle televizyonda gördüğü mankenlerin mayolu görüntülerinden sonra bana, ‘Anne, senin de böyle göğsün var değil mi?’ diye sorular yöneltmeye başladı. ‘Kadınların niye göğüsleri var?’ diyordu ardından. Anladım ki, o farklılıkları keşfetmeye çalışıyor. Önce, bebeklerin nasıl emdiklerini anlatmaya çalıştım. Belgesel fotoğraflar bu konuda işime yaradı. Bir koyunun kuzuyu, bir kedinin yavrusunu emziren fotoğraflarını gösterdim. Göğüslerin ne işe yaradığını anlamıştı ama görmek ve emin olmak istediğini biliyordum. Bir gün soyunurken sanki o yanımda yokmuş gibi davrandım. Buluzumu çıkardım. Beni atletimle gördü. Dikkatlice baktı ve güldü. Artık benim de diğer manken bayanlar gibi olduğuma kanaat getirdi. O günden sonra bir daha yatak odamın kapısını açma gereği duymadı

    Evde özel alanlar olduğunu bilmeli

    Çocuk, doğduğu andan itibaren annesinin sıcaklığına ihtiyaç duyar. Annesiyle kuracağı tensel temas, onun kendini huzurlu ve güvende hissetmesini sağlar. Bedensel dilin önemli olduğu çocukluk döneminde bu tensel yakınlığı hep arayacaktır. Sizi öpecek, kucağınıza oturacak, boynunuza sarılacak, saçınızı okşayacaktır. Bu temastan uzak tutulan çocuk sevilip sevilmediği konusunda kuşkular duyar. Ancak bu temasın da bir ölçüsü var. Anne çocuk yada baba çocuk ilişkilerinde de belirli dengeler sözkonusudur ve bu dengeleri bazı kurallar sağlar.

    Çocuğun mahremiyet duygusunu öğrenmesi gerekir. Çocuklar genel olarak üç yaşından soma bedeniyle ilgili bazı kuralları öğrenmeye başlar. Ancak bu konuda katı bir tutum almak onda suçluluk duygusu yaratacaktır. Evde çırılçıplak dolaşmak isteği karşısında aşırı bir tepki gösterip, “çok ayıp, günah” gibi sözcükler kullanmayın. Bu soyut ifadeleri anlayabilecek durumda değildir. Ona, kendinizi ya da babasını örnek göstererek “Bak ben çıplak dolaşıyor muyum?” diyerek ikna edebilirsiniz. Giysilerin insanlan nasıl koruduğunu da açıklayabilirsiniz. “Külodunu giymezsen, yerdeki mikroplar sana bulaşır ve hasta eder” tarzında ancak ses tonunuza dikkat ederek anlatmaya çalışın. Çocuğunuza 3-4 yaşından itibaren kendi giyinmesini ve giyinirken genel olarak odasında yalnız kalması gerektiğini anlatın. Özellikle misafirlerin yanında giyinilmemesi gerektiğini sık sık yineleyin. Odasında giyinen çocuğunuza kapısını ve penceresini kapalı tutmasını öğretmeye çalışın.

    Eğer çocuğunuz 5-6 yaşlarındaysa giyinmek için odasında yalnız kalmak istediğinde ısrar ediyorsa, onu anlayışla karşılayın. Bu davranışı karşısında alaycı bir tutum takınmak doğru değildir. Bu dönemlerde çocuğun utangaç olması normal bir gelişimdir.
    Çocuğunuz tuvaletteyken kapısını kapalı tutması gerektiğini ve banyo ya da tuvalete girmek istediğinde kapıyı mutlaka çalması gerektiğini öğretin. Böylece banyo ve tuvaletin özel bir alan olduğu fikri yerleşecektir. Eğer küçük yaşta ise ve lazımlığa tuvaletini yapıyorsa dikkat edeceğiniz nokta, lazımlığı herkesin görebileceği bir yere değil, yine banyoya koymanız gerektiğidir. Bu durumda banyonun kapısını sıkıca kapatmadan ne yaptığını görmek amacıyla aralık bırakabilirsiniz.
    Kapıyı vurmasını öğretin

    Eğer siz tuvalette ya da banyodaysanız, onun içeri girmesine izin vermeyin. Ancak merakını yenemeyen bazı çocuklar, aniden kapıyı açıp sizi görmek isteyebilirler. Böyle bir durumda yapacağınız şey, aşın tepki göstermek olmamalı. Çünkü bu onda büyük bir suçluluk hissinin doğmasına neden olacaktır. Çünkü kendi bedeninin çıplaklığını doğal karşılayan çocuk için sizi çıplak görmeyi de isteyebilir. Bu durumda ona banyo ya da tuvalete girmeden önce mutlaka kapıyı çalması gerektiğini, içerideki kişi “gel” derse, gelebileceğini anlatın.

    Çocuğunuz çeşitli yöntemler deneyebilir. Banyo kapısında size mutlaka bir şeyler anlatması gerektiğini söylediğinde dinleyemeyeceğiniz konusunda ısrar edin. “Banyodan sonra seni uzun uzun dinleyeceğim” diyerek rahatlamasını sağlayın.

    Banyodan sonra evin içinde çıplak olarak odanıza gitmeyin. Mutlaka üzerinde bornoz ya da havlu olmalı. Çünkü sizin davranışınızı çocuğunuz tekrarlamak isteyebilir. Çıplak kalmanın ancak evin bazı bölümlerinde olması gerektiğini kavratmak için, sizin de davranışlarınıza dikkat etmeniz gerekir. Bazı anne babalar çocuklarıyla beraber yıkanır. Ancak bebeğinizin 18. ayından sonra bu alışkanlığı bırakmanız gerekir. Çünkü anne ya da babayla bu denli bir yakınlaşma çocuğun sağlıklı duygusal gelişimi açısından hiç de hoş değildir. Çocuk kendi bedeniyle anne babasının bedeni arasında sınırlar olduğunu bilmek zorundadır. Aksi durumda çocuğun gerilmesine, kendi bağımsız gelişimine fırsat tanımamış olursunuz.

    Yatak odanız da en az tuvalet ve banyo kadar önemlidir. Çocuğunuza siz yatak odanızdayken kapının vurulmadan girilmeyeceğini öğretin. “Ben giyiniyor olabilirim. Ve giyinirken yalnız kalmalıyım. Onun için ben istemeden sen giremezsin” diye açıklama yapmalısınız. Ancak, geceleri zaman zaman çeşitli nedenlerle yatak odanıza çocuğunuzun gelebileceğini düşünerek dikkatli olmanız gerekir. Özellikle çıplak yatmayı seviyorsanız, bu alışkanlığı değiştirmeniz çocuğunuz açısından oldukça önemli. Yatağınıza gelen çocuğunuzun sizi çıplak bulması farklı düşüncelere kapılmasına neden olabilir. Siz iyisi mi tedbiri elden bırakmayın.