Canlıların Çeşitliliği

'Sayısal Dersler' forumunda EyLüL tarafından 3 Ağustos 2011 tarihinde açılan konu


  1. Canlıların Çeşitliliği
    Canlıların Çeşitliliği Nedir
    Canlıların Çeşitliliği Hakkında Bilgi

    BİTKİLER
    Çevremizi incelediğimizde pek çok canlı türünün olduğunu görürüz Gözle görebildiğimiz canlılar dışında, göremediğimiz milyonlarca canlı türü de vardırCanlı türleri içinde bitkilerin önemli bir yeri vardır Bunlar içinde de renkleri ve güzellikleri ile dikkati en çok çekeni çiçekli bitkilerdir

    Bitkilerin sınıflandırılması günümüzde hala tartışma konusudur Sistematik bilimindeki güncel eğilim, geleneksel bölümlemenin geçerliliğinin yeniden ele alınmasına kadar gitmese de, en azından basit morfolojik özelliklerden çok, evrimsel akrabalık ilişkilerini göz önünde bulundurarak değerlendirme yapılması yolundadır Gruplar arasındaki akrabalık ilişkilerinin araştırılmasıyla ortak ataların ortaya çıkması amaçlanır

    Çiçekli bitkiler, insanların ve hayvanların hem besin hem de oksijen kaynağıdır Bitkilerden başka mantarlar, bakteriler, hayvanlar ve insanlar olmak üzere birçok canlı türü vardır Her canlı yaşadığı ortama uygun özellikler taşır Canlılar, taşıdıkları bu özelliklere göre benzerlik ya da farklılıklar gösterir

    Bitkiler, çiçekli (tohumlu) ya da çiçeksiz (tohumsuz) olmak üzere iki gruba ayrılır:
    Damarsız- çiçeksiz bitki
    Çiçeksiz (tohumsuz)
    bitkiler Damarlı- çiçeksiz bitki

    BİTKİLER
    Açık tohumlu (kozalaklı) bitki

    Çiçekli (tohumlu)
    bitkiler

    Kapalı tohumlu bitkiler

    Çift çenekli Tek çenekli

    Bitkiler yetiştikleri bölge ya da yerin değişik iklim şartlarına uyar ve varlıklarını korur Hayvanlar gibi yer değiştirmeyen, yaşamları boyunca toprağa bağlı kalan bitkiler; acaba kötü iklim ve ortam koşulları karşısında yaşamlarını nasıl sürdürebiliyor?

    Bitkiler yaşadığı ortama göre uygun özellikler taşır Bu özelliklere göre de benzerlik ve farklılıklar gösterirler

    1Çiçekli Bitkiler:
    Bugün karada yaşayan bitkilerin çoğu çiçekli bitkilerdir Çiçekli bitkilerin yeryüzünün büyük bir bölümüne dağılıp uyum sağlayabilmesi, üreme özelliklerinin üstünlüğü ile açıklanabilir Bitkilerin üreme organı çiçektir

    Çiçekli bitkilerin kök, gövde, yaprak ve çiçek gibi organları vardır Bu organların yapıları gibi görevleri de birbirinden farklıdır

    Besin kaynaklarımızın önemli bir kısmını oluşturan sebze ve meyveler çiçekli bitkilerdendir Ayrıca elma, kayısı, erik, armut, nar, portakal, vişne, kiraz, şeftali, kavun, karpuz gibi meyveler ile; kabak, salatalık, patlıcan, domates, biber, fasulye, patates, soğan gibi sebzeler de çiçekli bitkilerdendir

    KÖK
    Kök, bitkiyi toprağa bağlayan ve toprak altında gelişen kısmıdır Ayrıca, topraktan su ve madensel tuzları emerek gövdeye gönderir Havuç ve pancar gibi bitkilerde ise besin depolama görevi yapar

    Bitki tohumundan çıkan ilk köke ana kök, ana kökten çıkıp yanlara doğru uzanan köklere de yan kök denir Kökler yaşlandıkça uzar, büyür ve kalınlaşır Bu arada ana kökten yan kökler, yan köklerden de daha ince kökler çıkar Ana kök iklim ve toprak şartlarına bağlı olarak bir kök sistemini oluşturur Ana ve yan köklerin hepsine birden kök sistemi denir Kökte büyüme bölgesini meristem hücreleri oluşturur Kök ucuna yüksük denir

    Kök Çeşitleri
    Saçak Kök
    Kökün gövdeye bağlandığı yerden çıkan ve hepsi aynı boyda olan köklere saçak kök denir Saçak kök, kökün toprakla olan temas ve emme yüzeyini arttırır Soğan, buğday, arpa, yulaf, mısır, pırasa gibi bitkilerin kökleri saçak köktür

    Kazık Kök
    Ana kök çok iyi gelişmiş ve uzamıştır Diğer kökler ise ana kök üzerindedir Böyle bir yapıya sahip köklere kazık kök denir Fasulye, ebegümeci, gelincik, yonca, papatya gibi bitkiler ile yüksek yapılı bitkiler kazık köklüdür

    Depo Kök
    Bazı bitkilerin kazık kökleri besin depo edecek şekilde gelişmiştir Bu tip köklere depo kök denir Turp, havuç, şekerpancarı, kereviz, karahindiba gibi bitkiler depo köke sahiptir

    Bu kök çeşitleri dışında hava, tutunma ve destek kökleri de vardır

    GÖVDE
    Genellikle bitkinin toprak üstünde gelişen, dik durmasını sağlayan, üzerinde yaprak ve çiçekleri taşıyan kısmıdır

    Gövdenin Görevleri
    Bitkini dik durmasını sağlar Yaprak ve çiçekleri üzerinde taşır
    Kök vasıtasıyla alınan su ve suda çözünmüş maddeleri bitkinin diğer kısımlarına taşır
    Bitkinin organları arasındaki bağlantıyı ve madde taşınmasını sağlar Madde taşıma işlemi çift yönlüdür
    Patates ve şeker pancarı gibi bitki türlerinde besin depo eder
    Kaktüs gibi bitki türlerinde su depo eder

    Gövde Çeşitleri

    Otsu Gövde
    Bir yıl yaşayabilen bitkilerin sahip olduğu ince ve zayıf gövde çeşididir Fasulye, buğday, ayçiçeği, mısır, nohut, domates, kabak, ot gibi bitkiler otsu gövdelidir

    Odunsu Gövde
    Çok yıllık bitkilerin sahip olduğu gövde çeşididir Gövde sert ve dayanaklı bir yapıdadır Armut, şeftali, kayısı, ceviz, kestane gibi meyveli ağaçlar ile çam, kavak, söğüt, meşe, çınar, kayın, gürgen gibi meyvesiz ağaçlar odunsu gövdelidir

    Sürünücü Gövde
    Kavun, karpuz, kabak, salatalık, çilek bitkilerinin gövdeleri toprak üzerinde sürünerek gelişir Bu tip gövde çeşidine sürünücü gövde denir

    Yer altı Gövdeleri
    Bu tip gövdeler toprak altında bulunur Bunlara rizom adı verilirPatates ve yer elmasındaki gövdeler yer altı gövdesidir

    Depo Gövde
    Kaktüs gibi sıcak ve kurak iklimlerde yaşayan su depo eden gövdeye, su depolayıcı gövde denir

    Sarılıcı Gövde
    Bazı bitkilerin gövdeleri diğer bitkilerin gövdelerine, dallarına ya da duvar gibi yerlere sarılarak yükselir Böyle gövdelere sarılıcı gövde denir Örneğin; fasulye, asma, yabani çilek ve sarmaşık sarılıcı gövdeli bitkilerdir

    2 Çiçeksiz Bitkiler:

    Çiçeği olmayan bitkilere çiçeksiz bitkiler denir Bu bitkilerin büyük çoğunluğu sporla ürer Çiçeksiz bitkiler iletim borularının olup olmamasına göre iki gruba ayrılır

    Damarsız-çiçeksiz bitkiler
    (Kara yosunları, ciğer otları)
    Çiçeksiz (tohumsuz) bitkiler

    Damarlı-çiçeksiz bitkiler
    (At kuyruğu, kibrit otları, eğrelti otları)

    Kara yosunları
    Damarsız çiçeksiz bitkilerin taşıma sistemi (iletim boruları) yoktur Kara yosunları, ciğer otları bu grubun yaygın örnekleridir Kara yosunlarına nemli duvarlarda, nemli yerlerde, ağaç gövdelerinde, yemyeşil bir örtü halinde rastlanır Kara yosunları incelendiğinde küçük yaprakçıklar ve bu yaprakçıkların dizili bulunduğu bir gövdecik göze çarpar Toprağa köksü yapılarla (rizoid) tutunan klorofilli bitkilerdir


    Su Yosunları
    Sularda pek çok canlı yaşar Bu canlıların bazıları aktif hareket edemez, diğerleri ise kamçıları yardımıyla hareket edebilir Koloniler halinde yaşayanları da vardır Bu canlıların çoğu yeşil renkli su yosunlarıdır Denizlerde ve tatlı sularda yaşayabilen su yosunları tek hücreliler ve çok hücreliler olmak üzere iki türdür Çok hücreliler, tal denilen birbirine benzeyen hücre topluluğundan oluşurlar

    Eğrelti otları
    Eğreltiler, damarlı çiçeksiz bitkilerdir Genellikle otsudur Rizom denilen, şişkin toprak altı gövdeleri vardır Bu gövdelerden ek kökler çıkar Bunlar bitkinin toprağa tutunmasını ve topraktan suyu emmesine yarar Yaprakları parçalıdır Genç sürgünlerin ucu helezon gibi kıvrıktır Yaşlı yaprakların alt yüzeylerinde kahverengi lekeler bulunur Bunlar spor keselerini taşıyan topluluklardır Sporlar olgunlaşınca yere düşerÇimlenerek ön çim (protal) gelişirAynı protal üzerinde erkek (anteridi) ve dişi (arkegon) organları oluşur Erkek organda gelişen spermler dişi organa giderek dişi hücre(oosfer) ile birleşirBuna döllenme denirDöllenme sonucu meydana gelen zigot (döllenmiş hücre ) gelişerek genç eğrelti otu bitkisini oluşturur O halde eğrelti otu bitkisinde eşeysiz üremeyle eşeyli üreme birbirini izler Buna döl almaşı denir

    Çiçekli Bitkilerle Çiçeksiz Bitkiler Arasındaki Farklar

    Çiçekli Bitkiler
    1Üreme organı olan çiçekleri vardır
    2Kök, gövde ve yaprakları vardır
    3Gövde ve yapraklarında iletim boruları vardır
    4Eşeyli olarak çoğalırlar

    Çiçeksiz Bitkiler
    1Çiçekleri yoktur
    2Kök, gövde ve yaprakları yokturBazı ileri yapılı çiçeksiz bitkilerde kökümsü tüyler vardır
    3Eğrelti otu dışında iletim boruları yoktur
    4Eşeyli ve eşeysiz olarak çoğalırlar