Bileşiklerin Adlandırılması Konu Anlatımı

'Sayısal Dersler' forumunda ZORBEY tarafından 19 Haziran 2011 tarihinde açılan konu


  1. bileşiklerin adlandırılması kimya

    Bileşiklerin formülleriyle gösterilmesi dışında,kendilerine atanan isimleri de vardır. Bu isimler,belirgin bir sistematiğe göre kurulmasaydı,milyonlarca bileşik için milyonlarca ismi ezberlemek gerekirdi. Bu nedenle, bileşiklerin adlandırılmasında
    bir kurallar sistematiğinin geliştirilmesi gerekmiş ve bu kuralların uygulanması ile bilinmeyen bir bileşiğin isminin tahmin edilebilmesi mümkün olmuştur.

    Metal ve Ametal İkili Bileşiklerinin Adlandırılması - Örnekler Dikkat edilmesi gereken nokta, bileşiklerin
    oluşumunda elektriksel olarak nötralliğin sağlanmış olduğudur.
    NaCl: Sodyum klorür
    MgI2: Magnezyum iyodür
    Al2O3: Alüminyum oksit


    Farklı değerlikler içeren metal-ametal ikili bileşiklerinin adlandırılması

    FeCl3 : Demir(III) klorür
    FeCl 2 : Demir (II) klorür
    Hg 2(NO3)2: Civa (I) nitrat
    Hg(NO3)2: Civa (II) nitrat


    Bazı Basit İyonlar
    Cr3+ : Krom (III) Cr2+ : Krom (II)
    Fe3+ : Demir (III) Fe2+ : Demir (II)
    Co3+ : Kobalt (III) Co2+ : Kobalt (II)
    Cu2+ : Bakır (II) Cu+: Bakır (I)
    Hg2+ : Civa (II) Hg2
    2+ : Civa (I)
    Sn4+ : Kalay (IV) Sn2+ : Kalay (II)
    Pb4+ : Kurşun (IV) Pb2+ : Kurşun (II)

    Bazı Basit Anyonlar
    H-: Hidrür F-: Fluorür
    Cl-: Klorür Br-: Bromür
    I-: İyodür O2- : Oksit
    S2- : Sülfür N3- : Nitrür

    Klasik adlandırma: “öz”-”ik” sistemi Daha önceki adlandırma sisteminde, farklı değerlik alabilen bir metal iyonunun düşük değerliği ile oluşan bileşiği için “öz”, yüksek değerliği ile oluşan bileşiği için “ik” son eki kullanılmakta idi.
    Örnek: Kupröz oksit, Cu2O (bakır (I) oksit)
    Kuprik oksit, CuO (bakır (II) oksit)


    Klasik adlandırma: “öz” ve “ik” sistemi İkiden fazla değerlik alabilen mangan ve vanadyum gibi iyonların bileşiklerini
    isimlendirmekte yaşanan zorluklar nedeniyle, bu yöntem akademik çevrelerde bir süre sonra terk
    edilmiştir; bazı ticari firmalar tarafından hâlâ kullanıldığı görülmektedir.Adlandırmada genel olarak bileşiği oluşturan iyonlara veya köklere bakılır. Metal-ametal iyonları arasında olan bileşikler iyonik bileşiklerdir.Ametal-ametal arasında olan bileşikler ise kovalent bağlı bileşiklerdir.Ayrıca pozitif yüklü iyon her zaman önce yazılır.


    Metal-Ametal ikili bileşikleri: Alıştırmalar

    Baryum oksit: Baryum iyonu Ba2+ , oksit iyonu O2-şeklinde yazılır. 1:1 oranında birleştiklerinde dışarıya karşı nötral oldukları için, herhangi bir katsayı kullanmaya gerek yoktur.
    Cevap: BaO



    Kalsiyum fluorür: Kalsiyum iyonu Ca2+ , fluorür iyonu ise F- şeklinde yazılır. Elektrikçe nötral olmaları için, iki adet fluorürün bir kalsiyum iyonuna bağlanması gereklidir.
    Cevap: CaF2


    Demir (III) sülfür: Demir (III) iyonu Fe3+ , sülfür iyonu ise S2- şeklinde yazılır. Ortak paydaları 6 olduğu için, demir (III) iyonundan iki, sülfür iyonundan üç tane gereklidir.
    Cevap: Fe2S3

    Karmaşık Bileşikler

    Bileşiğin formül biriminin belirli sayıda su molekülü içerdiği “kristal sulu” bileşikler, karmaşık bileşiklere en sık rastlanan örneklerdir.Bu bileşiklerin adlandırılmasında, metal-ametal isimlendirme tekniği kullanılır, ardından, yapıya
    bağlanmış su molekülü sayısı Lâtince ön ek kullanılarak belirtilir.

    CoCl2.6H2O: Kobalt (II) klorür heksahidrat
    ZnSO4.7H2O: Çinko sülfat heptahidrat
    Na2CO3.12H2O: Sodyum karbonat dodekahidrat
    Na2S.9H2O: Sodyum sülfür nonahidrat