Bileciğin Yöresel Halk Oyunları

'Türkiye Coğrafyası' forumunda HazaN tarafından 2 Nisan 2011 tarihinde açılan konu


  1. Bilecik Halk Oyunları
    Bileceğin yöresel oyunları

    Bilecik yöresi, halk oyunları ve türküleri bakımından çok zengin bir ildir. Yöreye ait halk oyunlarında uzun bir geçmişin izine rastlanmaktadır. Yörenin konumundan dolayı zeybek ve kaşık oyunu türleri oldukça yaygındır. Genellikle oyunlar türkülü olup, davul, zurna, bağlama ve kemane eşliğinde oynanır. “Aşağıdan Gelen Hanım Oynasın, Kız Pınar Başında, Et koydum Tencereye” bu oyunlu türkülerden bazılarıdır. Fakat oyun figürleri ve ritmi değişik olduğundan, kadınlar ve erkekler aynı anda oynayamazlar.

    Kadın oyunları darbuka ile oynanır. Türkü söyleyen bir grup kadının türküleri eşliğinde karşılıklı ve eşli oynanır. Oyuncular kaşık tutan ellerini, kaşık çalarak omuz hizasından aşağıya doğru ritimli şekilde indirir ve kaldırırlar. Omuz titreterek karşılıklı gidip gelme, birbirlerinin yerine geçme, daire şeklinde olma ve çökme şeklinde oynanır. Oturarak çökme hareketi, dağlardaki kekliklerin sekişi gibidir. “Aşağıdan Gelen Hanım Oynasın, Et koydum Tencereye, Memedim Türküsü, Kazım’ın Türküsü, Bilecik’in Altından Geçtim, Söğüt’ün Erenleri” türkülü oyunlarını erkekler oynamaktadır. Ayrıca seymen olarak da “Şu Lefke’yi Duman Bürüdü” türküsü söylenerek ( erkekler kol kola girerek iki ileri bir geri yürüyerek) seymen tutulur. Erkeklerin tavır olarak oyunları sanki kişilerin dövüşmesi gibi daha serttir. Düşmanlarla müzik eşliğinde savaşır ve mücadele eder gibidir. Kaşıkların sesleri savaştaki kılıçların şakırtılarını, atların nal sesini andırır. Efeler, düşman karşısındaki asaletini oyunlarda da gösterir gibidir.

    Oyunlar ağırdan başlar ve yavaş yavaş hızlanır. Karşılıklı ve daire şeklinde oynanır. Yere diz vurulur. Oyuncular çökerek omuzlarını birbirine vurur. Bu sırt sırta vuruş, omuz omuza geliş birliğin, beraberliğin, kardeşliğin bir ifadesidir. Erkek oyunlarında çalgı olarak; bağlama, darbuka, kaval, davul vardır. Oyun esnasında oyuncular türkü söylemez, saz çalanlar oyunun türküsünü söylerler. Oyunlar, gerek erkeklerde ve gerekse kadınlarda, rastgele bir sırayla oynanmaz. Usta oyuncular ilk oyundan başlayarak, sıra bozmadan son oyuna kadar oynarlar. Oyunların sırası şöyledir:

    Erkeklerde ; “Bilecik Çiftetellisi, Karşılama, Bilecik Zeybeği ve Söğüt’ün Erenleri.”

    Kadınlarda ; “Aşağıdan Gelen Hanım Oynasın, Ay Oğlan Tatar mısın, Oğlan Adın İsmail, Kız Pınar Başında, Et Koydum Tencereye, Kralın Kızı, Halıyım Ben (Dodurga Zeybeği) Cezayir’in Harmanları Savrulur, Elmalar Ezik Olur Dalında Nazik Olur.”