Beşli Çemberi Ve Ton Bulma Nedir ?

'Medya Bölümü' forumunda HazaN tarafından 16 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Diyezli tonlar nedir
    Bemollü Tonlar nedir

    Eserin notalarının başlangıcında var olan (sol,fa ve do anahtarlarından sonra)diyez ve bemol işaretlerinin sıralanış kuralına beşliler çemberi denirve bu işaretler eserin hangi tonda olduğunu bildirir

    do majör ve onun ilgili minörü olan la minörde hiçbir değiştirici işaret yoktur(yani kök akorunda yoktur)diğer tonların tümünde diyez ve bemol işaretleri vardır

    Bemollü tonlar

    bemol işaretlerinin ilki si bemoldürdiğer bemol işaretleri bu işaretten başlanılarak beş ses geriye sayılarak bulunurÖrneğin si-la-sol-fa-mi bulunan mi bemol işareti ikinci bemol işaretidirbu şekilde beş ses geri sayılarak bemol sırası oluşur

    buna göre bemol sırası: si-mi-la-re-sol-do-fa şeklinde bulunur

    Diyezli tonlar

    diyez işaretlerini ilki fa diyezdirdiğer diyez işareti bu işaretten beş ses ileri syılarak bulunur örneğin fa-sol-la-si-do bulunan do diyez işareti ikinci diyez işaretidirbu şekilde beş ses ileri sayılarak diyez sırası oluşturulur

    buna göre diyez sırası:fa-do-sol-re-la-mi-si şeklinde bulunur

    görüldüğü gibi diyez sırası bemol sırasının tam tersidir klasik batı müziğinde bir eserin başlangıcında ya diyez ya da bemol sırası vardır ama Türk müziğinde bu işaretler karma şekilde kullanılırZaten Türk müziğinin değiştirici işaretleri farklıdır

    BİR MAJÖR TONUN İLGİLİ MİNÖRÜNÜ BULMAK İÇİN O SESTEN KÜÇÜK ÜÇLÜ (yani bir tam+1 yarım aralık) AŞAĞI (yani pes/kalın sese) İNİYORUZ
    örnek : SOL MAJÖRÜN İLGİLİ MİNÖRÜ Mİ MİNÖRDÜR ( sol-fa arası tam ses, fa-mi arası yarım ses eşittir bir buçuk ses)
    MİNÖR TONUN İLGİLİ MAJÖRÜ İÇİN DE TAM TERSİ GEÇERLİDİR


    diyeceksiniz ki hangi ton hangi arızaları alır görelim:

    ilk önce işin teorik kısmıyla başlayalım

    bemol arıza alan tonlar bemollü tonlardır yani Sİ-bemol(Bb) majör, La bemol (Ab) majör gibi bemol arıza alıp da bemollü olmayan tek ton FA majördür(F) anlatmak istediğim her akorun yanında bemol işareti varken Fa akorunun yanında yoktur biraz karışık anlattım ama bunun başka bir yolu yok ne yazık ki en kolay şekliyle anlatıyorum

    BEMOL SIRASI VE BEMOLLU TON BULMA
    Sİ-Mİ-LA-RE-SOL-DO-FA öncelikle bunu ezberlemeniz gerek bu bemol sırasıdır
    bunu ezberledikten sonra sira ton bulmaya geldi

    dediğimiz gibi bemol sırasıyla bulunan tonlar bemollü tonlardır(Fa majör hariç)

    örnek:
    Sİb MAJÖR'ün aldığı arızalar : Sİ bemol + Mİ bemol
    REb MAJÖR'ün aldığı arızalar : Sİ bemol + Mİ bemol + LA bemol + RE bemol + SOL bemol

    dikkat ettiyseniz hangi bemollü tonun arızasını bulmak istiyorsak bemol sırasından saymaya başlıyoruz ve aradığımız tonun sesinden bir sonraki seste kalıyoruz bunu aşağıdaki kalıplarda da görebilirsiniz

    1 bemol alan ton : FA(F) MAJÖR ilgili minörü RE MİNÖR
    2 bemol alan ton : Sİ(Bb) BEMOL MAJÖR ilgili minörü SOL MİNÖR
    3 bemol alan ton : Mİ(Eb) BEMOL MAJÖR ilgili minörü DO MİNÖR
    4 bemol alan ton : LA(Ab) BEMOL MAJÖR ilgili minörü FA MİNÖR
    5 bemol alan ton : RE(Db) BEMOL MAJÖR ilgili minörü Sİ BEMOL(Bb) MİNÖR
    6 bemol alan ton : SOL(Gb) BEMOL MAJÖR ilgili minörü Mİ BEMOL(Eb) MİNÖR
    7 bemol alan ton : DO(Cb) BEMOL MAJÖR ilgili minörü LA BEMOL(Ab) MİNÖR

    DİYEZ SIRASI VE DİYEZLİ TON BULMA

    FA-DO-SOL-RE-LA-Mİ-Sİ bu diyez sırasını da ezberlemenizde fayda var ama ezberleyemezseniz diyez sırası bemol sırasının tam tersidir buradan hatırlarsınız

    diyez sırasıyla ton bulurken aklımızdan (do-re-mi-fa-sol-la-si-do) gamını çıkarmamalıyız

    ton bulma şöyle oluyor: bir tonun aldığı diyezleri bulmak için önce doğal do majör gamında(do-re-mi-fa-sol-la-si-do) bu sesi buluyoruz ve bir önceki sesini alıp geçiyoruz diyez sırasına
    örneğin re majör tonunun arızalarını bulmak için doğal do majör gamında re sesinden bir önceki nota DO'dur bir önceki sesi bulduktan sonra diyez sırasında o sese kadar olan bütün arızaları alıyordur tonumuz aşağıdaki kalıplarla bilgilerinizi pekiştirin lütfen

    1 diyez alan ton : SOL MAJÖR ilgili minörü Mİ MİNÖR
    2 diyez alan ton : RE MAJÖR ilgili minörü Sİ MİNÖR
    3 diyez alan ton : LA MAJÖR ilgili minörü FA DİYEZ(F#) MİNÖR
    4 diyez alan ton : Mİ MAJÖR ilgili minörü DO DİYEZ(C#) MİNÖR
    5 diyez alan ton : Sİ MAJÖR ilgili minörü SOL DİYEZ(G#) MİNÖR
    6 diyez alan ton : FA# MAJÖR ilgili minörü RE DİYEZ(D#) MİNÖR
    7 diyez alan ton : DO# MAJÖR ilgili minörü LA DİYEZ(A#) MİNÖR