Bağlam Nedir?

'Bunları biliyormusunuz' forumunda Blue tarafından 23 Ocak 2010 tarihinde açılan konu


  1. Bağlam
    Bağlam Nedir?

    Dil bilimin diğer bilimsel disiplin ve Düşünce sistemlerine armağanı olan bağlam terimi, di*ğer sosyal bilim disiplinlerinde de, bir lerim veya ifadeye anlamını veren dış şartları ve çev*reyi dile getirir.

    Dil bilimde bağlam, bir ifade veya metinde belirli bir lingüistik birimi inceleyen ve takip eden seslerin, Kelimelerin veya ibarelerin oluş*turduğu bütün anlamına gelir. Buna göre, ko*nuşm ayı oluşturan ses birimleri kendilerine bi*tişik sesler tarafından belirlenerek kayıt altına alınırlar. Yani, hangi lingüistik birim olursa ol*sun, bir lingüistik birimin anlamını belirleyen şey, içinde ort Aya çıktığı bağlamdır. Yine dilbi*limde, dil-dışı unsurlara vurgu yapmak amacıy*la J.R.Firt, durum bağlamı (context of situati-on) terimini öne sürmüş ve bu deyim dilbilim*ciler arasında büyük kabul görmüştür.
    Ona gö*re anlam, ifadelerin (örneğin seslerin ve keli*melerin) lingüistik özellikleriyle, sözkomı su lingüistik birimlerin ort aya çıktığı sosyal duru*mun özellikleri arasındaki kompleks ilişkiler*den doğan şeydir. Dunun bağlamı böylece bir anlamı belirleme ve ilgili durumsal özellikleri tasnif aracıdır. Dunun bağlamı, dilin içinde yer aldığı dil-dışı çevredir.

    Eğer bağlam kelimesine Akraba bir terimin bulunması gerekiyorsa, bu terim kesinlikle ün*lü Fransız düşünürü Michel Foucault tarafın*dan stkça kulanılanve işlenen “söylem” (disco-urse) terimi olmalıdır. Cümlelerin birbirleri*ne bağlanış tarzlarını içine alan ve cümleden daha fazla bir şeyi ifade eden “söylem”, “bağlam” ile hemen hemen eşanlamlıdır. Bunun gi*bi Thomas Kuhıı’un “paradigma” terimiyle “bağlam” terimi arasında Anlam ve fonksiyon özdeşleşmeleri tesbit edilebilir.

    “Poppcr bağlamında veya Kuhn bağlamında konuşmak ya da yazmak” ifadesinde de görül*düğü üzere, bağlam, genellikle sistematik bir düşünce bütününü ifade eder. Her düşünce bir bağlam içinde doğar; her düşünce kendi bağlamı içinde anlamlıdır. Farklı bağlamlarda yer alan Düşünceler, farklı doğruluk ve geçerli*lik ölçülerini gerektirebilirler. Bir düşünceyi, bîr düşünce sistemini anlamanın en iyi yolu onu kendi bağlamı içinde görmektir.

    Farklı bağlamlarda yer alan düşünceler birbirlerine tercüme edilenıcycbilirlcr. Bağkıın, düşünce*nin düşünce-dışı mekanıdır. Düşünce bu me*kandan koparıldığında (yani bağlamından ko-parıldığında) anlamını kaybeder. Çünkü belir*li bir bağlamda yer almak kaçınılmazdır ve bu*nun en tabiî sonucu da cvrensclciliğin (univer-salism) karşılı olan izafiyelçilik (rclalivisnı)’-dir.