ayın evreleri nasıl oluşur kısaca

'Soru Cevap' forumunda EyLüL tarafından 13 Mart 2012 tarihinde açılan konu


  1. Ay’ın sürekli değişen görünüm: Yeniay, ilk dördün, dolunay, son dördün. Tam döngünün tamamlanması yaklaşık 29,5 gün sürer (kamer ayı).

    Ayın Evrelerini yaratan şey, Güneş’in aydınlatma oranındaki değişikliktir. Ay yüzeyinin bazen büyük, bazen de küçük bir kısmı aydınlanır.

    Dünya gibi Ay’ın da (Güneş’e bakan) aydınlık ve karanlık bir yüzü vardır. Hep yarı ışıklıdır; daimi karanlık yüzü yoktur (kusura bakma Pink Floyd!).

    Ay ile Güneş hemen hemen aynı yöndeyken, Ay arkadan aydınlanır. Biz Dünya’dan onun karanlık yüzünü görürüz. Buna Yeniay denir.

    Bir hafta kadar sonra Ay yörüngesinin ilk %25′lik kısmını tamamlamış olur. Güneş Ay’ı batıdan aydınlatır. Biz (İlk Dördün) Yarımayı görürüz.

    Bundan bir hafta sonra Ay Güneş’e ters yöndedir. Biz Dünya’dan onun aydınlanan bölümünü görürüz. Buna dolunay denir.

    Nihayet yörüngesinin %75′ini (Son Dördün) tamamlayan Ay, doğudan aydınlanır. Batıya bakan yarımküresi şimdi karanlıktır.
     



  2. Ay'ın evreleri veya fazları, (genel olarak Dünya'daki) bir gözlemcinin gördüğü Ay'ın aydınlık yüzünün, Ay'ın toplam görünür yüzeyine oranını belirtir. Ay tıpkı Dünya gibi, kendinden ışık vermez. Güneşten aldığı ışığı yansıtır. Bu yüzden, Ay'ın Dünya ve Güneş'e göre konumuna göre belli bir kısmı aydınlık diğer yüzeyi ise karanlık gözükür.

    Hilal, yarımay, dolunay gibi şekillerde görünür ki bunlara Ay'ın evreleri (safhaları) denir.

    Ay'ı tüm yüzeyinin aydınlık göründüğü dolun evresi, Ay'ın Dünya'ya dönük yüzü Güneş'in karşısına geldiği zaman görülür. Ay tam olarak Güneş ile Dünya arasındayken aydınlık yüzü Dünya'dan hiç görünmez. Bu evresi yeniay olarak adlandırılır. Yaklaşık iki hafta sonra dolunay görülür. İlk yeniaydan 29,5 gün sonra Ay tekrar Güneş'in karşısına geçer ve tekrar yeniay görünür.

    Ay'ın evreleri şu dört isimle adlandırılır:

    Yeni ay
    Ay'ın aydınlık olmayan tarafı Dünya'ya dönüktür. Ay, Dünya'dan açıkça görülemez. Fakat Güneş tutulması süresince görülebilir.

    İlk dördün
    Ay'ın yeniay evresinden bir hafta sonra yarım daire biçiminde (D) göründüğü evre; Güneş'e göre açısal uzaklığı 90° olduğu andaki görünüşü.

    Dolunay
    Ay'ın tam bir daire olarak dolgun, parlak görüldüğü evre.

    Son dördün
    Ay'ın Dünya'dan sol yarısının aydınlık gözüktüğü evre.