Atatürk'ün Ekonomi Alanında Yaptığı Hizmetler

'Mustafa Kemal Atatürk' forumunda Elfida tarafından 18 Haziran 2011 tarihinde açılan konu


  1. Atatürk'ün Ekonomi Alanında Yaptığı yenilikler nelerdir
    Atatürk'ün Ekonomi Alanında Yaptığı işlemler
    Atatürkün Ekonomi Alanındaki İnkılapları

    Sanayide Yapılan Yenilikler
    Osmanlı İmparatorluğu�nda, yönetimdeki basiretsiz kişilerin, yıllarca süren savaşlar ve kayıplara karşı, ekonomik alanda köklü çözümler üretememesi, devlet gelirlerinde bir çöküşe neden olmuştur. Ve bunun neticesinde de, dış borçlar giderek artmıştır. Bu borçları da, yüksek faizli borçlarla ödemeye kalkmak; bütçenin %30�a yakın bir bölümünü bu karmaşık durumdan çıkmak için harcamak, ekonomiyi iflas ettirmiştir. Bu ekonomik iflasa rağmen, Osmanlı devletinde 1919�lara kadar bir İktisat Bakanlığı kurulamamıştır.

    İmparatorluk son günlerini yaşarken, Anadolu halkı da sefil ve perişan bir haldeydi. İşte bu olumsuz şartlar altında kurulan TBMM Hükümeti, Mustafa Kemal�in önderliğinde yeni bir savaşa başlıyordu: Ekonomi Savaşı.
    18 Mart 1923�te, İzmir�de, ülkenin çeşitli yerlerinden gelen tüccar, işçi, çiftçi ve sanayicilerin katılmasıyla Türkiye İktisat Kongresi toplandı. Kongrede, ekonominin rayına oturtulması ve köklü tedbirler alınması için bazı kararlar belirlendi. Atatürk Kongrede şunları söylemişti:

    �Arkadaşlar, sizler doğrudan doğruya milletimizi teşkil eden halkın sınıflarının içinden geliyorsunuz ve onlar tarafından seçilmiş olarak geliyorsunuz. Bu itibarla, memleketimizin, milletimizin halini, ihtiyacını ve milletimizin emellerini ve acılarını yakından biliyorsunuz�Sizin söyleyeceğiniz sözler, alınmasının lüzumunu beyan edeceğiniz tedbirler, doğrudan doğruya halkın lisanından söylenmiş gibi kabul olunur�Halkın sesi, hakkın sesidir. Kılıç ile fütuhat yapanlar, sabanla fütuhat yapanlara yenilmeye, sonuç olarak yerlerini terketmeye mecburdurlar. Nitekim Osmanlı saltanatı da böyle olmuştur�Kılıç kullanan yorulur, nihayet kılıcı kınına koyar ve belki kılıç o kında küflenmeye, paslanmaya mahkum olur. Lakin, saban kullanan kol gittikçe daha ziyade kuvvetlenir. Daha çok kuvvetlendikçe daha çok toprağa malik ve sahip olur.�

    Bu kararlar;
    1-Hammaddesi yurt içinde olan endüstri kollarının kurulması,
    2-Özel girişimcilerin desteklenmesi,
    3-Yatırımcılara kredi sağlayacak bankaların kurulması,
    4-Günlük tüketim mallarına öncelik verilmesi,
    5-Önemli kuruluşların millileştirilmesi,
    6-Sanayii teşvik edici yasaların çıkarılması, özellikle gümrük tarifelerinin, milli sanayinin kalkınma ihtiyaçlarına göre değiştirilmesi,
    7-Yerli malların karada ve denizde ucuz tarife ile taşınması,
    8-Sanayi bankası kurulmaya karar verilmesi
    maddeleri altında toplanmıştır.

    Alınan bu kararlar hemen uygulamaya geçirilmiş, fakat dünyanın içinde bulunduğu ekonomik sıkıntılar nedeniyle, Mustafa Kemal ekonomik uygulamaları; 1923-1932 yılları arasında, �halkçılığa dayalı liberalizm ile yarı devlet müdahaleciliği�, 1932-1938 yılları arasında da �karma ekonomiye dayalı planlı kalkınma� olarak iki aşamalı uygulamıştır.

    1936 yılında �II. Beş Yıllık Kalkınma Planı� hazırlanmasına rağmen, Atatürk�ün vefatı ve başlayan II. Dünya Savaşı sebebiyle, plan uygulamaya konulmamıştır. Plan, 1960 yılında uygulanmaya alınmıştır.
    Beş yıllık kalkınma planı gereğince; mensucat ve dokuma sanayiinde Bakırköy, Kayseri, Nazilli, Konya Ereğli dokuma fabrikalarıyla, bu fabrikaların pamuk ihtiyaçlarını karşılamak için Adana ve İzmir bölgelerinde pamuk tarımının canlandırılması öngörülmüştür. Tekstil sanayii, kendir, kangram, kükürt, demir-çelik bakır kömür gibi maden ve petrol arama işletmeleri, selüloz ve kağıt sanayi, seramik, cam, kimya, sünger, gülyağı, elektrik ve enerji üretimi için planlar yapılmıştır. Plan çerçevesince ayrıca fabrikalar açılmış, bütün bu sanayi dalları için eleman yetiştirecek mesleki eğitim kurumları faaliyete geçirilmiştir.

    Sanayi yatırımlarını teşvik etmek için, öncelikle 1927 yılında �Teşvik-i Sanayi Kanunu� çıkartılmış, yabancı ürünlerle mücadele edebilmek için de 1929 yılında yüksek gümrük tarifesi uygulanmaya başlanmıştır.
    1933 yılında Sümerbank kurulmuş, 1935 yılında da maden kaynaklarını araştırmak üzere �Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü�, elektrik-enerji kaynaklarını araştırmak için �Elektrik İşleri Etüt İdaresi�, maden ve elektrik işletmelerini kurmak için de �Etibank� kurulmuştur.