Atatürk'ün açtığı ilk üniversite

'Mustafa Kemal Atatürk' forumunda YAREN tarafından 6 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu


  1. Atatürk'ün açtığı ilk üniversite hangisidir,
    Atatürk'ün açtığı ilk üniversitenin adı


    İstanbul Darülfünunu

    Cumhuriyet kurulduktan sonra kısa bir süre Darülfünun-u Osmani adını taşıyan üniversite, 1924 yılında 493 sayılı yasa ile "İstanbul Darülfünunu" adını almıştır.

    İstanbul Darülfünunu’nun tıp, hukuk, edebiyat, fen ve ilahiyat fakülteleri bulunmakta ve yasada tüzel kişiliğe sahip olarak katma bütçe ile yönetilmesi öngörülmektedir.

    Osmanlı döneminde, yalnız dinsel öğretim yapan medrese sistemi yanında 1773’den başlayarak batı öğretim kurumlarına benzer kurumlar da kurulmuştur. 18. yüzyıldan sonra bilimsel gelişmelere kapılarını kapayarak, tutucu bir nitelik kazanan ve zıt dünya görüşüne sahip insanlar yetiştiren medreselerin kapatılması, ancak 430 sayılı Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretim Birliği Yasası) ile 1924 yılında mümkün olmuştur. Bu nedenle, meydana gelen boşluğu kapatmak için aynı yıl Darülfünuna bir ilahiyat fakültesi eklenmiştir.

    Ne var ki; Cumhuriyetin ilk yıllarında kendisinden çok şey beklenen İstanbul Darülfünunu, istenilen sonucu verememiş ve 1933 yılında, 2252 sayılı yasayla kaldırılmıştır (Akyüz, 2001: 326). Gerçekte, Darülfünun, 1930 yılından itibaren basında da sürekli eleştirilere uğramaya başlamıştı. Bu eleştiriler iki noktada toplanmaktadır ( Korkut, 1984: 12).

    1. Üniversite Türk Devriminin yerleşmesinde yeterince rol oynamamaktadır. Bütün reformlara ya karşı çıkmış, ya da pasif direnmeye geçmiştir.

    2. Üniversitede bilimsel çalışma yoktur.

    Bu durum dikkate alınarak üniversitenin incelenmesi ve düzeltilmesi için alınacak önlemleri göstermek ve rapor hazırlamak üzere, İsviçre’den Profesör Alfred Malche çağrılmıştır. Altı ay Türkiye’de sözleşmeli yabancı uzman olarak çalışan Malche 29 Mayıs 1932 tarihinde 66 sayfalık bir rapor vermiştir ( Kısakürek, 1971: 14; Koçer, 1979: 19).

    İstanbul Darülfünunu; gerek zamanın Millî Eğitim Bakanı Reşit Galip’in belirttiği gerekçe, gerek Malche’ın raporunda belirtilen yetersizlikler dikkate alınarak kapatılmış, yerine Cumhuriyetin getirdiği çağdaş yeni bir üniversitenin kurulmasına karar verilmiştir (Hirş 1950: 229). Bu kararla birlikte Darülfünun kadrosundaki 155 kişinin 59’u kadroya alınmış, 96’sı kadro dışı bırakılmıştır (Galip’ten akt. Hirş, 1950: 310) . Böylece İstanbul Üniversitesi doğmuştur.

    İstanbul Üniversitesi

    Almanya’da Nazi yönetiminden kaçan 15 profesör ve uzmanın sığınmacı olarak Türkiye’ye gelmesini fırsat bilen Atatürk’ün direktifleri ile 6 Haziran 1933 tarih ve 2252 sayılı yasa ile İstanbul Darülfünunu kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur (Öktem, 1973: 48; Güler, 1994: 71).

    1933 yılında yapılan üniversite reformu ile üniversite de hem yapı hem de çalışma şekli bakımından köklü bir yenileşme amacı güdüldüğü görülür.

    1933’den önce "üniversite" sözcüğü kullanılmamaktadır. Bunun nedenini o zamanki Millî Eğitim Bakanının şu sözlerinden anlamak mümkündür:

    Kaynak: meb.gov.tr