Aristotales Dört Neden

'Kısa Bilgiler' forumunda zamaneanne tarafından 12 Haziran 2012 tarihinde açılan konu


  1. Aristotales Dört Neden



    Aristotales Dört Neden İlkesi




    Aristoteles’ e göre biçim, bir şeyin o şey olmasına yol açan şeydir. Bu, onu ‘’NEDEN’’ kavramını bu bağlamda incelemeye götürür. Sonunda Aristoteles, ‘’BİÇİM’’ kavramını, birbirini tamamlayan dört farklı tür ‘’neden’’ e ayırır. Daha sonra ‘’DÖRT NEDEN’’ adını vereceği bu şey, bir şeyin neyse o olmasının sebebi olduğundan, onları kısaca dört neden olarak düşünmek yararlı olabilir. Biçim, şeylerin açıklamasıdır.

    Aristoteles’ in dört nedeni şunlardır;
    1-) Maddi neden
    2-) Hareket ettiren neden
    3-) Formel neden
    4-) Ereksel neden
    İkinci, üçüncü yada dördüncüsünden ikisi yada daha fazlası, belli bir tekil durumda ayni olabilir. Bu, özellikle canlı organizmalarla ilgili bilimlerde geçerlidir. Bir meşe palamutundan gelişen meşe ağacının formel nedeni, ayni zamanda onun ereksel nedenidir:

    Aldığı son biçim, ayni zamanda sürecin sonul amacıdır(bu örnek te ağaç, kabuk ve yaprak, ağacı meydana getiren maddi neden; onu besleyen toprak, su , hava ve güneş ışığı, hareket ettiren nedendir).
    Bu çözümlemeyle Aristoteles’ in biçim kavramının, Platon’ un biçim kavramına karşı olduğunu anlamaya başlıyoruz. Aristoteles’ e göre, bir nesnenin biçimi, maddi bir şey olmamakla birlikte, bu dünya ya ait olan nesneye içkindir ve (bir insanın doğasının, bedeninden ayrı var olmayacağı gibi) ondan ayrı olarak var olamaz. Bunun anlattığı en önemli şey şudur: Dünyayı anlarken materyalist bir çözümlemeyle öte dünyasal bir çözümleme arasında seçim yapmak zorunda değiliz. Bütün dizgini materyalist olmayan düşüncelere bırakan, ama bu arada da bu dünyadan kopmayan bir dünya anlayışı geliştirmek olasıdır. Aristoteles, her hangi bir nesnenin gerçek özünün, yapıldığı maddeden değil, yerine getirdiği işlevden meydana geldiğini düşünmüştür her zaman: Gözün ruhu olsaydı, görüyor olurdu. Bu ilkeyi cansız nesnelere de uygulamıştır: Bir baltanın ruhu olsaydı, kesiyor olurdu.Ona göre her şeyin gerçek anlamı, ne yaptığında, ne için olduğunda yatar; bunu anlayarak şeyleri anlamayı öğreniriz. Ayni zamanda, bu yoldan, Aristoteles’ in ruh, biçim ve ereksel neden kavramlarını da anlamaya başlarız.

    Bu çözümleme, Aristoteles’ in şeylerin neliğiyle ilgili probleme, Platon’un ideal biçim’lerine son verecek bir çözüm getirmesinin yanında, ayni zaman da değişim problemine de bir çözüm bulmasını sağlar. Ona göre değişim, bir şeyin parçası olan (değişmeyen) madde, daha önce sahip olmadığı bir biçim kazandığında ortaya çıkar.