Anlatım Türleri - Anlatım Türleri özellikleri

Konusu 'Ders notları' forumundadır ve Sezen tarafından 19 Şubat 2011 başlatılmıştır.

  1. Sezen Üye


    Anlatım Türleri özellikleri
    A-ÖYKÜLEYİCİ ANLATIM ÖZELLİKLERİ:

    1Olay, kişi, mekân ve zaman ortak öğeleridir
    2Olaylar birinci şahsın ağzından anlatılabilir(Anlatıcı olay kahramanlarından biridir)
    3Sanat metinleri öyküleyici anlatımla yazılır
    4Olaylar ilahi bakış açısıyla anlatılabilir
    5Olaylar 3şahsın ağzından anlatılabilir(Olan biten bir kamera sessizliğiyle izlenip anlatılır
    6 Kişi, mekân ve zaman olay ve olay örgüsünü oluşturmak için kullanılan ögelerdir
    7Öyküleyici anlatım hikâye, roman, anı, söyleşi, görüşme(mülakat) gibi metin türlerinde kullanılır
    8Öyküleyici anlatımda bir olayın olması şarttır
    9Yaşanmış olaylarda olay zinciri, kurgulanmış olaylarda olay örgüsü vardır
    10 3Şahıs anlatımda anlatıcı her şeyi bilir
    11 Öyküleyici anlatım sanat metinlerinde ve öğretici metinlerde kullanılır
    12Sanat metinlerinde anlatıcı kurmaca kişi öyküleyici metinlerde ise gerçek bir kişidir
    13Kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanılır


    B-BETİMLEYİCİ ANLATIM

    ÖZELLİKLERİ:
    1Betimlemeler açıklayıcı ve sanatsal betimleme olmak üzere ikiye ayrılır
    2kişinin iç dünyasını anlatan betimlemelere tahlil(ruhsal portre) denir
    3Kişinin dış görünüşünü anlatan betimlemelere simgesel betimleme denir
    4Roman, hikâye, tiyatro, gezi yazısı, Şiir gibi türlerde kullanılır
    5Kelimenin yan ve mecaz anlamlarına yer verilebilir

    Sanatsal Betimleme:
    1İzlenim kazandırmak amacıyla yazılır
    2Değişik duyulara seslenen özel ayrıntılar üzerinde durulur
    3Ayrıntılar sübjektif olarak verilir
    4Amaç sanat yapmaktır


    Açıklayıcı Betimleme:
    1Bilgi vermek amacıyla yazılır
    2Genel ayrıntılar üzerinde durulur
    3 Ayrıntılar objektif (olduğu gibi)olarak verilir
    4Amaç sanat yapmak için değil, bir konu hakkında bilgi vermektir
    5 Değişik duyulara seslenen özel ayrıntılar üzerinde durulmaz
    6Betimlenecek varlığa kişisel duygu ve düşünceler katılmaz


    C-COŞKU VE HEYECANA BAĞLI (LİRİK) ANLATIM

    ÖZELLİKLERİ:
    1Lirik anlatımda dil “heyecana bağlı işlev”de kullanılır
    2Coşku ve heyecana bağlı anlatım daha çok şiir, roman, hikâye, tiyatro türlerinde kullanılır
    3Öyküleyici anlatımda bir olay ve durumun anlatılması; betimleyici anlatımda kişi, durum ve varlıkların betimlenmesi; lirik anlatımda ise duyguların ifade edilmesi esastır
    4 Coşku ve heyecana bağlı anlatımlarda kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanılır
    5Öyküleyici anlatımlarda olay ve durumlar anlatılırken duygusal düşünceler katılmaz Coşku ve heyecana bağlı anlatımda duygular ve içinde bulunulan ruh hali yansıtılır

    D-DESTANSI(EPİK)ANLATIM
    ÖZELLİKLERİ:
    1Olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır
    2Destan türünün yiğitçe havası vardır
    3Yapıp etmeler yani fiiller ön plandadır
    4Tarihi konular ve kahramanlıklar işlenir
    5Etkileyici bir özellik taşır
    6Sürekli hareket vardır
    7Kelimeler mecaz ve yan anlamlarda kullanılabilirler
    8 Şiir, destan roman, hikâye, tiyatro, destansı anlatımın kullanıldığı türlerdir
    9Anlatımda abartıya yer verilebilir
    10Sanatlı bir dil kullanılır


    E-EMREDİCİ ANLATIM
    ÖZELLİKLERİ:
    1Dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır
    2Emir, telkin, öneri anlamı taşıyan ifadeler yer verilir
    3Öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır
    4Cümlelerde fiiller hakimdir
    5Uyulması beklenen bir üslubu vardır(Zorlama anlamı vardır)
    6Sosyal hayatın düzenlenmesinde emredici anlatım kullanılır
    7Trafik kuralları, bazı eşyaların kullanma kılavuzları, ilaçların kullanma kılavuzları emredici anlatıma örnek verilebilir

    F-ÖĞRETİCİ ANLATIM

    ÖZELLİKLERİ:
    1Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır
    2Söz sanatlarına, kelimelerin mecaz anlamlarına yer verilmez
    3Verilen bilgiler örneklerle ve tanımlarla pekiştirilir
    4Daha çok nesnel cümleler kullanılır
    5Açıklama, aydınlatma, bilgi verme amaçlarıyla yazılır
    6Öğretici metnin anlaşılması ve yorumlanması için okuyucunun verilen bilgiyi kavrayabilecek birikime sahip olması gerekir
    7İfade hiçbir engele uğramadan akıp gider
    8Gereksiz söz tekrarı yapılmaz
    9Ses akışını bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur
    10Dil ve ifade sade, gösterişsiz ve pürüzsüzdür
    11Düşünce ve duygular kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir
    12Bu anlatım türü daha çok ansiklopedilerde ve ders kitaplarında kullanılır
    13Tarihi metinler, Felsefi metinler, Bilimsel metinler gibi bölümleri vardır


    G-AÇIKLAYICI ANLATIM

    ÖZELLİKLERİ:
    1Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır
    2İfadeler kesin ve açıktır
    3Kelimeler genelde gerçek(temel)anlamlarıyla kullanılırlar
    4”Tanımlama, açıklayıcı betimleme, sınıflandırma ,örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma “ gibi düşünceyi geliştirme yollarından faydalanılır
    5 Yazarın amacı okuyucuyu bilgilendirmektir
    6İfade hiçbir engele uğramadan akıp gider
    7Gereksiz söz tekrarı yapılmaz
    8Ses akışını bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur
    9Dil ve ifade sade, gösterişsiz ve pürüzsüzdür
    10Düşünce ve duygular kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir
    Örnek metinler için bakınız Dil ve anlatım kitabında sayfa 155–156–157–158 ‘deki metinler

    H-TARTIŞMACI ANLATIM

    ÖZELLİKLERİ:
    1Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır
    2Düşünce ve duygular kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir
    3Dil ve ifade sade, gösterişsiz ve pürüzsüzdür
    4Gereksiz ifadelere yer verilmez
    5Karmaşık ve anlaşılması güç cümleler kullanılmaz
    6Ses akışını bozan, söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur
    7Savunulan ve karşı çıkılan görüşlere yer verilir
    8İki farklı bakış açısının olduğu konular bu türde işlenmeye daha elverişlidir
    9Fıkra, deneme, makale, röportaj gibi türlerde kullanılır
    10Yeteneğe, bilgi ve deneyime göre yöntem belirlenir
    11Eleştirici bir bakış açısıyla yazılırlar Anlatım tarzı sohbete varabilir
    12İhtimal bildirmeyen, kesin, kanıtlanmış bilgiler kullanılır
    Örnek metinler için bakınız Dil ve anlatım kitabında sayfa 160–161–162’deki metinler

    I-KANITLAYICI ANLATIM

    ÖZELLİKLERİ:
    1İnandırma, aydınlatma, kendi görüşünü kabul ettirme amaç edinilir
    2Kavramları tanımlama ve açıklama önemlidir
    3Okuyucu ve dinleyiciyi ikna etmek, düşündürmek ve üzerinde durulan konudan uzaklaşmamak için bazı kelime, kelime grupları ve cümleler tekrar edilir
    4 Konuşmacı ve yazar üzerinde durduğu konuyu aydınlatmak ve düşüncelerini kabul ettirmek için örneklere başvurur
    5Konuşmacı ve yazar konuyu aydınlatmak maksadıyla farklı kişilerin düşüncelerine müracaat eder
    6Kelimeler ve kelime grupları gerçek anlamında kullanılır
    7Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır
    8 ”Tanımlama, açıklayıcı betimleme, sınıflandırma örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma “ gibi düşünceyi geliştirme yollarından faydalanılır
    9Kanıtlayıcı anlatımda hitap edilen toplumun kültür düzeyi ve beklentileri önemlidir




    -----------------------
     

Sayfayı Paylaş