Ankarada Mevsimlere Göre Oluşan Değişiklikler

'Türkiye Coğrafyası' forumunda YAREN tarafından 23 Nisan 2011 tarihinde açılan konu


  1. Ankarada Mevsimler,
    Ankarada Mevsimlere Göre Oluşan Değişiklikler,
    Ankarada Mevsimleri

    Ankara Meteoroloji İstasyonu (AMİ) ve kırsal özellikler taşıyan Esenboğa Meteoroloji İstasyonlarının (EMİ) 1970-2002 yılları arasına ait saatlik verileri incelenmiştir. Buna göre gündüz saatlik sıcaklık farklarında azalma, akşam sıcaklık farklarında artma eğilimleri saptanmıştır. Aylık ortalama sıcaklık farkları incelendiğinde ılıman kuşak şehirlerinde olduğu gibi

    Ankara’da da yaz ve sonbahar mevsimlerinde şehir ısı adalarının geliştiği saptanmıştır. Bununla birlikte kış aylarında da şehir ısı adası gelişmektedir. Bunda Ankara’nın jeomorfolojisi ve buna bağlı olarak gelişen çanak terselmelerinin önemli etkisi vardır. Saatlik sıcaklık farklarının sıklık dağılımlarında bütün farklarında şehirleşme etkisini kanıtlayan önemli bir bulgudur.
    Sıklıklarda pozitif tarafa yönelimler saptanmıştır. Bu durum sıcaklık farklarında şehirleşme etkisini kanıtlayan önemli bir bulgudur.

    Şehirleşmeden en çok etkilenen iklim elemanı sıcaklıktır. Şehirleşme sonucunda
    sıcaklıklarda belirgin bir artış görülmektedir. Şehir ile kırsal alanlar arasında sıcaklık
    farklılığı (∆T(ş-k)) sinoptik koşullara bağlı olarak gelişir. ∆T(ş-k) açık ve sakin hava
    koşullarında büyürken, bulutlu ve rüzgarlı havalarda kaybolmaktadır. ∆T(ş-k) gelişiminde
    farklı topografik özellikler, yerel iklim, ışınım akısı ve türbülans değişimleri gibi
    farklılıklar önemlidir. Şehir ve çevresindeki kırsal alanlar arasındaki yüzey sıcaklık
    farklılığı şehir ısı adası (ŞIA) olarak tanımlanır (Landsberg 1981). ŞIA, şehirlerin doğal
    yüzey yapısının değiştirilip asfalt ve çimento ile kaplanması, yeşil alanların ve yüzey
    neminin azalması, binalardan kaynaklanan kanyon etkisinin bir sonucudur (Chandler
    1965, Landsberg 1981). Bu etki genellikle pozitiftir. ŞIA gündüz ve gece görülmekle
    birlikte genellikle geceleri daha yoğun olarak oluşur.
    ∆T(ş-k)Ankara şehri, Ankara Çayı ve kollarının oluşturduğu Ankara ovası üzerinde
    kurulmuştur. 850-900 metre ortalama yükseltiye sahip Ankara Ovası doğu, kuzey ve
    güney yönlerinden kapalı, batıya açıktır. Çevresindeki dağların ortalama yükseltisi ise
    1250-1500 metre arasında değişmektedir. Şehir ilk kurulduğu yıllarda ovanın doğu
    kenarında kaleyi çevrelemektedir. Bu durum koşulların uygun olduğu dönemlerde
    şehirlerin etrafa yayılması, uygun olmadığı dönemlerde kaleye çekilmesi olayının bir
    örneğidir (Erol 1976). Cumhuriyetin ilk yıllarında Ankara’ya gelenler daha çok ova
    tabanı ve alçak sekiler üzerine yerleşmişleridir. Resmi ve büyük sosyal yapıların yönelimi
    de bu yöndedir. 1950’li yıllarda sonra yaşanan hızlı nüfus artışı sonucunda ova
    tabanından yüksek sekilere, yamaçlara hatta şehirleşme açısından uygun olmayan kayalık
    alanlara doğru yayılmıştır (Erol 1973). Bu hızlı nüfus artışı sonucunda yerleşmeye uygun
    olmayan alanlar gecekondular ile dolmuştur.
    Thornthwaite tarafından yapılan iklim sınıflamasına göre Ankara yazları şiddetli su
    açığı bulunan, birinci dereceden mezotermal, deniz etkisine yakın, yarı kurak (D B´1 s2
    b´3) bir iklim tipine sahiptir (Çiçek 1996). Yine Ankara ve çevresinde yıllık ortalama
    sıcaklıklar yılın 3 ayında 20.0 ºC üzerinde, 4 ayında 10.0-20.0 ºC arasında, 5 ayında ise 10.0 ºC altındadır (Çiçek 2000).
    Ankara ve yakın çevresini kış mevsiminde cephe geçişleriyle aralanan antisiklonik
    koşullar etkilemektedir. Antisiklonik koşulların hakim olduğu dönemlerde açık gökyüzü,
    sakin koşullar ve yağışsız bir hava durumu yaşanır. Bu koşullar sıklıkla sıcaklık
    terselmesine sebep olur. Antisiklonik koşullar ŞIA gelişimine uygun koşullar
    yaratmaktadır. Cephesel faaliyetler ise yağışlı, rüzgarlı hava durumlarına neden olur. Bu durum ŞIA büyüklüğünü etkilemektedir. Yaz mevsiminde ise hakim olan Azor yüksek

    basıncı sıcak, sakin ve kurak koşullar yaratmaktadır. Bu atmosferik koşullar şehir
    kanyonları ve yüzey örtüsündeki farklı ısınma davranışlarına neden olarak ŞIA
    gelişiminde etkili olur.

    Kaynak