Alzheimer

'Sağlık Rehberi' forumunda Dark tarafından 4 Ekim 2009 tarihinde açılan konu


  1. Alzheimer

    GENEL BİLGİ

    Alzheimer hastalığı beynin düşünme, hafıza ve dil bölümlerini etkiler. Hastalığın başlangıcı sinsidir ve yıkım genellikle yavaştır. Günümüzde hastalığın sebebi bilinmemekte ve şifası bulunmamaktadır.

    Alzheimer hastalığının adı, 1906 yılında alışılmadık bir akıl hastalığından öldüğü düşünülen bir kadının beyin dokusundaki değişiklikleri betimleyen Dr. Alois Alzheimer'dan gelmektedir. Bu değişiklikler bugün Alzheimer hastalığının karakteristik anormal beyin değişiklikleri olarak bilinmektedir.

    Alzheimer hastalığı, toplumun bütün gruplarını etkiler ve sosyal sınıf, cinsiyet, etnik grup ya da coğrafi bölge ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Ayrıca, Alzheimer hastalığı yaşlılar arasında daha sıklıkla görülmekle birlikte genç insanlar da bu hastalıktan etkilenebilmektedirler.

    SEBEPLERİ

    Alzheimer Hastalığı'na neler sebep olur?

    Günümüzde Alzheimer hastalığının sebepleri bilinmemektedir. Ancak, Alzheimer hastalığına sebebiyet vermeyen hususlar bellidir. Alzheimer hastalığı:
    Damar sertleşmesi yüzünden ortaya çıkmaz
    Beynin normalden az ya da fazla kullanılması yüzünden ortaya çıkmaz
    Cinsel yolla bulaşan hastalıklara bağlı değildir
    Enfeksiyon sonucu oluşmaz
    Yaşlılık yüzünden oluşmaz, yaşlanma sürecinin doğal bir parçası değildir
    Alüminyum ya da diğer metallere maruz kalınması yüzünden gelişmez

    BELİRTİLERİ

    Alzheimer hastalığının semptomları (belirtileri ) nelerdir?

    Alzheimer hastalığı her insanı farklı biçimde etkiler. Etkisi büyük ölçüde kişinin hastalıktan önce nasıl olduğu ile ilgilidir, örneğin, kişilik, fiziksel durum ve yaşam biçimi gibi. Alzheimer hastalığının semptomları üç gelişim aşaması şeklinde en iyi akla girebilir: erken dönem , orta dönem ve geç dönem.

    Alzheimer hastalığı olan herkes bütün bu semptomları göstermez ve bu semptomlar kişiden kişiye değişir. Bu aşamalar bakımı üstlenenlerin potansiyel problemlerin farkında olmaları ve gelecekte ihtiyaç duyulacak bakım gerekliliklerine hazırlanmaları açısından rehberlik edebilirler. Hiçbir hasta, hastalığın ilerleyişini bir diğer hasta ile aynı şekilde yaşamaz.

    Bu semptomların bazıları aşamaların herhangi birinde ortaya çıkabilir, örneğin geç dönemde sıralanmış olan davranış değişiklikleri orta dönemde yaşanabilir. Aynı zamanda bakımı üstlenenler her dönemde kısa, aklı basında dönemler yaşanabileceğinin farkında olmalıdırlar.

    TEŞHİS

    Teşhis neden önemlidir?

    Erken teşhis bakımı üstlenen kişinin hastalıkla başa çıkmak için daha hazırlıklı olması ve nelerle karşılaşacağını önceden bilmesi açısından önemlidir. Teşhis geleceği planlama yolunda atılan ilk adımdır.

    Teşhis edebilmek için basit bir test bulunmamaktadır. Alzheimer hastalığının teşhisi, kişinin fiziksel ve mental durumunun muayenesinin yanı sıra, yakın bir akraba ya da arkadaşından kişinin geçmişinin incelenmesiyle konulur. Hafıza kaybına yol açabilecek diğer hastalıkları ya da koşulları dışarıda bırakmak çok önemlidir.

    Alzheimer hastalığının teşhisi ancak beynin otopsiyle incelenmesi sonucunda kesinleşebilir.

    EVRELERİ

    Erken Dönem

    Erken dönem, profesyoneller, akrabalar ve arkadaşlar tarafından genellikle gözden kaçırılır ve yanlış bir şekilde "yaşlılık" ya da yaşlanmanın normal bir parçası gibi adlandırılır. Hastalığın ilk başlangıcı sinsi olduğu için başladığı kesin tarihi belirlemek zordur. Kişi:
    Konuşmayla ilgili zorluk çekebilir
    Önemli hafıza kayıpları -özellikte kısa dönemli- sergileyebilir
    Zamanı şaşırabilir
    Tanıdığı yerlerde kaybolabilir
    Karar vermede güçlükler yaşayabilir
    İnisiyatif ve motivasyon eksikliği gösterebilir
    Depresyon ve sinirlilik belirtileri gösterebilir
    Hobi ve aktivitelerine ilgisini kaybedebilir

    Orta Dönem

    Hastalık ilerledikçe, problemler daha belirgin ve kısıtlayıcı olmaya başlar. AH olan kişi günlük yaşamında zorluklar çekebilir ve;
    Çok unutkan olabilir- özellikle yakın zamanda yaşanmış olayları ve kişilerin isimlerini hatırlamada
    Kendi basına sorunsuz bir şekilde yaşayamaz hale getir
    Yemek pişiremez, temizlik ya da alışveriş yapamaz
    Son derece bağımlı hale gelebilir
    Giyinme ve kişisel hijyen açısından örneğin; tuvalet, yıkanma gibi yardıma ihtiyaç duyabilir.
    Giderek artan konuşma zorluğu çeker
    Dolaşma zorlukları ve diğer davranışsal anormallikleri gösterir
    Evde ve topluluk içinde kaybolur
    Halüsinasyonlar olabilir

    Geç Dönem

    Bu, tamamen bağımlılık ve hareketsizlik dönemidir. Hafıza sorunları oldukça ciddidir ve hastalığın fiziksel yanı gittikçe göze çarpar hale gelir. Kişi;
    Yemek yemede zorluklar yaşayabilir
    Akrabalarını, arkadaşlarını ve alışıldık nesneleri tanımayabilir
    Olayları anlama ve yorumlama güçlüğü çekebilir
    Ev çevresinde yolunu bulamayabilir
    Yürüme zorluğu çekebilir
    Mesane ve bağırsak sorunları yaşayabilir
    Toplum içinde uygun olmayan davranışlar gösterebilir
    Tekerlekli sandalye ya da yatağa bağımlı hale gelebilir

    TEDAVİ

    Bir tedavi var mıdır?

    Maalesef tedavisi mümkün değildir, şu anda Alzheimer hastalığı için herhangi bir iyileştirici tedavi bulunmamaktadır. Ancak, Alzheimer hastasının olduğu kadar hastanın bakımını üstlenen kişinin de üzerindeki yükü azaltmak için yapılabilecek çok şey vardır. Daha fazla bilgi için doktorunuza, sosyal hizmetler uzmanına ya da diğer sağlık uzmanlarına danışabilirsiniz.

    Bazı ülkelerde hafif ve orta şiddetli arası Alzheimer hastası olan kişiler için birtakım ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlar tedavi sağlamamakla birlikte Alzheimer hastalığının semptomlarını gösteren kimi hastalara yardımcı olabilir. Bakımı üstlenen kişiler bu konuda daha ayrıntılı bilgi almak için doktorlarına ya da Alzheimer Derneği'ne danışabilirler.
     



  2. Cevap: Alzheimer

    BUNAMA ( DEMANS )

    Bunama yada demans günlük yaşam işlevlerinin sürdürülmesini engelleyen ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Bellek kaybı, günlük yaşamın gereksinimleriyle başa çıkabilmeyeteneğinde azalma, algılamada, toplumsal davranışların düzenlenmesi ve duygusal tepkilerin kontrolünde bozulma, sık görülen belirtilerdir.

    Bunama çoğunlukla geri dönüşsüz bir ve ilerleyici bir durumdur.

    ALZHEIMER

    Alzheimer en sık görülen demans tipidir. İkinci sıklıkla görülen demans tipi damarsal nedenlerle oluşan demanstır ve beyin kan dolaşımındaki bozuklukla ilişkilidir. Alzheimer hastalığı, bellek, düşünme, davranış ve günlük işlevlerin sürdürülmesinde bozulmaya neden olan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

    ALZHEIMER BELİRTİLERİ

    * Günlük yaşam işlevlerini etkileyen bellek kaybı
    * Günlük yaşam işlevlerini yapmada güçlük
    * Kelime bulmada güçlük
    * Zaman ve mekan karmaşası
    * Yargı ve karar vermede güçlük
    * Pratik düşünme becerisinde güçlük
    * Sık kullanılan eşyaları yanlış yere koyma
    * Ruh hali veya davranışlarda değişim
    * Kişilik değişimleri
    * Sorumluluktan kaçma


    Kendinizde veya yakınlarınızda bu belirtiler varsa mutlaka tıp doktorlarına başvurunuz.

    ALZHEIMER HASTALIĞININ BERABERİNDE GETİRDİĞİ SORUNLAR

    A - FİZİKSEL SORUNLAR

    1- BESLENME İLE İLGİLİ SORUNLAR

    Besin alımında sorunlar şu nedenlerle oluşur:

    - Bozulan hafıza nedeni ile aşırı yada az yemek yenir ve yemek yeme unutulabilir.
    - Yutma güçlüğü yaşanabilir.

    2- SOLUNUM İLE İLGİLİ SORUNLAR

    Hasta eğer zun süre yatağa bağımlı durumda ise, yeterli hareket edemediğinden yeterince soluk alıp vermede güçlük çeker ve öksüremez. Yeterince havalanmayan akçiğer dokulara yeterli oksijen sağlayamaz. Hastada oksijen eksikliğine bağlı olarak tırnak ve dokularda morarma olur, halsizlik hisseder.

    3- DERİ BÜTÜNLÜĞÜYLE İLGİLİ SORUNLAR

    Hastanın deri bütünlüğünü bozan sebepler;

    - Yaşlılık nedeni ile derisi kuruyabilir.
    - Derisinde döküntüler oluşabilir
    - Eğer idrar ya da dışkısını altına kaçırıyorsa, derisi kolayca tahriş olabilir.
    - Hastanın hareketleri kısıtlı ya da yatak içinde zor hareket ediyorsa derisinde yatak yaraları açılabilir.

    4- BOŞALTIM İLE İLGİLİ SORUNLAR

    Boşaltım sorunlarının sebepleri;

    Hastada sakinleştirici ya da kas gevşetici ilaçlara, unutkanlığa, dikkatin dağınık olmasına, hareket yetersizliğine, banyoyu bulmada zorluğa bağlı olarak gece ve gündüz altına kaçırma ve kabızlık görülebilir.

    5- HİJYEN VE KİŞİSEL BAKIMLA İLGİLİ SORUNLAR

    - Hasta unutkanlık, kaslarını yeterli kullanamamaya bağlı olarak kendi kendine yemek yiyemeyebilir.
    - Günlük temizliği kendisi yapamayabilir.

    6- UYKU SORUNLARI

    - Hasta gündüzleri fazla uyuyabilir
    - Hastada hareket kısıtlılığı ve kendi hayatını kontrol edememe duygusunun yarattığı iç sıkıntısına bağlı uyku sorunları olabilir.

    7- TRAVMA RİSKİ

    Hasta yaşlılık, beyindeki bazı sinirsel değişimler, görme kaybı ve hareket kısıtlılığı gibi sebeplerden düşebilir ve kendisini yaralayabilir.

    8- HAREKET ETME İLE İLGİLİ SORUNLAR

    Hastanın yatağa bağlı kalması, yürüyüşte bozukluk ve dengesizliğe bağlı olarak hareket etmesinde kısıtlılık olabilir.

    9- HAREKET EDERKEN KOLAY YORULMA

    Hastanın yaşlılığa bağlı olarak solunum fonksiyonları, kalp fonksiyonları bozulabilir. Bu nedenle hasta çok kolay bir harekette bile halsizlik, yorgunluk, soluk alıp vermede güçlük yaşayabilir.

    10- GÜÇSÜZLÜK

    - Hastanızda beyin harabiyeti sonucunda fiziksel olarak güçsüzlük oluşabilir.
    - Hasta, hastalığına bağlı ruhsal sıkıntılar nedeniyle kendisini güçsüz hissedebilir. Fiziksel olarak yeterli olmasına rağmen kendi işlerini yapamayabilir.

    11- ENFEKSİYON RİSKİ

    - Sürekli yatağa bağımlı kişi harektsizliğe bağlı olarak akciğerde balgam ve salgılar birikebileceğinden, akciğer enfeksiyonu gelişebilir.
    - İdrar sondası var ise, hastada idrar yolu enfeksiyonu gelişebilir.
    - Yatağa bağımlı ise, hasta derisinde yatak yarası açılabilir.
    - Genel enfeksiyon belirtileri, vücut ısısının yükselmesi, deride kızarıklık, idrar yaparken yanma, zor idrar yapma, idrar renginin değişmesi, bulanık olması, idrar içinde partiküllerin olması, akıntılı yaralar vb. Gibi belirtilerin olmasıdır.

    B- SOSYAL SORUNLAR

    12- SOSYAL VE SÖZEL ETKİLEŞİMDE BOZULMA

    - Hasta, kişilik, davranış ve sosyal rollerde değişiklik yaşadığından dolayı sosyal etkileşimde bozulma sorunu yaşayabilir.
    - İşitme kayıpları, demans, görsel kayıplar, konuşma engelleri nedeniyle iletişim kuramayabilir.
    - Fonksiyonel kayıplar, eşinin ölümü ve emekliliğe bağlı olarak sosyal etkileşimde sorun yaşayabilir.
    - İşitme kaybına ve bazı algısal değişimlere bağlı olarak hasta sözel etkileşimde bozulma sorunu yaşayabilir.

    13- ROL PERFORMANSINDA DEĞİŞİM

    - Hasta kendi rolünü algılama ya da yerine getirmeye ilişkin çatışma yaşanmasına, kendi rolüne ilişkin bakış açısında değişmeye bağlı olarak sorun yaşayabilir.
    - Alışılagelen sorumluluk davranışlarında değişmeye, fiziksel ve mental yetersizliğe bağlı olarak, kendi rolünü ve sorumluluklarını yerine getirmede sorunlar yaşayabilir.

    14- AİLE İÇİ SÜREÇLERDE DEĞİŞİM RİSKİ

    - Hastayla beraber yaşadığınız için sizin ve diğer aile üyelerinin de yaşamında bazı değişiklikler olabilir. Hastanın bazı sorumluluklarını ve görevlerini siz karşılamak zorunda kalabilirsiniz.
    - Hasta çalışmadığı için ekonomik kayıp yaşayabilirsiniz. Bu nedenle aile içinde yeni rol ve sorumluluklara alışmay, değişen rol ve sorumluluklarla birlikte yaşanan kayıplara bağlı olarak aiile yaşantınızda bir değişim olabilir.

    C- RUHSAL SORUNLAR

    15- DÜŞÜNME SÜRECİNDE DEĞİŞİM

    - Hasta, beyninde sinirsel değişimler, hafıza kaybı yaşamaya bağlı olarak bir konuya dikkat etmekte ve yoğunlaşmakta sorun yaşayabilir.
    - Hasta, beyninde sinirsel değişimlere bağlı olarak sizin görmediklerinizi gördüğünü söyleyebilir, gerçek olmayan şeyleri tanımlayabilir, diğer bir deyişle hastanın halüsinasyon ve sanrıları olabilir.

    16- İÇ SIKINTISI ( ANKSİYETE )

    Hasta kendi bedenini kontrol etmede yaşadığı kayıp, gelecek kaygısı yaşaması ve hastalığının ilerlemesi nedeni ile korku ve endişe yaşayabilir.

    Hastanın iç sıkıntısı olduğunda, nabız hızında artış, yorgunluk, halsizlik, terleme, bulantı, kusma, ağız kuruluğu, huzursuzluk, titreme, sinirlilik, endişe duyma, gevşeyememe, sabırsızlık ve öfke patlamaları gibi belirtiler yaşayabilir.

    17- SORUNLARLA BAŞEDEMEME

    Aile içinde birinin hasta olması, bu hastalıkla beraber yaşamak zorunda kalması sadece hastayı değil bütün aileyi etkiler. Yeni yaşam düzeni, hastalıklı bir bireye sahip olma, hastlıkla ilgili bilinmeyenler, hastalıkla beraber gelen kayıplar karşısındabaşedemeyebilir ve tükenmişlik yaşayabilirsiniz.

    18- DUYGUSAL - ALGISAL DEĞİŞİM

    Hasta, unutkanlık, dalgınlık, hastalığı ve yaşını ilerlemesinden dolayı duyu organlarının hassasiyetinde azalma nedeni ile söylenenlerin ve etrafında olup bitenleri farkında olmayabilir.

    19- BAKIM VEREN KİŞİDE TÜKENMİŞLİK YAŞANMASI

    Sürekli bakıma ihtiyavcı olan bir hastaya sahip olduğunuzda, hasta kendi öz bakımını sağlasa bile, onu kontrolünüz altında tutmak zorunda kalabilirsiniz. Bu süreçte zaman zaman tükenmişlik yaşanabilir, hastaya bakım vermede zorlanabilirsiniz