Akarsuların oluşturduğu aşındırma çeşitleri nedir

'Soru Cevap' forumunda Misafir tarafından 27 Ocak 2012 tarihinde açılan konu


  1. Akarsuların oluşturduğu aşındırma çeşitleri nelerdir kısaca bilgi veriniz
     



  2. Cevap: Akarsuların oluşturduğu aşındırma çeşitleri nedir

    Akarsular kimyasal ve fiziksel (mekanik) yollarla aşındırma yaparlar.

    1. Kimyasal aşındırma: Sıcaklığın yüksek olduğu zamanlarda veya sürekli sıcak bölgelerde akarsuların geçtikleri yeri eritmesiyle yaptığı aşındırmadır.

    2. Fiziksel (Mekanik) aşındırma: Akarsular eğime bağlı olarak kazandıkları güçle yatağındaki kayaları parçalayarak aşındırır. Akarsular genelde fiziksel yolla aşındırma yaparlar.
    Akarsuların fiziksel aşındırması üç şekilde olur.
    a. Derine aşındırma: Akarsuların yatağını düşey doğrultuda ışındırarak deniz seviyesine indirmeye çalışmasıdır.
    b. Yana aşındırma: Akarsuların içlerindeki materyallerle birlikte eğimin azaldığı yerde salınımlar yaparak yanlara çarpması sonucu meydana gelen aşındırmadır.
    c. Geriye aşındırma: Akarsularda su miktarı en çok ağız kısmında olur. Çünkü bu kısımda akarsu bütün kollarından aldığı suyu taşır. Bu kesimdeki su fazlalığı nedeniyle akarsular yataklarını denize döküldükleri yerden başlayarak geriye doğru aşındırmaya başlarlar. Böylece aşınan nokta kaynağa doğru kayar ve zamanla akarsu üzerindeki şelaleler ortadan kalkar. Buna geriye doğru aşındırma denir.
    Geriye doğru aşındırma ile akarsular çevredeki küçük akarsuları kollarıyla birlikte kendisine bağlar. Buna akarsu kapması veya kapma denir
    Akarsular vadilerini kazıp derinleştirdikçe yataklarının eğimi gittikçe azalır. Bu yüzden zamanla akış yavaşlar aşındırma eski hızını kaybeder ve en sonunda (bilgi yelpazesi) hemen hemen sona erer. Akarsu yatağında artık başlangıçtaki pürüzler şelaleler ortadan kaldırılmış olur. Bu duruma erişen bir akarsuyun ağzından kaynağına doğru uzanan profili iç bükey bir eğri halindedir. Buna denge profili denir.
    Denge profiline ulaşmış bir akarsuda;
    Yatak eğimi azalmıştır. Akış hızı azalmıştır.
    Aşındırma gücü azalmıştır. Su potansiyeli azalmıştır.
    Enerji üretimi için elverişsizdirler. Üzerinde ulaşım ve taşımacılık yapılabilir.