Adet düzensizliği Hangi Hastalığın Belirtisidir?

'Sağlık bilgisi' forumunda HazaN tarafından 12 Şubat 2011 tarihinde açılan konu


  1. PKOS sendromu nedir, Adet düzensizliği nedenleri, PKOS tedavisi,

    Adet düzensizliği Polikistik Over Sendromu belirtisi olabilir!
    Özellikle 30 yaş altı kadınlarda sıkça rastlanan bir hastalık olan Polikistik Over Sendromu (PKOS), yumurtalıkta kalın yumurta dokusu içinde iyi huylu birçok kistin oluşmasına denir VKV Amerikan Hastanesi Kadın Sağlığı Ünitesi uzmanlarından ve tüpbebekcom sitesi medikal direktörü Dr Senai AKSOY Polikistik Over Sendromu (PKOS) ile ilgili en önemli soruları yanıtladı
    Beyinde hipofiz bezinden salgılanan LH ve FSH hormonlarının anormal şekilde üretilmesinden kaynaklanan hastalık sonucunda, yumurtalıklarda her ay düzenli olarak yumurtlama olmaz Yumurtalıklardan erkeklik hormonunun salgılanmasına sebep olan Polikistik Over Sendromu’nun pek çok hormonal hastalık gibi nedenleri tam olarak bilinmiyor
    PKOS nasıl oluşur?
    Hastalığın ortaya çıkışı tam kısır döngüye benzer LH hormonundaki artış yumurtalıklarda erkeklik hormonu yapımını arttırır Bunun sonucunda salgılanan erkeklik hormonları(androjenler) yağ dokusunda östrojene dönüşür Son aşamada östrojen dönüşte LH üretimini yeniden arttırır
    Bu kısır döngü kilo kaybı veya yumurtalıkların baskılanması gibi etkenlerle kırılabilir Yine kilo fazlalığına bağlı olarak ensüline karşı bir direnç ortaya çıkar ve neticede hormonal denge bozularak yine bu kısır döngü elde edilir
    Ne zaman ortaya çıkar?
    Polikistik Over Sendromu (PKOS) ilk kez ergenlik döneminde adet kanamalarının başlaması ile tanınır ve üreme çağındaki kadınların %3 – %5′ini etkiler Bu dönemde adet düzensizlikleri en önemli uyarandır ve neredeyse hastaların %75′inde görülür
    En sık rastlanılan düzensizlik seyrek adet görme şeklindedir Zaman zaman amenore yani hiç adet görmeme olabilir Gecikmeyi takiben görülen kanama genelde fazla miktarda ve uzun süreli olur Bu düzensizlik yumurtlamada bir bozukluğun işaretçisi
    Yeni adet göremeye başlayan genç kızlarda PKOS olmasa bile bu tür bozukluklar ilk 2 yıl boyunca normalde de görülebilir Doğum kontrol hapı gibi düzenleyici ilaçların kullanılması PKOS tanısını geciktirebilir
    Androjen adı verilen hormonlar testosteron gibi steroid hormonlardır ve erkeklerde yüksek miktarlarda bulunurken kadınlarda çok daha düşük miktarlarda salgılanırlar
    PKOS hastalarında androjen hormonları olması gerekenden daha fazla miktarlarda bulunur ve bu nedenle erkek tipi tüylenme, sivilce ve hatta erkek tipi saç dökülmesi ortaya çıkabilir
    PKO sendromunda yumurtlama bozukluklarının olması ve adet düzensizliğinin görülmesinin nedeni ile kısırlığın bir problem olarak ortaya çıkması şaşırtıcı değil
    Kısırlık, PKOS vakalarında %100 bir bulgu değildir Hatta bazı hastalar PKOS bulgularına rağmen düzenli yumurtlayabilirler ve çok kolay gebe kalabilirler Ancak yine de PKOS gebelikte gecikmelere ve kısırlığa yol açan önemli bir etken
    PKOS hastaları genelde gebe kalmak için tedaviye gereksinim duyarlar Hastalarının yaklaşık %40′ında obezite problemi vardır Şişmanlık bazı hastalarda tek başına diğer belirtileri başlatabilir Bu tür vakalarda kilo kaybı sağlandığında sorunlar tamamen ortadan kalkabilir

    Polikistik Over Sendromu belirtileri
    Hastalarda genel olarak görülen belirtiler adet düzensizliği, sivilce, yağlı cilt, tüylenmede artış, kısırlık (infertilite) ve kilo artışı PKOS tanısının konması için klinik bulguların, laboratuar tetkiklerinin ve ultrason incelemesinin bir arada değerlendirilmesi gerekir

    PKOS tanısı nasıl konur?
    En önemli tanı yöntemlerinden birisi vajinal ultrasonografi incelemesi Ultrasonografide yumurtalık kenarlarında çok sayıda küçük kist saptanır Bu kistler sadece birkaç milimetre çapındadır ve tek başlarına sorun yaratmazlar
    Kistlerin kaynağı gelişen ancak yumurtlama ile atılmayan folliküllerdir (yumurta içeren kesecikler) Zaman içerisinde bunların sayıları artış görülebilir
    Polikistik Over (PKO), ultrasonografide yumurtalıkların görünüşünü ifade eden bir tanım Polikistik Over Sendromu ile karıştırılmamalıdır Pek çok kadının ultrasonografik görüntüsü polikisitk olabilir ancak hormonal değerler ve klinik tablo tamamen normal bulunur
    Genel popülasyonda kadınların %20′sinde polikistik görünüşlü yumurtalıklar vardır Polikistik Over Sendromu (PKOS) ise bir belirtiler grubudur Hastalığı yani patolojiyi ifade eder PKO ve PKOS iki farklı tanımdır
    PKOS tanısında kan hormon değerleri de önemlidir Kanda androjen düzeylerinin, LH ve FSH oranlarının önemi büyük LH/FSH oranının 3′ün üzerinde olması PKOS lehine bir bulgu Yine adetin 21 gününde bakılacak kan progesteron değerleri yumurtlama olup olmadığı hakkında bilgi verir
    Son yıllarda yapılan çalışmalar PKOS ile ensülin hormonu arasında ilişki olduğunu gösterdi İnsülin pankreastan salınan bir hormondur ve hücrelerin glikozu kullanmalarını sağlar
    PKOS’da hücrelerde ensüline karşı bir direnç yani rezistans vardır Bu nedenle pankreas durumla başa çıkabilmek için daha fazla ensülin salgılar Bu yüksek dozda ensülin yumurtalıkları etkileyerek yumurtlamayı engeller ve sonuçta androjenlerde artış olur
    Ensülin direnci PKOS’lu zayıf kadınların %30′unda saptanırken obez kadınlarda bu oran %75′e kadar ulaşır
    Uzun dönemdeki riskler
    PKOS’un uzun dönemde yaratabileceği sorunlar ve riskler hem ensülin hem de androjen fazlalığına bağlıdır Yüksek miktarlarda ensülin uzun dönemde Tip 2 diyabet yani şeker hastalığı riski taşır Bu tür diyabet genelde sıkı diyet ve ağızdan alınan ilaçlar ile kontrol altına alınabilir
    Kilo sorunu olan, tedavi edilmemiş PKOS hastalarının %25 – 35′inde, 30′lu yaşlarda Tip 2 şeker hastalığı ortaya çıkar PKOS’da görülen hormonal değişiklikler tansiyon problemlerini de beraberinde getirir Aynı zamanda bu hastalarda kolesterol yüksekliği de ortaya çıkar Her iki durumda kalp hastalığı açısında yüksek risk faktörleridir
    Uzun süreli adet düzensizlikleri endometrium (rahim içini döşeyen doku) kanseri riskini arttırır Yumurtlama olmadığı için endometrium üzerinde progestreon hormonu desteği olmaz Bu nedenle endometrium uzun süre sadece östrojene maruz kalır Böylece kanser riski artar
    PKOS tedavi şekilleri
    Adet düzensizliği
    Daha önce belirttiğimiz gibi PKOS’da yumurtlama problemlerine bağlı olarak düzensiz ve yoğun kanamalara sıkça rastlanır Bu nedenle tedavide asıl amaç yumurtlamayı yeniden sağlamak Bunun yanı sıra yumurtlamayı uyarıcı ilaçlar da kullanılabilir Ancak olası yan etkileri nedeniyle bu tür ilaçlar uzun süreli kullanılamaz
    Fazla kilolar hem PKOS’lu hem de PKOS olmayan hastalarda adet problemlerine yol açan nedenlerden biridir Yağ dokusunda fazla miktarda östrojen üretilmesi nedeniyle yumurtlama bozuklukları görülür Obez hastalarda %5 civarında bir kilo kaybı genelde yumurtlamanın başlaması için yeterli
    35 yaşından küçük ve çocuk istemeyen hastalarda adetleri düzene sokmak için doğum kontrol hapları en sık tercih edilen ilaç grubudur İkinci sırada ise adetin 15 gününden sonra kullanılan progestreon ilaçları gelir Her iki ilaç grubu da adetleri düzene sokar
    İnfertilite
    Yumurtlama bozukluğuna bağlı infertilite problemi yaşayan kadınların %70′inde sorun PKOS’dur Bu durum obez hastalarda daha belirgin
    Çocuk isteği olan PKOS hastalarında ilk planda yapılması gereken kilo verilmesidir
    PKOS hastalarında yumurtlamayı uyarıcı ilaçlardan en etkili olanı klomifen sitratır
    Bu ilaç hekim kontrolü altında kullanılır
    Klomifenin başarısız olması durumunda ise iki ana yaklaşım söz konusudur Bunlardan ilki enjektabl hormonlar ile yumurtalıkları uyarmak Daha sonra da aşılama (inseminasyon) yapmaktır Bu tedavi ile %62′ye varan başarı oranları bildirilmiştir
    Bu tedavinin en önemli komplikasyonu ovarian hiperstimülasyon sendromu ve çoğul gebeliklerdir Tedavi son derece titiz bir yakın kontrol altında ve konuya hakim hekimlerce yapılmalı
    İkinci alternatif ise laparoskopik diatermidir (LOD) Burada laparoskopi ile karın boşluğuna girilir Yumurtalıklar koter ya da lazer ile yakılarak üzerlerinde küçük delikler açılır Tedavinin mekanizması bilinmemekle birlikte düzenli yumurtlamayı sağladığı ve klomifene olan cevabı iyileştirdiği gözlendi
    LOD sonrası 12 ay içinde kendiliğinden gebelik oranları %60 – 80 arasında LOD’un başarısı infertilite süresi 3 yıldan az olanlarda ve LH düzeyleri 10′dan fazla bulunanlarda daha iyidir
    Tüylenme
    Androjen adı verilen erkeklik hormonlarının fazlalığına bağlı olarak ortaya çıkan tüylenme (hirsutism) PKOS’lu vakalarda sıklıkla görülen bir durum Bazı kadınlar bunu dert etmezken, bazı kadınlarda asıl hekime müracaat sebebidir Bazı durumlarda tüylenme hormonal dengesizliğe bağlı değil ve yapısal olabilir Var olan tüyler tedavi ile yok edilemez bu nedenle bleaching ya da epilasyon gereklidir
    Doğum kontrol hapları kandaki androjen düzeylerini düşürdüğünden yeni tüy çıkmasını engelleyebilirler Bu amaçla en sık kullanılan ilaç cyproterone asetat adı verilen bir maddedir Diğer bazı ilaçlar ile bir arada ya da tek başına kullanılabilir Hirsutism tedavisi uzun süreli bir tedavi Başarı için 8 – 18 ay tedavi gerekebilir Bunun nedeni kıl büyümesinin yavaşlığıdır
    PKOS ile ensülin rezistansı sıklıkla bir arada görüldüğünden PKOS tedavisinde yeni yaklaşımlardan biri de ensülin duyarlılığını arttıran ilaçların kullanımı Bu konuda yeterli sayıda çalışma olmamakla birlikte ilk sonuçlar başarı oranlarının oldukça yüksek olduğu yönünde